Çocuk Nörolojisi

Çocuk nörolojisi, çocuklardaki beyin, omurilik, sinir ve kas hastalıklarıyla ilgili bir tıp uzmanlık dalıdır. “Pediatrik nöroloji” veya “Gelişim nörolojisi” olarak da bilinir.

Çocuk Nörolojisi Nedir ve Muayene Nasıl İlerler?

Çocuk nörolojisi yani Pediatrik nöroloji; yenidoğan, bebek, çocuk ve ergenlerde beyinle ilgili sorunların teşhisi ve tedavisiyle ilgilenen bilim dalıdır. Hastaların rahatsızlıklarının ele alınmasında atılması gereken ilk adım, klinik değerlendirmedir. Öncelikle birinci ağızdan ve çocukların yakınlarından rahatsızlığın seyri ve hikayesinin dinlenir bundan sonra da çocuk muayene edilir. Bu ilk klinik izlenimler, genellikle, birçok hastalık için tanıya götüren bilgileri ortaya çıkarır. Hastaların nörolojik sorunlarının ele alınmasında akla hep bazı ileri tetkikler (MRI ve EEG gibi) gelse de klinik değerlendirmenin çok belirleyici bir rolü vardır. Zaman zaman hastaların testlerinden çıkan kimi yanıltıcı sonuçlar, hastanın rahatsızlığı ile ilgili basit klinik saptamalarla önemsiz kılınır. SMA, epilepsi, serebral palsi, mikrosefali, down sendromu gibi hastalıklar da çocuk nörolojisinin alanını ilgilendirmektedir.

Çocuk Nörolojisi Neye Bakar?

Konusu olan hastalıklar, ağır beyin hasarlarından, geçici felçlere, iyi veya kötü seyirli epilepsilerden basit bayılmalara, otistik şikayetlerden, davranış bozukluklarına, kas hastalıklarından sinir yaralanmalarına kadar geniş bir yelpazede yayılır. Çocuk nöroloji doktorları gereken test ve tetkikleri uyguladıktan sonra şikayetlere ve elle muayene sonucuna göre teşhis koyabilmektedir.

Çocuk Nörolojisi Hangi Yaş Grubunu Kapsar?

Çocuk nörolojisi, anne karnındaki fetüs döneminden başlayarak 18 yaşın sonuna kadar olan (0-18 yaş) bebeklik, çocukluk ve ergenlik dönemlerini kapsar. Sinir sisteminin en hızlı geliştiği ve şekillendiği bu kritik süreci mercek altına alan bu uzmanlık dalı, tüm gelişimsel basamakların takibini gerçekleştirir. Çocukluk çağı boyunca sinir sistemi henüz olgunlaşma aşamasında olduğu için, bu yaş grubundaki bireylerin nörolojik değerlendirmeleri yetişkinlerden tamamen farklı fizyolojik parametreler ve yaşa özel refleksler üzerinden yapılır. 18 yaşına kadar olan tüm süreçte beyin plastisitesi ve nörolojik gelişim çocuk nörologlarının temel uzmanlık sahasıdır.

Çocuk Nörolojisi Hangi Şikayetlerle İlgilenir?

Çocuk nörolojisi; gelişimsel gecikmeler, nöbetler, kontrolsüz hareketler, şiddetli baş ağrıları ve kas güçsüzlükleri gibi sinir sisteminden kaynaklanan tüm şikayetlerle ilgilenir. Ailelerin çocuklarında gözlemlediği ve bir uzmana başvurmasını gerektiren temel belirtiler şunlardır:

• Gelişimsel Basamaklarda Gerilik: Çocuğun akranlarına kıyasla geç oturması, geç yürümesi veya konuşma yetisinin beklenen takvimde başlamaması.
   
• Bilinç Kayıpları ve Nöbetler: Vücutta ani kasılmalar, gözlerin bir noktaya sabitlenmesi (dalma nöbetleri), tekrarlayan bayılmalar veya uyku sırasında görülen sıra dışı hareketler.
   
• Kronik ve Şiddetli Baş Ağrıları: Özellikle uykudan uyandıran, kusmanın eşlik ettiği veya çocuğun okul performansını etkileyen dirençli migren gibi ağrılar.
   
• Motor Beceri ve Denge Kayıpları: Yürürken sık sık düşme, el becerilerinde ani bozulmalar veya vücudun bir yarısında görülen güçsüzlükler.
   
• İstem Dışı Hareketler: Göz kırpma, omuz silkme gibi tiklerin yanı sıra; titreme veya kontrol dışı vücut hareketleri.

Çocuklarda Sık Görülen Nörolojik Hastalıklar Nelerdir?

Çocuklarda en sık görülen nörolojik hastalıklar arasında epilepsi (sara), ateşli havaleler, serebral palsi, SMA ve nörogelişimsel bozukluklar (otizm, DEHB) yer almaktadır. Bu hastalıkların erken teşhis edilmesi, çocuğun yaşam kalitesini korumak adına büyük önem taşır:

• Epilepsi (Sara): Beyindeki elektriksel aktivite bozukluğu sonucu ortaya çıkan tekrarlayıcı ataklar.
   
• Serebral Palsi (Beyin Felci): Doğum öncesi veya sonrası gelişen, hareket ve duruş bozukluğuna neden olan kalıcı beyin hasarı.
   
• Ateşli Havaleler: Genellikle 6 ay ile 5 yaş arasındaki çocuklarda, yüksek ateşin tetiklediği nöbet durumları.
   
• Nöromüsküler Hastalıklar (SMA, Kas Distrofisi): Kasların veya kasları kontrol eden sinir hücrelerinin işlevini yitirmesi sonucu oluşan genetik kökenli tablolar.
   
• Hidrosefali ve Mikrosefali: Beyinde sıvı birikmesi veya beyin gelişiminin normalden küçük kalmasıyla karakterize yapısal bozukluklar.

Çocuk Nörolojisinde Kullanılan Tanı Yöntemleri Nelerdir?

Çocuk nörolojisinde kesin teşhis için en sık EEG (elektroensefalografi), MR, BT ve EMG gibi ileri teknolojik görüntüleme ve ölçüm yöntemleri kullanılır. Tanı sürecinde başvurulan başlıca uygulamalar şunlardır:

• EEG (Elektroensefalografi): Beynin elektriksel aktivitesini kaydederek özellikle epilepsi tanısında ve nöbet tipinin belirlenmesinde kilit rol oynar.
   
• Nörogörüntüleme (MR ve BT): Beynin ve omuriliğin anatomik yapısını, damar yollarını veya olası yapısal bozuklukları detaylıca gösteren tekniklerdir.
   
• EMG (Elektromiyografi): Kasların ve sinirlerin iletim hızını ölçerek kas-sinir hastalıklarının ayrımını yapar.
   
• Genetik ve Metabolik Analizler: Kalıtsal veya biyokimyasal kökenli nadir nörolojik hastalıkların kaynağını belirlemek için kullanılır.
   
• Nöropsikolojik Testler: Çocuğun zihinsel gelişimini, dikkat kapasitesini ve öğrenme süreçlerini objektif olarak değerlendirir.

Çocuk Nörolojisinde Bilimsel Yöntemler

Çocuk nörolojisi hastalarının beyin ve sinir sistemini ilgilendiren rahatsızlıkları çok çeşitlidir. Bunların içinde muayenehane şartlarında yardımcı olmaya çalıştığımız önemli başvurular şunlardır:

Yaşa uygun nörolojik gelişim sorunları:

• Yürümede gecikme

• Salık (hipoton) bebekler (SMA)

• Konuşma gecikmesi

• Otistik şikayetler

• Öğrenme ve okul sorunları (dikkat sorunları)

Şuur değişikliği veya tekrarlayan ataklar şeklinde seyreden durumlar:

• Ateşli havaleler

• Epilepsi nöbetleri

• Bayılma

• Katılma

• Baş ağrısı

Doğum döneminde veya gebelikte gelişen sorunlar:

• Zor doğuma bağlı beyin hasarları (Serebral palsi (CP), spastik veya hipoton felçler)

• Erken doğuma bağlı hasarlar (Spastik diparezi, tetraparezi)

• Doğumda kol sinirlerinin hasarı (Brakial pleksopati)

• Mikrosefali (Ufak baş büyüklüğü)

Güçsüzlük ve dengesizlik:

• Kas hastalıkları (Duchenne Kas Distrofisi)

• Sinir tutulumları (Guillain Barré Sendromu, Charcot Marrie Tooth Sendromları)

• Ataksiler

Görüntüleme (MRI, BT, US) ile saptanan durumlar:

• Hidrosefali (Beyinde su toplaması)

• Beyinde kistler (Araknoid kist)

• Beyin tümörleri

• Beyin kanaması, damar yumakları ve genişlemeleri (AVM, anevrizma)

• Omurilik doğumsal anomalileri (Spina bifida)

Hareket bozuklukları

• Tikler (basit tikler veya Tourette Sendromu)

• Distoniler (Kontrol edilemeyen düzensiz kasılmalar)

• Kore-atetoz (İstem dışı hızlı veya kıvrılma şeklinde hareketler)

Davranış bozuklukları:

Bunlar daha çok psikiyatrik konular olmakla beraber ek sorun olarak görülebilir.

• Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu

• Sosyal uyum sorunları

• Takıntılar

Genetik veya metabolik sorunlar:

• Tiroit bezi sorunları

• Amino asit metabolizma bozuklukları (Fenilketonüri)

• Organik asit metabolizması sorunları

• Mitokondri hastalıkları

• Kromozom anomalileri (Down Sendromu)

• Yüz ve başka yapısal farklılıklarla belli olan genetik tablolar

Çocuk Nörolojisi Muayenesinde Değerlendirilen Özellikler:

• Genel durum, yaşa uygun tepki ve gelişim

• Oryantasyon ve bilgi durumu

• Baş büyüklüğü

• Konuşma ve hareket becerisi

• Koordinasyon, erişme ve denge

• Güç, yürüme becerisi

• Refleksler

• Patolojik ve yenidoğan refleksleri

• Görme ve işitme alanları

• Göz hareketleri ve göz dibi

Bu değerlendirmelerin bir kısmı, çocuk nörolojisi doktorları tarafına yaşa bağlı olarak, şüpheli ve yetersiz bilgi verebilir. Genel klinik tablo ve hikaye yine çok belirleyici olur. Ek testlerin önemi genelde bunlardan sonra belirginleşir. Hastalık olmasa da çocuğun nörolojik gelişimi ve muayenesi sağlık açısından önemlidir.

Çocuk Nörolojisinde Tedavi Yaklaşımları Nelerdir?

Çocuk nörolojisi tedavileri; hastalığın türüne göre ilaç kullanımı, fizik tedavi rehabilitasyonu, ketojenik diyet ve gerektiğinde cerrahi müdahaleleri kapsayan bütüncül bir yaklaşımdır. Uygulanan temel tedavi modelleri şunlardır:

• Farmakolojik (İlaç) Tedaviler: Nöbetleri kontrol eden, kas kontrolünü sağlayan veya nörolojik semptomları hafifleten güncel ilaç protokolleri.
   
• Multidisipliner Rehabilitasyon: Fizyoterapi, konuşma terapisi ve ergoterapi ile çocuğun hareket ve iletişim kabiliyetinin artırılması.
   
• Ketojenik Diyet Tedavisi: İlaçla kontrol altına alınamayan dirençli epilepsi vakalarında uygulanan tıbbi beslenme yöntemi.

Nöromodülasyon ve Cerrahi: İlaç dirençli durumlarda uygulanan pil tedavileri (VNS) veya doğrudan beyin cerrahisi müdahaleleri.

Çocuk Nörolojisi Hangi Hastanelerde Var?

Memorial Şişli, Ataşehir, Antalya, Bodrum, Ankara ve Kayseri hastanelerinde Çocuk Nörolojisi bölümü bulunmaktadır. Bölümde ilgili tetkikler uzman hekimler tarafından yönetilir, tedaviler ise yine uzman hekim kadrosu tarafından yürütülür.