Astım Tedavisinde En Sık Yapılan Yanlışlıklar

Memorial Ataşehir Hastanesi Çocuk Göğüs Hastalıkları Bölümü’nden Prof. Dr. Fazilet Karakoç, astım tedavisinde yapılan yanlışlıklar ile ilgili bilgi verdi.

İlaçların kullanım süresine dikkat!

Çocukluk çağı astımının tedavi süresi, hastanın şikayetlerinin sıklığına ve şiddetine bağlıdır. Yılda bir kez şikayeti olan, bunun dışında hiç bir şikayeti olmayan bir çocuğun her gün ilaç kullanmasına gerek olmayabilir. Ama şikayetleri sık tekrarlayan, günlük aktivite ile solunum şikayetleri olan, şiddetli atakları olan  hastaların şikayetler kontrol altına alınıncaya kadar düzenli tedavi kullanması gerekir.

Uyum önemli bir sorun

Uzun süreli tedavileri uygulamak kolay olmasa da, hastalar ve aileleri uzun süreli tedavilerine düzenli olarak devam etmeliler. Konu ile ilgili olarak hastaların tedaviye uyumunun incelendiği bilimsel çalışmalarda; tedaviye başlandıktan bir süre sonra hastaların neredeyse % 50’sinin ilaçlarını kullanması gerektiği gibi kullanmadığı gösterilmiştir. Bu anlamda mutlaka aile ve çocuk ile bu konuyu konuşmak, uyumu artırabilecek yöntemleri uygulamak gerekmektedir.

İlaçların bilinçsiz kullanımı

Astım tedavisinde kullanılan ilaçların çoğu direkt nefes yoluna verilen ve çok az (mikrogram dozunda) etken madde içeren ilaçlardır. Bunun da ancak %10 kadarı akciğerlere ulaşır. Eğer bu ilaçlar ile kullanılan ara cihazlar ya da nefes tekniği ile ilgili sorun var ise; çocuklar yeterli miktarda ilaç alamamaktadır ve iyileşme görülememektedir. Kimi zaman yapılması gereken, sadece hastanın ilacı doğru kullanmasını sağlamak olabilmektedir.

Yan etki korkusu

Hastalar çoğu kez ilaçların yan etkilerinden korkarak ilaçlarını almaları gerektiği gibi kullanmamaktadır. Korkulan sorular ve bilimsel cevaplar şöyle sıralanmaktadır:

Astımlı çocuklar yaşıtlarından daha mı kısa olur?

Kontrol altında tutulmayan uzun süreli hastalıklar, çocuğun büyüyüp, gelişmesini olumsuz etkileyebilir. Ülkemizdeki astımlı hastaların çoğu hafif ya da orta ağırlıktaki hastalar olduğu için çok yüksek dozda ilaçlar ya da ağızdan kortizon kullanması gerekecek hastaların sayısı nerede ise yok denecek kadar azdır. Astımlı çocuklar genellikle ergenliğe yaşıtlarından biraz daha geç girerler; ama erişkin boylarında anlamlı bir azalma olmamaktadır.

Astım tedavisinde kullanılan ilaçların kemikler üzerine olumsuz etkileri var mıdır?

Çocuklarda kalsiyum ve D vitamin içeren gıdalardan zengin beslenmesi önemlidir. Astım  tedavisinde kullanılan ilaçları uzun dönem kullanan çocuklarda kemik yoğunluğu ya da kemik kırıkları üzerine  olumsuz bir etki saptanmamıştır. Bu ilaçlar çok düşük dozlarda ve direkt olarak hava yollarına verildikleri için, oradan emilip  tüm vücut ile ilgili olarak kortizon içeren ilaçlar ile ilgili duyulan korkutucu yan etkilere yol açması mümkün değildir.

‘Bu ilaçları kullanmaya başladık, çocuk kilo aldı’ bu tedavinin yan etkisi midir?

Çocukların kilo almasının nedeni, muhtemelen  artık öksürüğünün balgamının olmaması ve yediği yiyeceklerdir. Çocuklar çoğu kez balgamlarını çıkaramadıkları için yutarlar ve öksürükle birlikte kusarak bu balgamları çıkarırlar. Midesi balgamla dolu bir çocuğun iştahının çok iyi olmaması bütün bu sıkıntılardan kurtulunca da kilo alması normaldir.

Bu ilaçların çocuğumun gözlerine bir zararı olur mu?

Yapılan çalışmalar “inhaler” ya da “nebül” ilaçların göz ile ilgili önemli bir yan etkiye yol açmadığını göstermiştir. Ama ilaçları uygularken maskenin iyi oturması, hem ilacın iyi alınması hem de  gözün rahatsız olmaması için önemli.

“Çocuğum bu ilaçları aldıktan sonra huysuzlaştı? Bu durum tedavinin yan etkisi olabilir mi?”

Benzer gözlemler nedeni ile uzun dönemde bu etkileri takip eden çalışmalar, “inhaler steroid” adı verilen astım tedavisinde kullanılan ilaçlar ile hiperaktif davranış, saldırganlık, uykusuzluk, konsantrasyon bozukluğu arasında bir ilişki olmadığını göstermişlerdir.

Nefes yolundan kullanılan bu ilaçlar ağızda mantar yapar mı?

Bu nadir rastlanan bir sorundur. Genellikle ilacın uygun bir ara parça ile kullanmayan, direkt ağıza sıkan ya da beraberinde antibiyotik kullanan hastalarda rastlanır.  İlacın uygun kullanılması, ilaç kullanımı sonrası ağzın çalkalanması ve dişlerin fırçalanması önemlidir. Eğer mantar oluşumu söz konusu ise aynı bebeklerde olduğu gibi bikarbonatlı su ile ağız temizliği önerilmektedir.

Nefes yolundan kullanılan  ilaçlar diş çürüklerini artırır mı?

Bu ilaçlar ağız Ph’ında azalmaya yol açabilir. Bu, yemek sonrası dişlerin fırçalanmaması durumuna benzemektedir. Bu nedenle mümkünse ilaçları kullandıktan sonra sabah ve akşam dişlerin fırçalamaları önerilir.

Aşı tedavisi uygun olur mu?

Beş yaşın altındaki çocuklarda astım tedavisinde “immunoterapi” ile ilgili yapılmış çalışma  yoktur. Özellikle beş yaşın altındaki çocuklarda “immunoterapi” astım tedavisinde tavsiye edilmez.

11 Mart 2013

CANLI DESTEK