Dünyayı Tehdit Eden Salgın: Domuz Gribi

Dünyayı tehdit eden salgın:

Domuz gribi

Memorial Hastanesi Klinik Laboratuvarlar Koordinatörü Doç. Dr. Kenan Keskin "Domuz Gribi" hakkında bilgi verdi.

Domuz gribi, yakın temasla ve damlacık yoluyla bulaşmakta, en çok da havaların soğuk olduğu kış mevsiminde görülmektedir.

Ellerin su ve sabun ile yıkanması mikroplardan korunmanın en etkili, en ucuz ve en kolay yoludur.

Grip insanlık tarihi kadar eski bir hastalıktır. Hipokrat zamanından beri bilinmekte olan bu hastalık, ‘İnfluenza’ virüsü adı verilen etken tarafından oluşturulmaktadır. Bu virüs sadece insanda değil pek çok omurgalı türünde hastalık oluşturur. Her türe ait, diğer türlerinkinden farklı, o türe özgü grip virüsleri bulunmaktadır. Kimi zaman bir türe ait grip virüsü, başka bir türde hastalık meydana getirebilmektedir. Bu durum doğada en çok domuzlarda meydana gelir.

Aynı konakta (genellikle domuzda) birden çok grip virüsü türünün aynı zamanda enfeksiyon yapması hâlinde bu farklı virüsler arasında genetik materyal alışverişi söz konusu olabilmektedir. İşte bu olay sonucunda, ‘pandemi’ adı verilen, dünya çapında salgına yol açan yeni, karma grip virüsleri ortaya çıkmaktadır.

Son yüzyılda böyle beş büyük pandemi (DÜNYA ÇAPINDA SALGIN) meydana gelmiştir. Bunlardan en önemlisi 1918 İspanyol gribidir. Bu salgında bazı kaynaklara göre 20, bazılarına göre 50 milyon insan ölmüştür. Hâlen dünyamızı tehdit eden domuz gribi pandemisinin ne kadar yayılacağı ve nerede duracağını kestirmek mümkün değildir.

Gribin belirtileri

Grip hastalığı virüsü alanlarda, 1-5 gün gibi kısa bir kuluçka döneminin arkasından 38,5 dereceyi geçen ateş, öksürük, burun akıntısı, baş ağrısı, yüzde ve gözlerde kızarma, göğüste sıkışma ve nefes almada zorluk gibi belirtilerle ortaya çıkar. Domuz gribinde klasik gripteki bu belirtilere ek olarak, bulantı, kusma ve ishal gibi sindirim sistemine ait belirtiler de görülmektedir. Hastalığın tedavisinde kullanılan bazı ilaçlar olmakla birlikte bunlar kesin etkili ilaçlar değildir. Bu yüzden hastalığa yakalanmamak için yapılması gerekenler çok önemlidir. Hastalık yakın temasla ve damlacık yoluyla bulaşmakta, en çok havaların soğuk olduğu kış mevsiminde görülmektedir.

Dünya genelinde yaygın bir hastalık

İlk defa 18 Mart 2009 tarihinde, Meksika’da insanlar arasında salgın hâlinde pnömoni (akciğer iltihabı) vakaları görülmeye ve yayılmaya başladı. 23 Nisan’a gelindiğinde hastalananların sayısı 854’e, hayatını kaybedenlerin sayısı ise 59’a ulaştı. Yapılan araştırmalar sonunda bu hastalığa İnfluenza A, H1N1 virüsünün yol açtığı ve bunun ilk defa Meksika’da bir domuz çiftliğinde, domuzlardan insanlara bulaştığı ve insanlar arasında yayılmaya başladığı ortaya kondu.

Bu aşamadan sonra gerek hastalığa yakalananların, gerekse hayatını kaybedenlerin sayısı giderek yükseldi. Dünya Sağlık Örgütü’nün 16 Ekim 2009 tarihli raporuna göre, dünyada 191 ülkede, toplam 399.232 domuz gribi vakası kayıtlara geçmiş, bunlardan 4735’i ölümle sonuçlanmıştır.

Türkiye’deki durum

Ülkemizdeki duruma bakacak olursak, Sağlık Bakanlığı’nın 18 Ekim tarihli raporuna göre, ülkemizde 551 vaka kayıtlara geçmiştir. Bu hastalardan hâlen tedavi ve takibi devam edenler olmakla birlikte hiçbir hastanın hayatını kaybetmemiş olması sevindiricidir.

Şu anda dünyanın karşı karşıya olduğu durum şüphesiz bir pandemidir. Nitekim Dünya Sağlık Örgütü, pandemi alarm seviyesini 11 Haziran 2009 tarihinde en üst seviye olan 6. seviyeye yükseltmiştir. Yani durum gerçekten çok ciddidir.

Kışın daha dikkatli olunmalı

Yaz mevsimi Türkiye için büyük bir avantajdı; ancak kış mevsimi artık kapımızda. Kışın domuz gribinin yayılmasının artacağı kesindir. Kışın gelmesi neden bu kadar önemli? Çünkü, güneş ışığının UV etkisi bu mevsimde yaza göre daha azalır. Hastalığın etkeni olan virüs, soğuk ve nemli ortamda daha uzun süre canlılığını koruyabilmektedir.

İnsanlar kışın daha dar mekânlarda ve birbirleriyle daha yakın temas hâlinde bulunurlar. Kışın gelmesiyle birlikte okullar da açılmakta, çocuklarımız da aynı şekilde birbirleriyle yakın temas içinde olmaktadırlar. Böylelikle hastalık etkeni virüsün lehine ve insanların aleyhine ortaya çıkan kış şartları, domuz gribinin hızla yayılması için uygun ortam oluşturmaktadır. Ayrıca herkes, bu hastalığın bulaşmasına karşı açık ve savunmasız durumdadır. Nitekim son günlerde, bazı okullarda salgınlar ortaya çıkmaya başladı bile.

Domuz gribi aşısı

Bulaşıcı hastalıklardan korunmanın en etkin, en kolay ve en ucuz yolu o hastalığın aşısını yaptırmaktır. Sevindirici bir gelişme olarak, domuz gribi aşısı kısa sayılabilecek bir zamanda elde edildi. Bu yeni aşının 500 bin dozluk ilk partisi ise İtalya üzerinden ülkemize ulaştı. Bu aşı ile ilgili bazı testler yapıldıktan sonra, en kısa zamanda aşılamaya geçilecek. İlk parti yeterli miktarda olmadığından, öncelik risk gruplarına verilecek. Bu risk gruplarının arasında, sağlık çalışanları, hamile kadınlar, kalp, akciğer, karaciğer hastalığı veya kanser gibi önemli  bir hastalığı olanlar, öğrenciler ve hastalığın yaygın olduğu ülkelere seyahat edecek olanlar gelmektedir. Temennimiz odur ki domuz gribi ülkemizde büyük çapta hasara yol açmadan yeterli miktarda aşı gelir ve toplumun korunması sağlanır.

Aşılanma gerçekleşene kadar neler yapılması gerekir?

  • Başkalarıyla, zorunlu olmayan yakın temastan (sarılma, öpüşme vs.) kaçının.
  • Ellerinizi sık sık, özellikle öksürdükten veya hapşırdıktan sonra su ve sabun ile yıkayın.
  • Öksürürken veya hapşırırken ağzınızı kâğıt mendil ile kapatın. Kullandığınız mendili çöpe atın.
  • Öksürdükten veya hapşırdıktan ya da hasta olma ihtimali olan birisi ile el sıkıştıktan sonra, elinizi yıkayıncaya kadar; gözünüze, burnunuza veya ağzınıza sürmeyin.
  • Hasta kişilere yakın temastan sakının. Temas zorunlu ise maske ve eldiven kullanın.
  • Grip belirtileri olursa hemen doktora veya hastaneye başvurun.
  • Bir işyerinde yöneticiyseniz çalışanlarınız arasında hasta olanların iyileşene kadar istirahatli olmasını sağlayın. Böylece hastalığın işyerinde yayılmasına da engel olabilirsiniz.

Suya sabuna dokunun

Ellerin su ve sabun ile yıkanması mikroplardan korunmanın en etkili, en ucuz ve en kolay yoludur. Ancak etkili olabilmesi için en az yarım dakika süreyle ve parmak araları da dâhil olmak üzere her yerin iyice yıkanması gerekmektedir.

Domuz gribine karşı seyahat önerileri

  • Hastalığın yaygın olarak görüldüğü bir ülkeye seyahat edecekseniz bu seyahatinizi aşı yaptırana kadar erteleyin.
  • Seyahatinizi ertelemeniz söz konusu değilse, o zaman yukarıda belirtilen tedbirlere azami dikkat ve özeni gösterin.
  • Buna ek olarak yanınızda maske, eldiven, alkol bazlı el dezenfektanı ve kâğıt mendil bulundurun.
  • Sağlık sigortanızın geçerlilik süresini ve gideceğiniz ülkede geçerli olup olmadığını kontrol edin.

 

28 Ekim 2009

CANLI DESTEK