Sigaranın Dumanı ve Kalbiniz

Ülkemizde yılda 35 000 kişi sigara yüzünden ölmektedir. Bu rakamın ikibinli yılların başında 100 000 in üzerine çıkacağı kesindir.1960 yıllarda 30 000 ton olan yıllık tütün tüketiminin son yıllarda 60 000 ton civarına çıkmış olması olayın endişe verici boyutlarını sergilemektedir.

Tütünün içinde bulunan en önemli zararlı maddeler nikotin ve karbonmonoksittir. Tütünün içinde ayrıca kanserojen maddeler ( arsenik, benzen, asetaldehid, DDT, uretan, hidrozin, formaldehid v.b.) ile irritan ve zehirli maddeler (hidrojen siyanür, azotoksitler, amonyak, aseton, formik asit v.b.) bulunmaktadır.

Koroner kalp hastalığının en önemli hazırlayıcı faktörlerinden biri olan sigara, kan lipid profilini bozarak HDL’yi azaltıp LDL’yi ve trigliseridleri arttırarak etken olmaktadır. Ayrıca sigara içicilerinde daha sık yüksek tansiyon görülmekte ve bu durum ilaç tedavisine de direnç göstermektedir. Ayrıca kanın pıhtılaşmasını sağlayan fibrinojenin sigara içicilerinde arttığı ispatlanmıştır.

Gene kanın damar duvarında pıhtılaşmasını sağlayan trombositlerin çökme hızı, sigara tiryakilerinde artmaktadır. Bütün bunların yanında, damar duvarının iç yüzünün yenilenmesini sağlayan prostoglandin salgılanmasını azaltarak, damar tonüsünü bozmakta ve damar sertliğinin gelişmesini hızlandırmaktadır. Sigaranın kalp hastalarında en önemli aritmi nedeni olduğu da gözardı edilmemelidir. Ayrıca nikotin ve karbonmonoksit, koroner damarlarda iç yüzeyi bozdukları gibi direkt olarak spazm yaparak da koroner damarların tıkanmalarına neden olmaktadırlar. Buna kanın akışkanlığının azalması ve yüksek tansiyonun da ilavesi ile koroner kalp hastalığı kaçınılmaz hale gelmektedir.

Mevcut koroner kalp hastalığının şiddeti ve geçirilen hayatı tehdit edici kalp infarktüsü tehlikesinin, bir gün içinde tüketilen sigara sayısı ile doğru orantılı olarak arttığı kesin olarak ispatlanmıştır. Günde sadece 1-4 adet sigara içilmesi koroner kalp hastalığı riskini iki misli artırmaktadır. Günde 5-14 sigara tüketimi ise bu riski 3 misli artırmaktadır. Sigaranın koroner kalp hastalığı açısından kaçınılmaz zararlı etkileri, koroner kalp hastalığını hazırlayan diğer risk faktörlerinin bulunduğu durumlarda (diyabet, hipertansiyon, kolesterol yüksekliği, aşırı şişmanlık gibi ) koroner kalp hastalığını hızlandırmakta ve hastalığın daha erken yaşlarda ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Görüldüğü gibi içilen her sigara ile kalp infarktüsü riski artmaktadır.

Koroner arter hastalığında sigara, erkeklerde görülen en sık risk faktörü olmasına karşın, kadınlarda daha önemli bir risk faktörüdür. Sigara, kadınları koroner kalp hastalığından koruyan iki değerli dostlarını tahrip ederek, önemli ölçüde azaltmaktadır:

  • Östrojen (kadınlık hormonu )
  • HDL ( iyi huylu kolesterol )

Sigara içen kadınların sayısının, erkeklere yaklaştığını üzülerek izlemekteyiz. Batı ülkelerinde yapılan araştırmalar, erkeklerin kadınlara göre sigarayı daha kolay bıraktıklarını, ayrıca kadınların sigaraya daha erken yaşlarda başladıklarını göstermiştir. Bunun yanında çalışan kadınların ev kadınlarından daha çok sigara tükettikleri bilinmektedir. Doğum kontrol hapı kullanan ve sigara içen kadınları bekleyen enfarktüs riski daha da yüksektir. Buna bir de doğum kontrol haplarının tansiyon yükseltici, kolesterol yükseltici gibi yan etkileri ilave olunca, genç kadınlarda sigara ile birlikte doğum kontrol hapının ne derece tehlikeli olduğu ortaya çıkacaktır. Burada akılcı çözümün doğum kontrol hapını değil, sigarayı bırakmak olduğu açıktır.

Sigaranın zararlı etkilerinden korunmak için sadece sigarayı bırakmak değil, sigara içilen ortamlardan da uzak durmak ( müşterek tiryakilik ) gereklidir. Burada hastalarımızın ailelerine ve birlikte çalıştıkları arkadaşlarına büyük sorumlulukların düştüğü görülmektedir. Tütün kullanımının kalp sağlığı açısından önemi her gün vurgulanmasına rağmen, etrafımızda bulunan insanların sigara içmelerine ilgisiz kalmak, toplu olarak intihar etmek isteyen bir grup insanı sadece seyredip yardım etmemeye benzemektedir.

SIGARAYI BIRAKMAK İÇİN HİÇBİR ZAMAN GEÇ KALMIŞ SAYILMAZSINIZ

Prof.Dr.Bingür SÖNMEZ Memorial Hastanesi Kalp Cerrahisi Bölüm Başkanı

30 Nisan 2009

CANLI DESTEK