Füzyon Prostat Biyopsi

Bölüm Hakkında

Erkeklerde en sık görülen kanserler arasında ilk sırada yer alan prostat kanserinin doğru ve kesin tanısı için biyopsi yapılması gerekir. Prostat biyopsisi pratik olarak ultrason eşliğinde uygulanır, MR veya tomografi altında bu işlemin gerçekleştirilebilmesi de oldukça zordur. MR altında biyopsi yapıldığında ise sadece belirli noktadan biyopsi için uygun doku örneği alınabilmektedir. Bunun nedeni de prostatın, anatomik yapısı gereği, diğer organlar gibi şüphelenilen farklı alanlardan da parça alınabilmesi bakımından uygun bir yapıya sahip olmamasından kaynaklanmaktadır.

Füzyon Prostat Biyopsi Memorial Şişli, Bahçelievler ve Ankara hastanelerimizde yapılmaktadır.

PROSTAT BİYOPSİSİ NEDİR?

Prostat biyopsisi, prostattan özel bir iğne ile bir parça alma işlemidir. Her ne kadar günümüzde teknoloji çok ileri noktalara gelse de; prostat kanseri tanısı halen prostat biyopsisi ile konulmaktadır. Biyopsi ile alınan prostat dokusu özel boyalarla işlem gördükten sonra mikroskop altında incelenir. Bunun sonucunda patoloji uzmanı, hastanın prostat kanseri olup olmadığını üroloji uzmanına rapor eder.

PROSTAT BİYOPSİSİ NE ZAMAN YAPILMALIDIR?

Prostat kanseri riski yüksek olan erkeklere prostat kanseri tanısı koymanın tek yolu prostat biyopsisi yapmaktır. Prostat kanseri açısından risk faktörü taşıyan kişiler şöyle sıralanabilir:

  • PSA total değeri yüksek olanlar,  
  • Parmakla muayenede şüpheli prostat bulguları bulunanlar,  
  • Multiparametrik prostat MR’ında, prostat içinde PI-RADS 4 ve Pı-RADS 5 alanları olanlar,
  • Genetik testlerde prostat kanseri riski yüksek olanlar

PROSTAT BİYOPSİSİ ÖNCESİ HAZIRLIK NASIL YAPILIR?

Prostat biyopsisi girişimsel bir işlem olduğu için biyopsi öncesi şu hazırlıkların yapılması gerekir:

  • İdrar kültürü:Prostat biyopsisinden 3 gün öncesinde idrar kültürü yapıp hastanın idrar yolunda enfeksiyonun olmadığı kanıtlanmalıdır.
  • Antibiyotik tedavisi:Genellikle prostat biyopsisi makat aracılığı ile (transrektal) yapıldığı için ve prostat biyopsisinden bir gün öncesinde antibiyotik başlamak gerekir. Memorial Sağlık Grubu protokolleri gereği, prostat biyopsisi yapıldıktan sonra 3 gün hastaya antibiyotik tedavisi verilmektedir.
  • Bağırsak temizliği:Prostat biyopsisi genellikle makat aracılığı ile (transrektal) yapıldığı için işlemden önce bağırsakların temiz olması gerekmektedir. Bu nedenle prostat biyopsisi yapılacak sabah ve işlemden bir saat öncesi olmak üzere hastaya 2 kez lavman uygulaması yapılmalıdır.  
  • Kan sulandırıcı ilaçların kesilmesi:Prostat son derece iyi kanlanan bir organdır. Prostat biyopsisi sonrası makattan veya idrarda ciddi kanamalar olmaması için kan sulandırıcı ilaçlar biyopsiden bir hafta öncesinde kesilmelidir. Gereken hastalara kısa etkili kan sulandırıcı iğneler önerilmelidir.

Prostat biyopsisi lokal anestezi veya genel anestezi (sedasyon) altında yapılabilir. Prostat biyopsisi sedasyon altında yapılacaksa, hastanın biyopsiden önceki 6 saatlik sürede hastanın yemek yememiş ve sıvı almamış olması gerekir.

PROSTAT BİYOPSİSİ ÇEŞİTLERİ NELERDİR?

Günümüzde prostat biyopsisi mutlaka öncesinde prostat MR’ı (multiparametrik MR; 3 Tesla cihaz ile) çekilerek, MR’da saptanan şüpheli alanlara yönelik yapılmaktadır. Prostat biyopsisi günümüzde 2 ana gruba ayrılmaktadır. Bunlar klasik prostat biyopsisi ve füzyon prostat biyopsisidir.

KLASİK PROSTAT BİYOPSİSİ (ESKİ TİP):

Bu tip prostat biyopsisi ülkemizde irili ufaklı hemen her hastanede, genellikle üroloji uzmanı tarafından yapılan bir biyopsi çeşididir. Bu prostat biyopsi tekniğinde sadece transrektal ultrasonografi” kullanılır. Yani hastaya prostat biyopsisi öncesi MR incelemesi yapılmaz. Üroloji uzmanı, hastanın makat bölgesine ultrason probunu yerleştirir. Ultrason cihazı prostat içinde kanser şüphesi taşıyan alanları göremez. Yalnızca prostatın önü, arkası ve prostatın periferik zonu (kabuk kısmı) gibi bölümlerinin görüntülenmesini gerçekleştirir. Klasik prostat biyopsisi yapılırken prostatın çeşitli yerlerinden genellikle ‘kanserli olduğu tahmin edilen’ toplam 12 parça alarak inceleme yapmaktadır.

Tümörü ve kanser açısından riskli alanları hedefleyen tanı yöntemi

FÜZYON PROSTAT BİYOPSİSİ (YENİ TİP): 

Prostat kanserinin kesin tanısı için gerekli olan biyopsi uygulaması, gelişen teknolojik olanaklarla birlikte farklı bir noktaya ulaşmıştır. Yani klasik prostat biyopsisi, günümüzde hasta konforuna yönelik teknolojik yenilikler ve ileri düzeyde bazı uygulamalarla yerini, “füzyon biyopsi”ye bırakmıştır. Özellikle, bazı agresif seyirli prostat tümörlerinin atlanmasını önleyen ve hastadaki kanser odağının doğru bir şekilde belirlenmesini sağlayan füzyon biyopsi, Türkiye’de sayılı merkezlerde ve Memorial Bahçelievler ile Memorial Şişli hastanelerinde başarıyla uygulanmaktadır. Biyopsi öncesi hastalara multiparametrik prostat MR’ı çekilir. MR’daki görüntülerden, prostat kanseri açısından şüpheli alanlar belirlenerek MR görüntüleri üzerinde işaretleme yapılmakta ve ardından ikinci aşamaya geçilmektedir. Bu aşamada hastanın uyutulması sağlanıp makat bölgesine ultrason probu yerleştirilerek ultrason ve MR görüntüleri eşleştirilir. Normalde ultrason ile seçilemeyen prostat kanseri alanları bu sayede görünür hale gelmektedir. Füzyon biyopsi uygulaması, özellikle prostat kanseri açısından riskli alanlar ile tümörün hedeflenmesiyle, gerekli doku hücrelerinin alınmasını sağlamaktadır. Bu yöntem sayesinde, başta agresif seyirli (hızlı ilerleyen) kanserler olmak üzere tüm prostat kanserleri daha yüksek oranda doğru tanı ile belirlenebilmektedir.

Füzyon prostat biyopsisini klasik prostat biyopsisinden ayıran en önemli üstünlükler şöyle sıralanabilir:

  • Klasik prostat biyopsisi yapılan hastaya prostat biyopsi öncesi MR çekilmez. Füzyon prostat biyopsisi yaptıran hastaya ise prostat biyopsi öncesi multiparametrik prostat MR’ı çekilir.
  • Klasik biyopside genellikle hasta uyutulmadan lokal anestezi yapılır. Füzyon biyopsi genellikle hasta uyutularak anestezi altında yapılmaktadır.
  • Klasik biyopside hasta genellikle ağrı hissetmektedir. Füzyon biyopsi de ise hasta ağrı hissetmemektedir.
  • Klasik biyopsi yapılan hastalarda özellikle hızlı yayılan agresif prostat kanserleri gözden kaçabilir. Füzyon biyopsi yapılan hastalarda ise hızlı yayılan agresif prostat kanserleri için bu risk en aza indirilmektedir.  
  • Klasik prostat biyopsisi yapılan hastalara eksik ya da yanlış tedavi planlaması riskini en aza indiren füzyon biyopsi, doğru teşhis ile doğru tedavi planlamasına olanak  sağlamaktadır.

FÜZYON PROSTAT BİYOPSİ UYGULAMASI NASIL YAPILIR?

Prostat biyopsisini, üroloji ve radyoloji uzmanları birlikte gerçekleştirmektedir. Hastanın prostat biyopsisi sırasında herhangi bir ağrı hissetmemesi ve işlem sırasında hareket etmemesi için işlem “sedasyon” altında yapılmaktadır. Kullanılan son teknoloji MR füzyon prostat biyopsi cihazı “Uronav”, yazılımı 2019 yılında güncellenen ve ABD’nin en önemli kanser tanı merkezlerinin tercih ettiği özelliktedir. Özellikle kullanım kolaylığı ve hedefi doğru olarak tespit etme özelliği ile hastaya ayrıcalıklar sağlayan teknoloji, Memorial Bahçelievler ve Şişli hastanelerinde kullanılmaktadır. Prostat biyopsisi öncesi hastanın prostatı 3 Tesla MR ile multiparametrik MR yapılarak incelenir. Prostat MR’ları konusunda üst düzey tecrübeye sahip ve bu alanda tecrübeli olan radyoloji uzmanı, MR görüntüleri üzerinde kanser açısından şüpheli alanları işaretledikten sonra işaretlenmiş bu görüntüleri Üronav adlı prostat biyopsi cihazının sistemine yükler.

MR FÜZYON BİYOPSİSİ

Prostat kanserinin tespit edilmesinde gündeme gelen “Multiparametrik prostat MR” çekilmesi ve “MR-füzyon biyopsi tekniği” ile özellikle mıknatıs gücü yüksek olan 3 tesla görüntüleme özelliğine sahip yeni nesil MR cihazları kullanılmakta, prostat da multiparametrik MR teknikleri ile görüntülenmektedir. Multiparametrik MRI özellikle 0.5 cc üzerinde olan ve agresif yapıya sahip olan prostat tümörlerinin doğruluk oranını yüksek düzeyde göstermektedir.

MR’ın İşaret Ettiği Noktalardan nasıl Biyopsi Alınabilir?

MR Füzyon biyopsinin 3 farklı tekniği bulunmaktadır:

  • MR altında biyopsi:MR’ın işaret ettiği noktadan büyük bir doğrulukla biyopsi alınabilmektedir. Sadece MR’ın belirlediği alanlardan değil sistematik prostat biyopsisi de yapmak gerekir. MR altında sistematik prostat biyopsi yapılması son derece kapsamlıdır ve dünya genelinde uygulaması %5 civarındadır.
  • Kognitif MR biyopsi:MR’ın işaret ettiği yerleri, prostat biyopsisini yapacak uzman akılda tutarak, belirlenen bölgelerden gerekli doku örneklerini alır. Özellikle küçük boyutta ve birden çok noktada şüpheli alan varsa kognitif biyopsi yetersiz kalabilir.

Yazılım yardımlı MR Ultrason Füzyon biyopsi: Biyopsi ortamında hastanın prostatı ultrason ile incelenir. Prostatın ultrason görüntüsü ile çekilmiş olan MR’daki prostat görüntüleri bir yazılım aracılığıyla üst üste getirilerek birleştirilir. Ultrason probu prostat etrafında hareket ettirildiğinde füzyon yazılımı üst üste gelmiş MR görüntüsünü buna göre kaydırır ve ayrıntılı olarak 3 boyutlu ultrasonografi/MR görüntüsü sağlanır. Bu birleştirilmiş görüntüde biyopsi iğneleri tam olarak örnek alınacak alana yani şüpheli lezyona yönlendirilir. Bu yöntem, yol tarifi olmadan otomobil kullanmak yerine hedefe ulaşmak için GPS kullanmaya benzetilebilir.

Bölüm Doktorları