Çocuk Göğüs Hastalıkları

Göğüs hastalıkları bölümü kapsamına giren tüm solunum sistemi hastalıkları çocuklarda en sık doktor ziyaretlerine neden olan hastalıkların başında gelmektedir. Çocukların solunum sistemleri yetişkinlere göre daha hassas olup hava değişimleri, virüsler ve alerjenlerden çok daha kolay etkilenebilmektedir. Çocuklarda uzun süren hırıltı, öksürük ve nefes darlığı ihmal edilmemesi ve bir çocuk göğüs hastalıkları uzmanı tarafından görülmesi gerekmektedir. Küçük yaşlarda sık görülen solunum sistemi hastalıkları çocuğun yaşı ilerledikçe seyrekleşmektedir.

Çocuk Göğüs Hastalıkları Hangi Hastalıklara Bakar?

Çocuk göğüs hastalıkları; astım, dirençli zatürre, kistik fibrozis, kronik hırıltı, prematüre akciğeri (BPD) ve uyku apnesi başta olmak üzere doğumdan 18 yaşına kadar gelişen tüm solunum problemlerine bakar. Pediatrik göğüs hastalıkları uzmanlarının tanı ve tedavisini üstlendiği başlıca çocuklarda akciğer hastalıkları şunlardır;

• Kronik hava yolu rahatsızlıkları: Çocukluk çağı astımı, reaktif hava yolu hastalığı ve yineleyen hışıltı atakları.
   
• Akut ve dirençli enfeksiyonlar: Tekrarlayan bronşit, ağır bronşiolit tabloları ve klasik tedaviye yanıt vermeyen zatürre vakaları.
   
• Genetik ve doğumsal hastalıklar: Kistik fibrozis, primer siliyer diskinezi ve doğuştan gelen anatomik hava yolu anomalileri gibi kalıcı çocuklarda akciğer hastalıkları.
   
• Gelişimsel solunum sorunları: Erken doğuma bağlı bronkopulmoner displazi ve uzun süreli oksijen bağımlılığı.
   
• Uyku ve mekanik bozukluklar: Çocukluk çağı obstrüktif uyku apnesi sendromu ve soluk borusuna kaçan yabancı cisimlerin yol açtığı çocuklarda solunum yolu hastalıkları.

Çocuk Göğüs Hastalıklarına Hangi Şikayetlerle Başvurulur?

Çocuk göğüs hastalıklarına; 4 haftayı geçen öksürük, geçmeyen hırıltılı solunum, eforla artan nefes darlığı ve sık tekrarlayan göğüs enfeksiyonları şikayetleriyle başvurulur. Bu temel semptomların yanında özellikle çocuklarda solunum yolu hastalıkları şüphesi doğuran şu klinik tablolar da uzman değerlendirmesi gerektirir;

• Gece uykudan uyandıran inatçı kuru veya balgamlı öksürük nöbetleri,
• Nefes alırken göğüs kafesinde ve boyun çukurunda oluşan belirgin çekilmeler,
• Efor veya ağlama esnasında dudak ve tırnak diplerinde beliren morarma (siyanoz),
• Pediatrik göğüs hastalıkları hekimlerince incelenmesi gereken uykuda horlama ve nefes durması atakları,
• Standart ilaç tedavilerine yanıt vermeyen ve kronik çocuklarda akciğer hastalıkları habercisi olabilen uzamış hışıltı tabloları.

Çocuklarda Kronik Öksürük Neden Olur?

Çocuklarda kronik öksürük; en sık çocukluk çağı astımı, uzamış bakteriyel bronşit, geniz akıntısı, reflü ve pasif tütün dumanı maruziyeti nedeniyle ortaya çıkar. Dört haftayı aşarak çocuklarda solunum yolu hastalıkları varlığını düşündüren öksürüğün başlıca nedenleri şunlardır;

• Öksürük varyant astım: Hırıltı olmadan yalnızca geceleri ve eforla tetiklenen kuru öksürükle seyreden hava yolu duyarlılığı.
   
• Uzamış bakteriyel bronşit: Hava yollarındaki dirençli bakteriler sebebiyle 4 haftadan uzun süren ıslak ve balgamlı öksürük hali.
   
• Gastroözofageal reflü: Mide içeriğinin mikro aspirasyonla bronşlara kaçarak çocuklarda akciğer hastalıkları tablosunu alevlendirmesi.
   
• Gizli yabancı cisim aspirasyonu: Soluk borusuna kaçarak fark edilmeyen küçük nesnelerin oluşturduğu kronik enfeksiyon odağı.
   
• Çevresel irritanlar: Ev içi sigara dumanı ve kimyasal kokuların tetiklediği kronikleşmiş çocuklarda solunum yolu hastalıkları.

Çocuk Göğüs Hastalıklarında Tedavi Yöntemleri Nelerdir?

Çocuk göğüs hastalıklarında tedavi; altta yatan hastalığa göre planlanan inhalasyon ilaçları, hedefe yönelik antibiyotikler, göğüs fizyoterapisi ve ileri solunum cihazı destekleriyle uygulanır. Pediatrik göğüs hastalıkları kliniklerinde uygulanan güncel tedavi yöntemleri şunlardır;

• İnhalasyon tedavileri: İlaçların doğrudan solunum yollarına ulaşmasını sağlayan yaşa uygun hazne (spacer) veya nebülizatör ile uygulanan tedaviler.
   
• Göğüs fizyoterapisi ve rehabilitasyon: Biriken koyu sekresyonun temizlenmesini sağlayarak çocuklarda akciğer hastalıkları seyrini rahatlatan postüral drenaj ve mekanik temizleme teknikleri.
   
• Solunum destek sistemleri: Ağır uyku apnesi veya hipoventilasyon yaşayan çocuklarda uygulanan ev tipi CPAP ve BiPAP tedavileri.
   
• Girişimsel bronkoskopi: Hem hava yollarındaki mukus tıkaçlarını ve yabancı cisimleri temizlemek hem de anatomik yapıyı açmak için uygulanan girişimler; böylece kronikleşen çocuklarda solunum yolu hastalıkları kalıcı hasara dönüşmeden önlenir.

Çocuk (Pediatrik) Göğüs Hastalıklarında Takip Süreci Nasıl İlerler?

Çocuk göğüs hastalıklarında takip süreci; periyodik hekim muayeneleri, solunum fonksiyon testleri, inhaler cihaz kullanım denetimleri ve büyüme-gelişme eğrilerinin düzenli kontrolüyle ilerler. Pediatrik göğüs hastalıkları uzmanlarının yürüttüğü bu süreç şu aşamalardan oluşur;

• Düzenli periyodik kontroller: Hastalığın şiddetine göre 1 ila 3 ayda bir yapılan klinik değerlendirmelerle çocuklarda solunum yolu hastalıkları kontrol altında tutulur.
   
• Solunum fonksiyon ölçümleri: Akciğer kapasitesindeki değişimi izlemek ve olası çocuklarda akciğer hastalıkları kaynaklı kapasite kaybını önlemek için yapılan spirometrik takipler.
   
• Cihaz kullanım teknik kontrolü: İnhaler haznelerinin ve solunum aparatlarının doğru kullanıldığının her vizitte kontrol edilmesi.
   
• Aşı ve çevre yönetimi: Pnömokok ve grip aşılarının planlanması, ev ortamındaki tetikleyicilerin uzaklaştırılması ve aileye acil durum eylem planının aktarılması.

Çocuk Göğüs Hastalıkları Bölümü’nde Hangi Testler Yapılır?

Memorial Çocuk Göğüs Hastalıkları Bölümü’nde tekrarlayan solunum şikayetleri olan çocukların muayeneleri deneyimli uzmanlar tarafından sağlanır ve gerekli görüldüğü takdirde alerji testleri, radyolojik görüntülemeleri (akciğer grafisi ve bilgisayarlı tomografi) ve bronkoskopi planlamaları yapılmaktadır.

Son 50 yıl içerisinde tüm dünyada ve ülkemizde astım ve benzeri alerjik hastalıklar artış göstermektedir. Astım, zatürre, üst solunum yolu enfeksiyonları, grip, uzamış öksürük, hırıltı, nefes darlığı gibi şikâyetler ile çocuk göğüs hastalıkları uzmanına başvuran hastaların tedavilerinin sağlanması, hastalığın tekrarlamaması için gerekli önlemlerin alınması ve özellikle tedaviye iyi yanıt vermediği düşünülen hastaların altta yatan diğer hastalıkların varlığının araştırılması temel prensipleri arasında yer almaktadır.

Çocuk Göğüs Hastalıkları ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Çocuklarda geçmeyen öksürük için hangi doktora gidilir?

Çocuklarda 4 haftadan uzun süren öksürük şikayetleri için doğrudan bir çocuk göğüs hastalıkları (pediatrik pulmonoloji) uzmanına gidilmelidir. Uzayan öksürükler altta yatan kronik akciğer hastalıkları tablosunun ilk işareti olabileceğinden pediatrik göğüs hastalıkları değerlendirmesi gerekir.

Çocuklarda hırıltılı solunum neden olur?

Çocuklarda hırıltılı solunum; bronşların viral enfeksiyonlar, astım, alerjik reaksiyonlar veya bronşiolit nedeniyle daralması sonucu oluşur. Daralan hava yollarından geçen hava akımı ıslık benzeri bir ses çıkarır ve bu durum çocuklarda solunum yolu hastalıkları tablosunda en yaygın rastlanan sinyaldir.

Çocuklarda nefes darlığı neyin belirtisi olabilir?

Çocuklarda nefes darlığı; akut astım atağı, zatürre, yabancı cisim aspirasyonu veya şiddetli bronşiolit tablosunun belirtisidir. Göğüste çekilmeler ve hızlı soluk alıp vermeyle kendini gösteren bu durum, çocuklarda akciğer hastalıkları arasında acil tıbbi müdahale gerektiren bir durumdur.

Çocuklarda astım nasıl anlaşılır?

Çocuklarda astım; özellikle geceleri ve koşma/oyun sonrasında artan inatçı kuru öksürük, nefes verirken duyulan hışıltı ve göğüste baskı hissiyle anlaşılır. Bu semptomlar soğuk hava, toz ve enfeksiyonlarla alevleniyorsa doğru tanı için bir pediatrik göğüs hastalıkları hekimine başvurulmalıdır.

Çocuklarda astım testi nasıl yapılır?

Çocuklarda astım testi; 5-6 yaşından büyük çocuklarda spirometri cihazına derin nefes alınıp hızla üflenmesi ve ilaç sonrası hava yolu yanıtının ölçülmesiyle yapılır. Daha küçük yaş gruplarında ise çocuklarda akciğer hastalıkları teşhisi, detaylı hasta öyküsü ve tedaviye verilen klinik yanıt izlenerek konur.

Çocuklarda alerjik öksürük için hangi doktora gidilir?

Çocuklarda alerjik kökenli inatçı öksürük için çocuk göğüs hastalıkları veya çocuk alerji ve immünoloji uzmanına gidilmelidir. Bu iki birim, alerjen temasının tetiklediği çocuklarda solunum yolu hastalıkları ve hava yolu aşırı duyarlılıklarını ortak tanı protokolleriyle takip eder.

Çocuklarda sık bronşit geçirmek normal midir?

Hayır; bir çocuğun yılda 3 veya daha fazla bronşit geçirmesi olağan değildir ve altta yatan astım, bağışıklık sorunları veya reflü açısından taranmalıdır. Sık tekrarlayan bu ataklar, kalıcı çocuklarda akciğer hastalıkları gelişimini engellemek adına pediatrik göğüs hastalıkları uzmanınca incelenmelidir.

Çocuklarda zatürre belirtileri nelerdir?

Çocuklarda zatürre (pnömoni); düşmeyen yüksek ateş, hızlı ve zorlu nefes alma, göğüs ağrısı, balgamlı öksürük ve belirgin halsizlik işaretleriyle ortaya çıkar. Akciğer dokusunun enfeksiyonu olan bu tablo, çocuklarda solunum yolu hastalıkları içinde en hızlı tedavi başlanması gereken tablolardan biridir.

Çocuklarda uyku apnesi göğüs hastalıklarının alanına girer mi?

Evet; çocuklarda uyku apnesi, hava yolu direnci ve uyku sırasındaki solunum fonksiyonlarını ilgilendirdiği için pediatrik göğüs hastalıkları uzmanlık alanına girer. Birim; bademcik/geniz eti büyüklüklerinin yanı sıra hava yolu dinamiklerini değerlendirerek çocuklarda solunum yolu hastalıkları kapsamındaki medikal veya mekanik solunum tedavilerini planlar.

Çocuklarda solunum fonksiyon testi nasıl yapılır?

Çocuklarda solunum fonksiyon testi; burun mandalla kapatılarak bir ağızlık aracılığıyla derin bir nefes alınıp ardından hızla ve tüm güçle cihaza üflenmesiyle yapılır. Bilgisayar destekli bu test, çocuklarda akciğer hastalıkları varlığında bronşlardaki daralmayı ve hava yolu kapasitesini net verilerle ölçer.

Çocuklarda bronkoskopi hangi durumlarda yapılır?

Çocuklarda bronkoskopi; şüpheli yabancı cisim kaçmalarında, nedeni bilinmeyen inatçı akciğer sönmesinde, tedaviye dirençli zatürrelerde ve hava yolu darlıklarında yapılır. İnce ve bükülebilir kameralarla soluk borusunu doğrudan inceleyen bu işlem, çocuklarda akciğer hastalıkları için temel tanı ve tedavi yöntemidir.

Kistik fibrozis çocuk göğüs hastalıklarının alanına girer mi?

Evet; kistik fibrozis hava yollarında biriken yoğun ve yapışkan mukus ile seyrettiğinden, takip ve tedavisi doğrudan pediatrik göğüs hastalıkları uzmanları tarafından yürütülür. Erken evrede başlanan hava yolu temizleme teknikleri ve nebülizatör tedavileri, bu tip çocuklarda akciğer hastalıkları seyrinde akciğer kapasitesini korumanın temelidir.

Pediatrik göğüs hastalıkları ile çocuk göğüs hastalıkları aynı mı?

Evet; pediatrik göğüs hastalıkları ile çocuk göğüs hastalıkları aynı tıbbi uzmanlık alanını belirten eş anlamlı terimlerdir. Pediatrik kelimesi 0-18 yaş aralığını ifade eder ve her iki tanım da çocuklarda akciğer hastalıkları ile tüm kronik çocuklarda solunum yolu hastalıkları teşhis ve tedavisini üstlenen branşı anlatır.