Yükleniyor
Tüp bebek yönteminde prp, kadının kendi kanından elde edilen trombositten zengin plazmanın, yumurta kalitesini artırmak ve rahim zarını kalınlaştırmak amacıyla üreme dokularına uygulanmasıdır. Trombositlerdeki büyüme faktörleri sayesinde doku yenilenmesini tetikleyen bu biyolojik işlem; düşük over rezervi, ileri anne yaşı veya ince endometrium nedeniyle gebe kalmakta zorlanan çiftlerde başarı şansını artırmak için tercih edilir.
Tüp bebek tedavisinde PRP; hastanın kolundan alınan kanın özel tüplerde santrifüj edilerek kırmızı ve beyaz hücrelerinden ayrıştırılmasıyla elde edilen trombositten zengin plazmanın, over dokusuna veya rahim boşluğuna transfer edilmesidir.
Tamamen otolog yani kişinin kendi hücrelerinden üretilen bu biyolojik materyal, yabancı madde içermediği için doku reddi, alerji veya sistemik reaksiyon riski barındırmaz. Literatürde tüp bebekte prp tedavisi olarak tanımlanan işlem, standart yumurta büyütme protokollerine yanıt vermeyen ya da endometrium tabakası transfer için yeterli kalınlığa ulaşamayan kadınlarda tamamlayıcı bir basamak olarak değerlendirilir. Günümüzde prp tüp bebek uygulamaları, üreme hücrelerinin biyolojik yaşlanma süreçlerini yavaşlatmak ve rahim mikroçevresini güçlendirmek amacıyla tercih edilmektedir.
Tüp bebek tedavisinde PRP, uykudaki yumurta hücrelerini aktive etmeye ve rahim zarını kalınlaştırarak embriyonun tutunmasını kolaylaştırmaya yarar. Trombositlerin salgıladığı yoğun biyoaktif proteinler, dokulardaki hücresel hasarları onarır ve yerel kan akımını belirgin düzeyde kuvvetlendirir. Yumurtalıklara uygulandığında atıl kalan yumurta taslaklarının uyarılmasına yardımcı olur. Rahim içine enjekte edildiğinde ise embriyonun yuvalanmasını sağlayan implantasyon penceresinin reseptivitesini (alıcılığını) güçlendirir. Bu iki yönlü etki, döllenme ve embriyonun rahme tutunma evrelerindeki anatomik ve biyolojik engellerin giderilmesinde fonksiyonel bir zemin oluşturur.
Tüp bebek tedavisinde PRP, zayıflayan yumurta hücresi kalitesini yükseltmek, uykudaki folikülleri harekete geçirmek ve transfer öncesinde ince kalan rahim duvarını embriyonun tutunabileceği ideal kalınlığa ulaştırmak amacıyla uygulanır.
Temel amaçlar şunlardır;
Tüp bebek tedavisinde PRP; yumurtalık rezervi kritik düzeye inmiş, ileri yaş grubunda bulunan, erken menopoz riski taşıyan veya rahim zarı inceliği sebebiyle transferi iptal edilen kadınlara uygulanabilir.
Yöntemden fayda sağlama ihtimali yüksek olan hasta grupları şunlardır;
Tüp bebek tedavisinde PRP; kanda aktif enfeksiyonu bulunan, pıhtılaşma ya da trombosit bozukluğu yaşayan, pelvik kanser öyküsü olan veya yumurtalıklarında tamamen canlı hücre rezervi tükenmiş kişiler için uygun değildir.
İşlemin tıbbi açıdan sakıncalı olduğu durumlar şunlardır;
Tüp bebek tedavisinde PRP; hastadan alınan 15-30 ml kanın santrifüjle ayrıştırılarak elde edilen konsantre trombosit plazmasının, hedefe göre vajinal ultrasonografi eşliğinde yumurtalıklara ya da ince bir kateterle rahim içine mikroenjeksiyon yoluyla verilmesiyle uygulanır.
Prosedür iki farklı teknik yaklaşımla gerçekleştirilir:
İntraovaryan uygulama, tüp bebekteki yumurta toplama (OPU) işlemine benzer biçimde hafif sedasyon veya lokal anestezi altında yapılır. Ultrason kılavuzluğunda vajinal yoldan özel bir iğne yardımıyla over dokusuna girilir ve hazırlanan 1.5 - 3 ml PRP solüsyonu over korteksine enjekte edilir. Ağrısız geçen işlem yaklaşık 15-20 dakikada tamamlanır ve hasta aynı gün rutin yaşamına döner. Bu protokol genellikle yumurta toplama sürecinden 2-3 ay önce gerçekleştirilir.
Rahim içi enjeksiyon, anestezi gerektirmeyen, smear testi konforunda ve ağrısız bir jinekolojik muayene odası prosedürüdür. Kadın doğum masasında ince, bükülebilir steril bir transfer kateteriyle rahim ağzından kavum uteriye ulaşılır ve 2 ila 4 ml PRP sıvısı boşluğa yavaşça verilir. Doku emilimini artırmak amacıyla hasta 10-15 dakika dinlendirilir. Bu işlem çoğunlukla embriyo transferinden 48-72 saat önce uygulanır.
Tüp bebek tedavisinde PRP, doğru endikasyonla seçilmiş hastalarda yumurta kalitesini ve rahim zarının embriyoyu kabul etme oranını yükselterek klinik gebelik başarısını belirgin şekilde artırır.
Bu yöntem tek başına kesin hamilelik garantisi sunan mucizevi bir çözüm değil; embriyonun genetik kalitesi, sperm parametreleri ve laboratuvar donanımıyla bütünleşen kişiselleştirilmiş bir destek tedavisidir. Klinik veriler, özellikle rahim duvarı inceliği yaşayan kadınlarda prp tüp bebek tedavisi sonrasında tutunma oranlarının istatistiksel olarak yükseldiğini göstermektedir. Yumurtalık rezervi azalan kadınlarda ise uyarılmış foliküllerden daha yüksek döllenme kapasitesine sahip embriyolar elde edilebilmektedir.
Tüp bebek hastalarında, kadının yumurtalık rezervinin azalması başarıyı ciddi derecede düşüren ve belki de tedavinin başarısız kalmasına neden olan en büyük etkenlerin başında geliyor. Bu durum genç kadınlarda da görülebilmekle birlikte, kadının yaşı ilerledikçe kaçınılmaz bir şekilde yumurtalık rezervinin kaybı ve buna bağlı olarak üreme başarısızlığı ile karşılaşılıyor. Bu hem doğal yollar ile üremeyi etkilerken hem de tüp bebek tedavilerinde elde edilen yumurta sayısını düşürerek, başarısızlığın en önemli nedenini oluşturuyor.
Memorial Ataşehir Hastanesi Tüp Bebek Merkezi Uzmanları yumurtalıklara PRP uygulaması hakkında şöyle bilgi veriyor; “Yumurta rezervini artırmak, ya da yumurtalar artık tamamen tükenmiş ise tekrar ortaya çıkmasını sağlamak için yürütülen çalışmaların büyük bölümünde tıp maalesef istenilen etkinlikte bir tedavi geliştirebilmiş değil. Son 5 yıl içerisinde bu alanda heyecan uyandıran IVA (in vitro aktivasyon) tedavisi de maalesef geçen zaman zarfında oldukça düşük etkinliği ve ilave olarak cerrahi bir müdahaleye ihtiyaç duyması nedeniyle genel kabul ve yaygınlık göremedi.
PRP, kadının kendi kanından özel bir ayrıştırma tekniği ile elde edilen periferik kan dolaşımına kıyasla çok daha yüksek oranda platelet adı verilen pıhtılaşma sisteminde görev alan hücreleri ihtiva eden bir kan ürünü. Bu nedenle aslında ilaç ya da vücuda dışarıdan alınan bir yabancı madde değil. PRP aslında uzun zamandır plastik cerrahi ya da ortopedi alanında sinir ve kas yaralanmalarını tedavi etmek için kullanılan bir yöntem. Fakat üreme tıbbında rejeneratif özellikleri ile ilgili veriler kısıtlıydı. Buna rağmen in vitro ve hayvan çalışmaları bize ümit verici sinyaller vermekteydi. Yani düşük yumurta rezervinde, yumurtalıktaki sessiz duran hücreleri aktive ederek rejenaratif bir özellik göstermesi mümkün olabilecek bir tedavi olmaya aday bir yöntem.”
Yumurtalıklara PRP enjeksiyonu ile ilgili ilk çalışmanın 2016 yılında Bilbao’daki bir toplantıda dile getirildiğini ifaden eden Prof. Dr. Demirel Türkiye’de ilk uygulamanın Memorial Ataşehir Hastanesi IVF merkezinde gerçekleştirildiğini söyleyerek şöyle devam ediyor; “ Hastalarımızdan kapsamlı bilgilendirilmiş onay alarak, bu tedavinin henüz oturmuş bir tedavi olmadığını ve daha kesin kanıta ulaşmak için önümüzde çok uzun bir yol olduğu bilgisini de vererek ilk PRP uygulamalarını gerçekleştirdik. Hastalarımızda yaptığımız uygulamalarda her hastanın olumlu cevap vermediğini izlemek ile birlikte, bu tedavi sonrasında umutsuz ya da yumurtalık cevabı son derece kötüleşmiş bazı hastalarda yumurta elde etmenin de ötesinde gebelikler elde etmiş durumdayız. PRP hastanın kendi kanının özel bir ayrıştırma sürecinden geçtikten sonra hazırlanan presipitatın her iki over dokusuna ultrasonografi kılavuzluğunda enjekte edilmesi ile uygulanmaktadır. Yumurtalık dokusunun cevabı genellikle uygulamanın ardından 3. ayda ortaya çıkmaya başlamaktadır.”
Bu tür tedavilerin randomize kontrollü tıbbi çalışmalar ile etkinliğinin kanıtlanması gerektiğinin altını çizen Prof. Dr. Demirel, “Henüz PRP uygulamaları için bu tür çalışmalar tasarlanmış değildir, fakat son derece umutsuz ya da şansı düşük bir hasta grubu için özellikle de hastaya zarar verme potansiyeli olmayan bu yöndeki tedavilerin mutlaka sonuna dek araştırması yapılmalı ve ön yargı ile davranılmamalıdır” diyor.
Hastanın kendi kanından elde edilen trombositten zengin plazmanın yumurtalık veya rahim dokusuna enjekte edilerek hücresel yenilenme sağlandığı tıbbi destek yöntemidir.
Evet; over dokusuna verilen büyüme faktörleri folikül mikrodolaşımını ve hücresel beslenmeyi düzenleyerek genetik hasarı daha az, döllenme potansiyeli yüksek kaliteli yumurta gelişimini destekler.
PRP sıfırdan yeni yumurta hücresi üretemez; ancak yumurtalıklarda uyku halinde bulunan rezerv folikülleri harekete geçirerek o siklusta büyüyebilen aktif yumurta sayısını artırır.
Evet; rahim zarına uygulanan PRP, endometrial doku kalınlığını artırıp yeni damar oluşumunu hızlandırarak embriyonun rahme tutunmasını sağlayan implantasyon penceresini güçlendirir.
Hayır; rahim içine yapılan uygulama normal bir jinekolojik muayene kadar ağrısızdır, yumurtalıklara yapılan işlem ise sedasyon anestezisi altında yapıldığından hiçbir acı hissedilmez.
Rahim içi kalınlaşma için yapılan işlemler tek siklusta 1 ila 3 seans uygulanırken, yumurtalıkları aktive etmeye yönelik overyan PRP prosedürü çoğunlukla tek seans halinde gerçekleştirilir.
Rahim içi PRP yapıldığında aynı ay içinde 48-72 saat sonra embriyo transferine geçilir; yumurtalık içi PRP uygulamasında ise foliküler yanıtın oluşması için genellikle 1-2 ay sonra yumurta büyütme tedavisine başlanır.
Evet; ince rahim zarı veya düşük yumurta rezervi engeliyle karşılaşan vakalarda doku iyileşmesi ve hücre canlılığı sağlandığı için genel gebelik şansı olumlu yönde yükselir.
Hayır; hiçbir yardımcı üreme tekniğinde olmadığı gibi PRP uygulamasında da kesin gebelik garantisi verilemez, başarı oranı kadının yaşına ve biyolojik yanıtına göre değişir.
PRP hastanın kendi kanından hazırlandığı için alerji veya toksik risk taşımaz; yalnızca her iğneli işlemde görülebilen hafif kasık ağrısı, geçici kramp veya lekelenme tarzı kanama görülebilir.
Evet; 38 yaş ve üzeri kadınlarda zayıflayan folikül gelişimini tetiklemek ve kendi yumurtalarıyla biyolojik gebelik şansını zorlamak amacıyla güvenle uygulanmaktadır.
Endometrium kalınlığını artırarak embriyonun tutunma ihtimalini yükseltir ve düşük rezervli kadınlarda kaliteli yumurta toplama şansını artırır.
Güncelleme Tarihi : 7 Eylül 2026
Yayınlanma Tarihi: 1 Kasım 2019
*Bu içeriğin geliştirilmesine Memorial Tıbbi Yayın Kurulu katkı sağlamıştır. Sitede yer alan tüm içerikler yalnızca genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Şikayetinizle ilgili değerlendirme, tanı ve tedavi için mutlaka bir doktora başvurunuz."
Detaylı bilgi için iletişime geçin.
