Rota virüsü nedir? Belirtileri ve tedavi yöntemleri nelerdir?

Dünyada yılda yaklaşık altı yüz bin çocuğun hayatını kaybetmesine sebep olan Rotavirüs, ilaçsız ancak doktor takibiyle tedavi edilmesi gereken bir hastalık olarak tanımlanıyor. 5 yaşına kadar her çocuğun en az 1 kez geçirdiği rotavirüs enfeksiyonu aşı ile de önlenebiliyor. Rotavirüs aşısının tehlikeli yan etkileri olduğuna dair yaygın kanının aksine, günümüzde aşı güvenle kullanılabiliyor. Memorial Sağlık Grubu Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Bölümü Uzmanları, rotavirüs hakkında bilgi verdi.

İçindekiler

Rotavirüs nedir?

Rotavirus, tüm dünyada çocuklarda en sık ciddi ishale yol açan mikroorganizmadır. 5 yaşına kadar her çocuk en az 1 kez rotavirus enfeksiyonu geçirir. 4-36 ay arasındaki çocuklarda rotavirus daha ciddi ishallere sebep olur. Gelişmekte olan ülkelerde 0- 2 yaş arası çocuklarda ani ortaya çıkan ishallerin %50’sinin sebebidir. Rota virüsü mide-bağırsak sisteminin viral bir enfeksiyondur. Rotavirüs, özellikle 2 yaş altı çocuklardaki akut ishallerin en sık nedenlerinden biridir. Küçük yaşlarda görüldüğünde genellikle hastane yatışlarının sebebidir. Aşırı kusma ve ishal, hayatı tehdit eden sıvı kaybı nedeniyle hastane şartlarında tedavi gerekli olabilir.

Rotavirüs belirtileri nelerdir?

Bu virüs, cerrahi müdahale gerektiren rahatsızlıkları taklit edebilir. Doktor desteği gerekir. Çocuk virüsü aldıktan 1- 2 gün sonra belirtileri göstermeye başlar. En sık görülen belirti ishaldir. Dışkı genellikle yeşil, sulu ve kansızdır. Beraberinde kusma ve ateş de olabilir. Karın ağrısı bu tabloya eşlik edebilir. Bu belirtiler 1 hafta sürebilir.

Rotavirüs neden olur?

Etken ağız yoluyla bulaşır. Mikrop bulaşmış besinlerin yanı sıra, oyuncaklarda ve diğer yüzeylerde bulunması, kişisel eşyaların da bir bulaşma mekanizması olduğunu göstermiştir. Aile içi yayılma sıktır ve evde birden çok ferdi aynı anda etkileyebilir. Ayrıca yuva ve kreşlerde de bulaşma hızlı olabilir. İshal bittikten sonra 3 gün daha dışkı yoluyla bulaşma olabileceği ve “Rotavirüs”e bağlı şikayetler başlamadan bulaştırıcılığın başladığı unutulmamalıdır. Ayrıca bu rahatsızlık çoğu zaman yiyeceklerle değil, insandan insana ya da enfekte yüzeylerde canlı kalarak insanlara bulaşmaktadır. Bu nedenle örneğin yuvalarda alt değiştirmeler bulaşma riskini çok artırır.

Rotavirüs tanısı nasıl konulur?

Hastanın anamnezi alındıktan, rotavirüs ishali olup olmadığı öğrenildikten sonra rotavirüs tanısında, dışkı örneklerinde, rotavirüsün antijenlerini saptayan testler sıklıkla kullanılmaktadır. Bu testler hızlı ve doğru tanı konmasını kolaylaştırmışlardır.

Rotavirüs nasıl tedavi edilir?

Hastalığın kendine özgü bir tedavisi yoktur. Antibiyotikler tedavide gereksizdir hatta ishal ve kusmayı kötüleştirebilirler. Yapılması gereken şey kusmanın yoğun olduğu dönemde mideyi dinlendirdikten sonra ağızdan çok yavaş (5 dakikada bir tatlı kaşığı) sıvı vermektir. Sıvı kaybının çok olduğu dönemlerde verilmesi en uygun sıvı tuzlu şekerli karışımlardır. Bunlar çocuk tarafından alınmadığı takdirde pirinç suyu, meyve çayları, az yoğurtlu ayran verilebilir. Su ve tuz alımının dengesine özen göstermek gerekir. “Rotavirus” salgınları olduğunda sağlıklı çocuklara probiyotik verilmesinin de hastalığı engelleyebildiği görülmüştür.

Rotavirüsle ilgili sık sorulan sorular 

Rotavirüs tedavisinde nelere dikkat edilir?

  • İyileşmeye büyük katkısı olan anne sütü kesinlikle kesilmemelidir.
  • İshalde sıkı diyetler önerilmemektedir ama yağlı ve şekerli yiyeceklerden bir miktar kaçınmak gerekir.
  • Diyetin çocuğun tolere ettiği şekilde geliştirilmesi önemlidir.
  • Anne babaların kilo kaybı ve iştahsızlıkla ilgili endişeleri olsa da bu süreçte önemli olan çocuğun yeterince sıvı almasıdır. Çocukların, kilo verseler bile hastalık sonrası süratle bu kiloların geri aldıkları unutulmamalıdır. Ayrıca çocuğu yemesi için zorlamak kusmaya neden olabilir.
  • Probiyotik kullanımının hastalığın süresini bir gün kadar kısalttığı ve şiddetini azalttığı  gözlenmiştir.
  • Sıvı kaybı olmadan hemen damar yolundan sıvı vermek gereksizdir ancak sıvı kaybı başladığı noktada ağızdan rehidratasyon tekniği (az az sık sık içirmek) etkisiz hale gelirse damar yolundan sıvı verilmesi gerekebilir.

Rotavirüsten korunma yolları nedir?
Korunması güç bir virüstür. Kolay bulaşır ve birçok kez hastalık yapabilir. Ancak aşı ile korunma sağlanabilir. Bulaşıcı ve sık görülen bu hastalıktan çocukları korumak aşı ile mümkündür. İlk rotavirüs aşı çalışmasında yan etki olarak bağırsak düğümlenmesi gözlemlenmiş olsa da, yapılan çalışmalar sonrasında ortaya çıkarılan rotavirüs aşıları ile bu yan etki ortadan kaldırılmıştır.

Rotavirüs aşısı nasıl yapılır?

Toplam üretici firmanın aşısına göre 2 ay ara ile 2 veya 3 doz, ağızdan verilir. Son aşının 6-8. ayda tamamlanması gerekir. İki doz uygulanan rotavirüs aşısında son dozun en geç 6. ayda, 3 doz uygulanan firmanın aşısında son dozun en geç 8. ayda tamamlanması gerekir. Rotavirüs aşıları ülkemizde uygulanan diğer çocukluk çağı aşılarıyla eş zamanlı verilebilir. Farklı rotavirüs aşılarıyla doz rejiminin tamamlanması önerilmez. Rotavirüs aşıları, canlı viral aşılar olduğundan bağışıklık yetmezliği olan bebeklere önerilmez.

Rotavirüs aşısı ne zaman yapılmalı?
Rotavirüs aşılamasına ilk 6-12 haftada başlanmalıdır, aşının ilk dozuna başlama yaşı 3 ayı geçmemelidir.

Rotavirüs aşısı fiyatı nedir?
Rotavirüs aşısı fiyatı sağlık kurumlarından öğrenilebilir.

Rotavirüs aşısı ateş yapar mı?
Rotavirüs aşısının yan etkileri arasında ateş de yer alır. Ancak her çocukta ateş görülmeyebilir.

Rotavirüs aşısı yan etkileri nelerdir?

Geçici ishal ya da kusma, ateş ve iştah kaybı yan etkiler arasındadır. Ancak her çocukta da bu yan etkiler görülmeyebilir.

Rotavirüs aşısı gerekli mi?
Rotavirüs rutin aşılama takviminde bulunmamakla birlikte sık görüldüğü için aşılanma gereklidir.

Birden fazla kez rotavirüs olunur mu?
Bir kez rotavirüs nedeniyle ishal olan çocuk, ilerde yeniden rotavirüs enfeksiyonu geçirebilir. Burada iyi olan tek şey, bağışıklık sisteminin biraz daha hazırlıklı olmasıdır. İlk rotavirüs enfeksiyonundan sonra geçirilen diğer rotavirüs enfeksiyonları, biraz daha hafif atlatılabilir.

Rotavirüste en korkulan şey nedir?

Rotavirus enfeksiyonunda en çok korkulan şey, sıvı ve elektrolit kaybıdır. Dehidratasyon dediğimiz, vücut sıvısı ve elektrolit kaybının derecesi, tedavinin ne şekilde olması gerektiğini belirler. Hastalık sırasında günde 10- 20 kez ishal olabileceği gibi, sık sık kusma da söz konusu olabilir. Bu gibi ciddi durumlarda hastaneye yatırılıp, uygun sıvı tedavisine başlamak doğru olacaktır. Hafif vakaların, evde ağızdan sıvı tedavisi ile düzelmesi mümkündür. Ateş için de ateş düşürücülerden yararlanılır.

Rotavirüste antibiyotik etkili mi?
Antibiyotiklerin rotavirüs üzerinde bir etkisi bulunmamaktadır.

Rotavirüs diyeti var mı?
Çocuğa pirinç suyu, meyve çayları, az yoğurtlu ayran verilebilir. Ayrıca probiyotik önerilir. Sıvı ve tuz dengesine dikkat edilmelidir.

İshal nedir?

İshal (diyare), dışkının su içeriğinin ve sıklığının artması olarak tanımlanabilir. Bağırsak hareketlerinin artması, bağırsakta emilimin azalması ile günlük dışkı miktarının artması ve dışkının daha sulu olup kıvamının bozulması olarak da açıklanabilir.

Yayın kurulu tarafından hazırlanmıştır.

Güncelleme Tarihi : 21 Şubat 2021

Yayınlanma Tarihi: 18 Ocak 2021

İletişim Formu

Detaylı bilgi için iletişime geçin.

Bu Konuda Uzman Doktorlar

Sosyal Medya Hesaplarımız
Kolay Randevu Al