Dunning Kruger Sendromu Nedir? Psikolojik Etkileri

Dunning kruger sendromu, kişinin kendisini üstün ya da fazla yetenekli görmesi şeklinde tanımlanabilir. Kişi aslında bir konu hakkında bilgi sahibi değildir ya da bir konuda oldukça yetersizdir. Fakat bu sendroma sahip olan kişiler, durumun bu şekilde ilerlediğini kabullenmez. Kendisini o konu hakkında çok bilgili ve yeterli görür. Bu durum aslında bir psikolojik hastalık türü olarak değerlendirilir.  Tıbbi ve psikiyatrik alanda değerlendirildiğinde bu sendrom, bilişsel yanlılık olarak ortaya çıkar. Kişinin kendisine olan öz güveni oldukça yüksektir. Bu durum ise sürekli olarak her konuda kendisinin yetenekli olduğuna ve her şeyin en iyisini bildiğine inanmasını sağlar. Dunning kruger sendromu, kişilik bozukluğu olarak da tanımlanabilir.

Dunning Kruger Sendromu Nedir?

Bu sendrom türü, ımposter sendromu olarak bilinen psikolojik hastalığın tam tersidir. Imposter sendromunda kişi, yeterince bilgilidir ama yine de kendisini yetersiz görür. Dunning kruger sendromunda ise kişinin herhangi bir bilgisi olmasa da kendisini her alanda yeterli görür. 

Bu sendrom türüne ilk kez 1990 senesinde rastlandığı bilinir ve hastalık, iki farklı doktor tarafından teşhis edilmiştir. Bu doktorlar ise Dunning ve Kruger'dir. Hastalığın ismi de buradan gelir. Bu sendrom psikoloji alanında kişilik bozukluğu olarak değerlendirilir. Fakat bilimsel alanda ve farklı tıbbi alanlarda ise dunning kruger sendromu, zihnin bilişsel yanlılık ile kişinin yanlış yönlenmesi olarak değerlendirilir.

Dunning-Kruger Etkisi Nasıl Ortaya Çıkar?

Dunning kruger etkisi, bilgi eksikliğinden kaynaklı olarak ortaya çıkabilir. Aynı zamanda da beyin sinyallerinde meydana gelen bazı hatalardan dolayı da bu etki görülebilir. Günlük hayatta dahi hafif şiddette görülebilen bir durum olarak bilinir. Dunning kruger efekti şu şekilde ortaya çıkar:

Yetersizlik: Bilgisizliğin bilgisizliği durumu

Bilgisizliğin bilgisizliği, sendromun ortaya çıkmasının temel nedenidir. Kişi bilgisiz olduğunun bilincinde değildir. Zihin, bu konuda yetersiz olduğuna inanmaz ve kişide ben yetersiz değilim, ben bunu biliyorum şeklinde düşünceler ortaya çıkar. Bu durum ise öz güvenin artış göstermesine neden olur.

Öz güven artışı, çoğu kişi için sağlıklı bir durum olarak değerlendirilir. Fakat öz güvenin temelinin olması gereklidir. Boş bir temel üzerine kurulan öz güven, kişinin kendi bilgisizliğini fark etmesini engeller.

Bu duruma bağlı olarak ise kişiler, hata yaptıklarını düşünmez ve kendilerini her zaman mükemmel görürler. Beyin, bilmeme gibi bir kavramın varlığından haberdar değildir. Bilgisizliğin reddedilmesi, kişinin yanlış yönlenmesine yol açar.

Aşırı güven: Zirvede zannedilen yetersizlik

Aşırı güven oluşumu ile kişiler kendilerini zirvede zanneder. Aslında bu kişi oldukça yetersizdir ve zihin bunu fark edemez. Aşırı güven nedeni ile kişiler sürekli olarak yanlış kararlar verebilir ve hatalarını fark edemez. Aşırı özgüven nedeni ile öğrenme sürecinde de bazı problemler meydana gelir. Bunun nedeni ise kişinin zaten yeterli bilgiye sahip olduğuna inanmasıdır.

Kişi yetersizdir ve yetersiz olduğunun bilincinde değildir. Ortaya çıkan bu durum hem iş hayatında hem de sosyal hayatta birçok problemi beraberinde getirir. İkili ilişkilerde ve aile yaşantısında da anlaşmazlıklar ve tartışmalar meydana gelir.

Dunning-Kruger Sendromu'nun Birey Üzerindeki Psikolojik Etkileri

Sendrom nedeni ile bireyin üzerinde bazı psikolojik etkiler ortaya çıkar. Özellikle kişinin kendini geliştirmesini engelleyen bazı durumlara rastlanması mümkündür. Genel olarak değerlendirildiğinde, dunning kruger sendromunun birey üzerindeki psikolojik etkileri şu şekildedir:

Öğrenmeye direnç ve gelişimin engellenmesi

Sendroma bağlı olarak bireylede, öğrenmeye karşı bir direnç oluşur. Ben yeterliyim hissinin ortaya çıkmasına bağlı olarak, ekstra bir bilgi edinilmesine ihtiyaç duyulmaz. Çünkü birey zaten her şeyin en iyisini ve en doğrusunu bildiğine inanır. Sendroma sahip olan bireyler, bazen bilgisiz ve yetersiz olduklarını fark eder. Fakat bu durumu dile getirmek onlar için utanç kaynağıdır. Utanç duymamak için ise etrafa karşı kendilerini normalden daha zeki ya da daha bilgili bir şekilde yansıtmayı tercih eder.

Gerçekçi öz değerlendirmenin kaybı ve sosyal çatışmalar

Gerçekçi öz değerlendirme bu sendroma sahip olan bireylerde görülmez. Kişi benlik algısını kaybeder ve zihni onun en iyisi olduğuna ikna eder. Bu duruma bağlı olarak ise öz değerlendirme yapılır ama her zaman olumlu sonuçlar ortaya çıkar. Kişinin yaptığı öz değerlendirme genellikle "ben çok başarılıyım", "ben yeterliyim" "ben mükemmelim" şeklinde ortaya çıkar. 

Sendrom nedeni ile sosyal çatışmalar meydana gelir. Birey, başkalarına karşı inatçı bir tutum sergilemeye yatkındır. Başkasının söylediği bilgi doğru dahi olsa bu kabul edilemez. Sadece kendisinin söylediği bilginin doğru olması konusunda inatlaşma başlar.

Dunning-Kruger Etkisinden Nasıl Korunulur?

Bu sendromun etkisinden korunmak oldukça zordur. Korunabilmek için öncelikle bireylerin, yaşamış olduğu durumu fark etmeleri gerekir. Daha sonrasında ise psikolojik destek ve bilinçlenme süreci ile bu etkiden korunmak mümkün hale gelir. Dunning kruger etkisinden korunmanın yolları arasında şu maddeler yer alır:

Gerçekçi öz farkındalık geliştirme

Bu sendromun etkisinden korunabilmek için psikolojik destek gereklidir. Psikolojik hastalık sürecindeki bu destek ile gerçekçi öz farkındalık geliştirilmesi mümkündür. Fakat bireyler bu süreçte de direnç gösterebilir. Psikologların bilgilerinin yetersiz olduğunu iddia ederek, kendi doğrularını psikologlara ya da psikiyatristlere dayatmaya çalışabilirler.

Sendromun Ters Etkisi: İmposter (Sahtekâr) Sendromu İlişkisi

Bu sendromun tam tersi ise ımposter sendromudur. Imposter sendromu, diğer bir ismi ile sahtekar sendromu olarak değerlendirilir. Bu iki sendrom birbirine benzerlik gösterir. Dunning kruger sendromunda ortaya çıkan belirtilerin tam tersi, bu sendromda ortaya çıkar. Aynı bilişsel yanlılık problemi bu iki sendromda görülür.

Imposter sendromuna sahip olan kişiler, kendilerinin bilgisiz ve yetersiz olduğunu iddia eder. Öz güven problemleri vardır ve insanlarla bilgi paylaşımına girmekten çekinirler. Öğrenme istekleri sürekli ortaya çıkar, her konuda yeni bilgilerin öğrenilmesi ihtiyacı bu süreçte ortaya çıkar. Kişinin zihni, sürekli olarak kendisini yetersiz hissettirir.

Dunning Kruger Sendromu ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Cahil cesareti teorisi nedir?

Cahil cesareti teorisi, bu hastalık ile direkt olarak bağlantılıdır. Teorinin bilimsel alandaki adı dunning kruger sendromudur. Kişi, kendisinde bilgi eksikliği olduğunu düşünmez. Beyin, meta bilişsel farkındalık sürecinde hata verir ve böylelikle cahil cesareti olarak da adlandırılan bu sendrom ortaya çıkar. Bu teoriye göre, kişi; bilgisi eksik dahi olsa bunu anlamaz ve büyük bir özgüven ile her işe atılabilir. 

Dunning süreci nedir?

Dunning süreci, dört farklı aşamada gerçekleşir. Kişi bilgisizdir ama sorunları ya da konuyu çok kolay görür. Böylelikle özgüven işe işe koyulur. Daha sonrasında bu kişi, konu hakkında aslında hiçbir bilgisi olmadığını fark eder. Üçüncü aşamada ise kişi konu hakkında bilgi sahibi olmaya başlayarak, dördüncü aşamaya geçer. Dördüncü aşamada ise konu hakkında yetkinlik kazanılması olarak değerlendirilir.

Dunning-kruger bir hastalık mıdır?

Evet, dunning kruger bir hastalık türü olarak değerlendirilir. Psikolojik hastalık türleri arasında yer alır ve bilişsel yanlılık ya da kişilik bozukluğu olarak kabul edilir. Kişinin beyni, yetersizliği kabul etmez. Bu durumun tedavi edilmesi gerekir ve kişinin tedavisi için uzman psikologlara ya da psikiyatristlere başvurulması gereklidir.

*Bu içeriğin geliştirilmesine Memorial Tıbbi Yayın Kurulu katkı sağlamıştır. Sitede yer alan tüm içerikler yalnızca genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Şikayetinizle ilgili değerlendirme, tanı ve tedavi için mutlaka bir doktora başvurunuz."