Göbek Deliği İltihabı Nedir? Belirtileri ve Tedavisi

Bakterilerin büyümesine elverişli bir ortam sağlayan göbek deliğinde, zaman zaman enfeksiyonlar ortaya çıkabiliyor. Özellikle yenidoğanlarda görülebilen göbek deliği iltihabının en yaygın nedenini yanlış ve eksik yapılan göbek deliği bakımı oluşturuyor. Zamanında tespit ve tedavi edilmeyen göbek bağı iltihaplanması, sepsis gibi hayati riske yol açan durumlara neden olabiliyor. Belirtileri gözle görülebilin hastalıklar arasında yer alan göbek deliği iltihabının tedavisi ise genellikle antibiyotik kullanımı ile gerçekleştiriliyor.

Göbek Deliği İltihabı Nedir?

Göbek bağı, anne karnındayken bebek ile anne arasındaki ilişkiyi sağlayan tek yoldur. Rahim duvarından başlayıp bebeğin göbeğinden içeri giren göbek kordonunun içinde bulunan damarlar aracılığı ile bebek kendisine gerekli tüm besinleri alır. Doğumdan hemen sonra ise bu bağlantı kesilir. Kalan göbek kordonu kalıntısı yaklaşık 1-2 hafta sonra düşer, göbek olağan görünümünü alır ve göbek deliği oluşur. Göbek deliğinin kızarıklığı, etrafının ödemlenmesi, lokalize ısı artışı göbek deliğinin iltihaplandığının göstergesidir. 

Yenidoğanlarda görülen omfalit vakalarında çocuk cerrahisi, yetişkinlerde ise genel cerrahi takibi gereklidir. Göbek deliği iltihabı, erken fark edildiğinde kolaylıkla tedavi edilebilen; ancak ihmal edildiğinde ciddi komplikasyonlara yol açabilen bir enfeksiyondur. Kızarıklık, akıntı veya kötü koku gibi belirtiler fark edildiğinde zaman kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulması, enfeksiyonun ilerlemesini engeller ve kalıcı hasar riskini ortadan kaldırır. Hijyenin sağlanması, varsa piercing ve bakım uygulamalarının steril ortamda yapılması, enfeksiyonun önlenmesinde temel faktörlerdir.

Göbek Deliği İltihabı Neden Olur?

Göbek deliği iltihabına kötü hijyen alışkanlıkları, yapısal olarak göbek çukurunun dar olması, aşırı kilo, aşırı terleme, göbek deliği ile oynanması sebep olmaktadır. Bebeğin göbeği düştükten sonra bu bölgenin dikkatlice izlenmesi ve hijyen açısından temiz tutulması gerekir. Göbek iltihabına çoğunlukla bakteriyel enfeksiyonlar neden olur. Bu bakteriler, göbek kordonu kalıntısı veya deri bütünlüğünün bozulduğu bölgelerden vücuda girer. En sık görülen etken mikroorganizmalar arasında Staphylococcus aureus, Streptococcus türleri ve E-coli bulunur. Günümüzde doğumların çoğunluğunun hastanelerde yapılması ve göbek bakım solüsyonlarının olması sebebi ile göbek deliği iltihabı oldukça az görülmektedir.

Yenidoğanlarda Nedenler

• Göbek kordonu düşmeden önce bölgenin nemli kalması
• Hijyenik olmayan bakım uygulamaları
• Kordonun sıkı bezlerle veya bandajlarla kapatılması
• Doğumun steril olmayan koşullarda gerçekleşmesi
• Erken doğum ve düşük doğum ağırlığı
• Bağışıklık sistemi zayıf bebekler
• Yenidoğanlarda göbek kordonu doğumdan sonra 1–2 hafta içinde kurur ve düşer. Bu süreçte uygun bakım yapılmazsa, mikroplar kordon kalıntısından içeri girerek omfalite yol açar.

Yetişkinlerde Nedenler

Erişkinlerde omfalit genellikle;

• göbek hijyeninin yetersizliği,
• piercing işlemleri,
• deri enfeksiyonları
• doğuştan kalıntı yapılar

nedeniyle gelişir. Aşağıdaki durumlar enfeksiyon riskini artırır:

Göbek piercingi:

Göbek deliğine takılan piercing, deride küçük bir açıklık oluşturur. Uygulama steril olmayan koşullarda yapıldığında veya sonrasında yeterli bakım sağlanmadığında bakteriler bu açıklıktan vücuda girer. Metal yüzeylerde bakteriler kolayca tutunabilir ve enfeksiyon derin dokulara ilerleyebilir.

Ayrıca piercing sonrası sıkı kıyafetler, terleme ve sürtünme iltihabı kolaylaştırır.

Aşırı nem ve terleme:

Özellikle obez kişilerde göbek çukurunda nemin birikmesi, bakterilerin çoğalması için uygun ortam oluşturur.

Kıllı veya derin göbek yapısı:

Kir ve terin birikmesi iltihap riskini artırır.

Deri hastalıkları ve alerjiler:

Egzama veya kontakt dermatit gibi cilt hastalıkları göbek bölgesinde bariyer fonksiyonunu zayıflatabilir.

Doğuştan anomaliler:

Urakus kalıntısı (mesane ile göbek arasında doğumsal kanal) veya göbek fistülü gibi yapılar, tekrarlayan akıntı ve enfeksiyonlara neden olabilir.

Göbek Deliği İltihabının Belirtileri Nelerdir?

Bebeklerde göbek deliği enfeksiyonu hafif ya da ağır olabilir. Hafif enfeksiyonlarda, göbekten sarı-yeşil renkli bir akıntı ve göbek çevresinde hafif bir kızarıklık görülür. Ağır enfeksiyonlarda ise, göbek çevresindeki kızarıklık belirgindir. Enfeksiyon buradan karın içine ve göbekte henüz tam olarak kapanmamış damarlar yoluyla da kana taşınabilir (sepsis). Göbek çevresinde yaygın olan kızarıklık zamanla daha da ilerleyebilir ve bebek karnına dokunulduğunda ağlayarak tepki verir. Özellikle nadir de olsa yenidoğanlarda ve küçük çocuklarda göbek akıntısı yapan nedenlerden biri de yabancı cisimdir. Göbeğin kağıt mendil ya da pamukla temizlenmesi sırasında kopan küçük parçaların göbekte birikmesi ile olur. Omfalit, genellikle lokal enfeksiyon bulgularıyla başlar. İlerlemesi durumunda sistemik belirtiler de gelişebilir.

En sık görülen belirtiler şunlardır:

• Göbek çevresinde kızarıklık, sıcaklık ve şişlik
• Sarılı veya yeşilimsi, bazen kanlı akıntı
• Kötü koku
• Dokunmakla ağrı ve hassasiyet
• Kabuklanma veya yara görünümü
• Ateş, halsizlik, iştahsızlık
• İleri vakalarda apse oluşumu veya deri altına yayılım

Yenidoğanlarda enfeksiyon hızla ilerleyebilir. Kızarıklık göbek çevresinden karın bölgesine doğru yayılıyorsa, ateş veya halsizlik varsa bu ciddi enfeksiyon belirtisidir ve acil tıbbi değerlendirme gerektirir.

Göbek Deliği İltihabının Tanısı Nasıl Konulur?

• Tanı genellikle fizik muayene ile konur. Göbek çevresinde kızarıklık, akıntı ve hassasiyet tipik bulgulardır.
• Bazı durumlarda enfeksiyonun şiddetini belirlemek için kan testleri (CRP, beyaz küre sayısı) yapılabilir. Eğer yara bölgesinde akıntı varsa kültür testi de yapılması istenebilir.
• Göbekten gelen akıntıdan alınan örnek laboratuvar ortamında incelenir; böylece enfeksiyona neden olan bakteri türü belirlenir ve uygun antibiyotik tedavisi seçilir.
• İleri veya tekrarlayan vakalarda, göbek altı dokularda kist, fistül veya urakus kalıntısı gibi yapısal nedenleri saptamak için ultrasonografi veya MR görüntüleme kullanılabilir.

Göbek Deliği İltihabının Tedavisi Nasıl Uygulanır? Göbek Deliği İltihabı Nasıl Geçer?

Göbek deliği iltihabının tedavisinde göbeğin antiseptik sıvılar ile temizlenmesi, yerel olarak antibiyotikli pomad uygulanması ve (her hastada gerekmemekle birlikte) ağızdan antibiyotik kullanılması ile tedavi edilebilir. Ağır enfeksiyonlarda ise, bebekler mutlaka hastane koşullarında ve damardan uygulanacak antibiyotikler ile tedavi edilmelidir.

Tedavi enfeksiyonun düzeyine göre planlanır. Erken dönemde başlanan tedavi, genellikle tamamen iyileşme sağlar.

İlaç tedavisi

• Hafif vakalarda, bölgeye uygulanan topikal antibakteriyel krem veya antiseptik solüsyonlar yeterli olabilir.
• Orta ve ileri düzey enfeksiyonlarda oral antibiyotik veya damar yoluyla antibiyotik tedavisi gerekebilir.
• Ağrı ve ateş kontrolü için destekleyici tedaviler eklenir.
• Yenidoğanlarda tedavi genellikle hastane koşullarında başlatılır; böylece enfeksiyonun kana karışması (sepsis) engellenir.

Göbek çevresi bakımı

• Bölge her zaman temiz ve kuru tutulmalıdır.
• Doktor önerisiyle antiseptik solüsyonlar veya steril gazlı bez kullanılabilir.
• Sıkı kıyafetlerden, terden ve sürtünmeden kaçınılmalıdır.
• Yetişkinlerde piercing çevresi düzenli olarak temizlenmeli ve kurulanmalıdır.

Cerrahi müdahale

• Göbekte apse gelişmişse, drenaj işlemi uygulanır.
• Doğuştan kalıntı veya fistül varsa, enfeksiyon tedavi edildikten sonra cerrahi olarak çıkarılması gerekir.
• Kronikleşen vakalarda cerrah, enfekte dokuyu temizleyebilir veya göbek deliği şeklini yeniden düzenleyebilir.

Göbek Piercingi ve Enfeksiyon Riski

Göbek piercingi, özellikle genç yaş grubunda popüler bir uygulamadır. Ancak bu işlem, göbek çevresinde enfeksiyon riskini artıran en önemli faktörlerden biridir.

• Piercing takılırken deride oluşan küçük açıklık, bakteriler için giriş kapısı haline gelir. Yeterli sterilizasyon sağlanmadığında, birkaç gün içinde kızarıklık, şişlik, ağrı ve akıntı gelişebilir.
• Piercing kaynaklı enfeksiyonların önlenmesi için dikkat edilmesi gerekenler:
• Piercing işlemi mutlaka steril koşullarda ve uzman doktorlar tarafından yapılmalıdır.
• İlk haftalarda bölge suyla uzun süre temas etmemeli, antiseptiklerle düzenli temizlenmelidir.
• Takı sıkıysa gevşetilmeli, tahriş önlenmelidir.
• Kızarıklık, akıntı veya ağrı gelişirse takı çıkarılmadan önce doktora başvurulmalıdır.
• Piercing enfeksiyonları genellikle yüzeyel olarak başlar, ancak tedavi edilmezse cilt altı dokulara yayılabilir. Bu durumda cerrahi drenaj veya sistemik antibiyotik tedavisi gerekebilir.

Göbek Deliği İltihabı Komplikasyonları

Göbek deliği iltihabı tedavi edilmediğinde ciddi sonuçlar doğurabilir. Özellikle yenidoğan ve bağışıklığı zayıf bireylerde enfeksiyon hızla yayılabilir.

Olası komplikasyonlar:

• Apse oluşumu (irin birikimi)
• Fasiyal enfeksiyon (deri altına yayılım)
• Karın zarı iltihabı (peritonit)
• Sepsis (kan zehirlenmesi)
• Göbek çevresinde doku ölümü (nekroz)
• Kalıcı iz veya deformasyon
• Bu komplikasyonların önlenmesinin en etkili yolu, erken dönemde tıbbi müdahaledir.

Göbek Deliği İltihabından Korunma Yöntemleri

Korunmanın temeli hijyendir. Göbek bölgesinin düzenli temizliği, enfeksiyon riskini büyük ölçüde azaltır.

Yenidoğanlarda

• Göbek kordonu düşene kadar kuru tutulmalıdır.
• Bölgeye krem, yağ veya pudra sürülmemelidir.
• Her bez değişiminde temizlenmeli, hava alması sağlanmalıdır.
• Akıntı, koku veya kızarıklık fark edilirse hemen doktora başvurulmalıdır.
• Yetişkinlerde

Duş sonrası göbek içi mutlaka kurulanmalıdır.

• Aşırı terleyen kişiler, bölgeyi temiz ve kuru tutmalıdır.
• Piercing yaptırmadan önce ortamın steril olduğundan emin olunmalı, sonrasında bakım düzenli yapılmalıdır.
• Sıkı kıyafetlerden kaçınılmalı, hava dolaşımı sağlanmalıdır.
• Göbek çevresinde anormal akıntı, ağrı veya şişlik varsa vakit kaybetmeden cerrahi muayene yapılmalıdır.

Göbek Deliği İltihabı İle İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Göbek deliği iltihabı en çok hangi aylarda ve hangi yaşlarda görülür?

Göbek deliği iltihabı en sık yenidoğan veya hijyeni yeteri kadar sağlayamayan ergenlik dönemindeki çocuklarda kış aylarında görülmektedir.

Göbek deliği iltihabının karıştırıldığı başka hastalıklar var mıdır?

Bu bölgede enfeksiyona sebep olan ve göbek deliği ile karıştırılabilecek diğer patolojiler umblikal granülom ve poliptir. Umblikal granülom veya polip fark edildiğinde bebekte iç atleti kirleten lekelenme ile bulgu verir. Ancak geç fark edilen hastalarda bölgesel veya tüm vücudu kaplayan enfeksiyonlar oluşabilir. Bu yüzden belirtiler fark edildiğinde mutlaka tedavi edilmelidir.

Umbilikal granülom göbekte en sık görülen kitle nedenidir. Karşılaşma sıklığı her 500 bebekte 1’dir. Kord düştükten yaklaşık bir hafta sonra ortaya çıkar. Nemli ve pembedir, 1-10 mm arasında değişir, Kanlı veya sarı-yeşil akıntıya neden olabilir. Muayene sırasında ailenin verdiği öykü ve görüntüsü ile tanı konur, herhangi bir ek tetkik yapılması gerekmez. Göbek düştükten sonraki ilk birkaç gün akıntının olması doğaldır. Kendiliğinden geçmezse, göbek kordonu kalıntısına gümüş nitrat uygulanması yeterlidir. Gümüş nitrat çubukları bu tedavi için hazırlanmıştır. İki gün aralıklı olarak üç uygulamaya kadar gümüş nitrat kullanılabilir. Uygulama esnasında bebekler herhangi bir ağrı hissetmez ve canları yanmaz.

Bu uygulama ile granülom küçülerek hücresel iyileşme ve cildin oluşması hızlanır. Kimyasal etkisi nedeniyle göbek çevresindeki cilt koyu renk alabilir. Normal ciltteki etkisi sınırlı ve geçicidir. 2-3 uygulamadan sonra göbek granülomu küçülür ve düşer. Eğer bu tedaviye yanıt alınamıyorsa umblikal kalıntılar, polipler ya da umblikal sinüs akla gelmelidir.

Umblikal polip, göbekten dışarı doğru uzanan dış yüzeyleri mukozal bir örtüyle kaplı parlak ve açık kırmızı renkli bir doku şeklindedir. Akıntı ya da kanama yoktur. Kendiliğinden kaybolmaz,  tedavisi de poliklinik koşullarında yapılır. Polibin dip kısmından bağlanarak çıkarılması gerekir. Bu tedavinin uygulanması da bebeklerde ağrı ve acıya yol açmaz. Yakılmaya rağmen göbek akıntısı devam eden olgularda doğuştan gelen açık kalmış kanal artıklarından şüphe duyulmalıdır. Tedavi sonrasında göbek deliğinin temiz ve kuru tutulması gerekir. Göbek deliğinin hava ile teması kesilmemeli, üzeri havasız kalacak şekilde kapatılmamalıdır.

Göbek deliği iltihabı evde tedavi edilebilir mi?

Hafif enfeksiyonlarda aileye verilen medikal tedavi ile göbek deliği iltihabı evde tedavi edilebilir, kontrol poliklinikte değerlendirilir.

Göbek deliği iltihabı oluşmaması için ne gibi önlemler alınabilir?

Yenidoğan döneminde göbek bağı düştükten sonra hijyenik bakım solüsyonları ile göbek bölgesi ve çevresi temiz tutulmalıdır. Hafif kızarıklık ve enfeksiyon belirtilerinde krem ile antiseptik losyonlarla enfeksiyonun ilerlemesi engellenmelidir. Göbek deliği temiz ve kuru tutulmalıdır. Göbek deliğinin hava ile teması kesilmemeli, üzeri havasız kalacak şekilde kapatılmamalıdır.

*Bu içeriğin geliştirilmesine Memorial Tıbbi Yayın Kurulu katkı sağlamıştır. Sitede yer alan tüm içerikler yalnızca genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Şikayetinizle ilgili değerlendirme, tanı ve tedavi için mutlaka bir doktora başvurunuz."