Retina Yırtığı Nedir?

Retina yırtığı gözde retina tabakasının yapıştığı yerden ayrılması ile ortaya çıkan ciddi bir göz hastalığıdır. Gözdeki ani uçuşmalar, ışık çakmaları veya kararma gibi belirtilerle kendisini belli edebilen retina yırtılması her ne kadar ağrısız olsa da görme ile ilgili ciddi sonuçlara neden olabilir. Bu semptomlarla karşı karşıya kalan hastanın hızlı bir şekilde göz doktoruna başvurması gerekir. Retina yırtığını önlemenin en doğru yolu düzenli göz muayeneleri yaptırarak görme sağlığını korumaktan geçer. Memorial Şişli Hastanesi Göz Hastalıkları Bölümü’nden Prof. Dr. Abdullah Özkaya, retina yırtığının (retina dekolmanı) nedenleri, belirtileri ve tedavi yöntemleri hakkında bilgi verdi.

Retina Nedir?

Retina gözümüzün arkasındaki canlı hücrelerden ve sinir liflerinden oluşan gözümüzün ışığı algılamasını sağlayan bir tabakadır. Gözümüzün ön tarafında kornea ve lens vardır. Kornea ve lens ışığı sağlıklı bir şekilde gözümüzün arka tarafına taşıma ve odaklama işini yaparken retinadaki özel hücreler de bu ışığın algılanıp beynimize iletilmesini sağlar. Bu nedenle retina canlı bir dokudur.

Vitreus Jeli Nedir?

Gözümüzün arkasını dolduran yaklaşık beş mililitrelik hacme sahip bir vitreus jeli vardır. Bu jel yumurta akı şeklinde olup, retinamıza yaslı durumdadır. Yani gözümüzü bir balon gibi hayal edersek bu balonun %90’lık kısmını vitreus jeli doldurur. Vitreus jeli kollajen ve hyaluronik asitten oluşur. Zaman içerisinde, sıklıkla 30’lu yaşlardan sonra vitreus jelinin içeriği yavaş yavaş bozulur ve kolajen lifleri bir araya gelmeye başlarken hyaluronik asit lifleri de su ceplerinin oluşmasına neden olur. Kollajen liflerinin bir araya gelmesiyle uçuşmalar, örümcek ağları, uçuşan cisimcikler, yani düz beyaz zemine veya gökyüzüne bakıldığında uçuşan cisimcikler görülür. Bu durum vitreus jelinin yavaş yavaş dejenere olmaya başladığı, içeriğinin değişmeye başladığını gösterir.

Retina Yırtığı Nedir?

Gözde uçuşmalar, retina yırtığı ve retina dekolmanı birbiriyle bağlantılı ve ilişkilidir. Koroid (kan damarları), gözün arkasında bulunan, göze oksijen ve besin sağlayan ince bir doku tabakasıdır. Retina yırtılması ile kan damarları tabakasından ayılır. Retina yırtığı yani dekolmanı tedavi edilmediği takdirde etkilenen gözde kalıcı görme kaybı riski artırır. Görüşte azalma, uçuşan cisimler ve ışık çakmalarının aniden ortaya çıkması retina yırtığının en önemli belirtileridir.  

Retina Yırtığı Nasıl Oluşur?

Tüm retina dekolmanları yani retinanın yapıştığı yerden ayrılması durumu genelde bir retinal yırtığa bağlıdır. Yani bir yırtık retina dekolmanını önceler. Gözün arka kısmını dolduran vitreus jelini oluşturan kollajen ve hyaluronik asitin otuzlu yaşlardan sonra bozulması bir süre sonra yumurta akı şeklinde iyice sıvılaşarak retinanın yapıştığı yerlerden ayrılmasına neden olur. İşte bu ayrılmalar esnasında da ışık çakmaları veya flash patlaması gibi bulgular oluşur. Ayrılırken, vitreus retinamıza bir yerde anormal bir şekilde yapışıksa bu bölgede daha ciddi bir çekinti yaparak burada bir retina yırtığı oluşturabilir. Gözü yumurta gibi hayal edersek yumurta akının kabuktan çıkarken kabuğun bir yerine aşırı yapışık olup, o kabuğu kırması gibi bir kurgu düşünülebilir. Burası yırtık oluştuktan sonra uygun bir şekilde tedavi edilmezse göz küremizi içeriden yapışık olan retina tabakasının altına sıvı girer, bu tabaka yerinden ayrılır ve bu ayrılmaya da retina ayrışması yani retina yırtığı dekolmanı denir.

Retina Yırtığının Sebepleri Nelerdir?

Retina yırtığının en önemli nedeni gözün arkasındaki vitreus jelinin bozulmasıdır. Vitreus jeli ise ilerleyen yaşlarda deforme olmaya başlar. Retina yırtığının görülme riski katarakt ameliyatı olan hastalarda daha fazladır. Bunun nedeni de katarakt ameliyatlarının genellikle ileri yaştaki yani gözündeki vitreus jeli deforme olan hastalara yapılmasıdır. Retina yırtılması riski miyop göz rahatsızlığı olan hastalarda da yüksektir. Bunun nedeni ise gözün büyük olmasıdır. Retina yırtığı riski her yaşta maruz kalınan travma veya darbe de artırır. Retina yırtılmasında genetik faktörlerin etkisi çok azdır. Doğuştan çok nadir görülen ve genetik açıdan çeşitlilik gösteren retinanın dejeneratif hastalıklar grubu olan herediter vitreoretinopatiler retina dekolmanına yol açabilmektedirler.

Retina Yırtığının Belirtileri Nelerdir?

Retina yırtılması her ne kadar ağrısız olsa da belirtileri ortaya çıktığı anda hemen müdahale edilmezse hastada görme kayıplarına neden olabilir. Retina yırtılmasının belirtileri şunlardır;

• Görme kaybı
• Uçuşmalar
• Işık çakmaları
• Kurum yağması
• Karanlık bir gölge oluşması

Retina Yırtığı Nasıl Teşhis Edilir?

Retina yırtığı belirtileri ile gelen hastaya öncelikle fiziki muayene yapılır. Gözün arkası zor görünen hastalarda çekilen göz ultrasonuyla teşhis doğrulanabilir.

Retina Yırtığının Tedavisi Nedir?

Sadece yırtık bulunan hastalarda poliklinik ortamında yapılan lazer işlemi ile tedavi yapılabilir.

Retina Dekolmanının Tedavisi Nedir?

Hastalara göre planlanan retina dekolmanı tedavisi üç şekilde yapılır. Uygun hastalara gaz enjeksiyonu ve skleral çökertme ameliyatları yapılır. Son zamanlarda retina dekolmanı hastalarının tedavisinde çoğunlukla vikrektomi ameliyatı yapılmaktadır. Retina dekolmanı tedavi yöntemleri şunlardır;

Göz içine gaz enjeksiyonu

Retina dekolmanı teşhisi konulan hastalara uygulanan en basit tedavi yöntemi göz içine gaz enjeksiyonudur. Retina dekolmanı olan uygun hastalara yapılan en basit ameliyattır.

Göz dışından yapılan skleral çökertme ameliyatı

Retina dekolmanı teşhisi konulan uygun hastalarda hastalara skleral çökertme ameliyatı başarı ile uygulanabilir.

Vitrektomi ameliyatları

Retina dekolmanı hastalarına son zamanlarda çoğunlukla vitrektomi ameliyatları uygulanır. Vitrektomi ameliyatında, vitreus jelini yani yumurta akı şeklinde olan vitreus jeli dışarı alındıktan sonra yırtıkların etrafına lazer yapılır. Retina dekolmanının tekrarlamasını önlemek için gözün içine gaz veya silikon yağı şeklinde bir tamponat madde konularak yırtıkların etrafının iyileşmesi ve lazerin olumlu sonuç vermesi sağlanır. Göze konulan gaz yavaş yavaş kendiliğinden çekilir. 15 gün ile 2 ay arasında tamamen kaybolur. Hasta normal görmeye başlar. Silikon yağı konulan hastalarda ise ortalama 3 ay sonra o silikon yağını çıkarmak için yeni bir ameliyat yapılması gerekir. Retina dekolmanında en önemli nokta, dekolman oluştuktan sonra hastanın hızlı bir şekilde ameliyat edilmesidir. Çünkü retina ayrıştığında hücreler ölmeye başlar. Ne kadar çabuk tedavi edilirse görme noktası az süre ayrık kalırsa o kadar iyi bir görme sonucuna ulaşılır. Retina dekolmanının tedavisinin geç kalması görme oranının tam olarak yerine gelmemesine neden olur. Hastalık ortaya çıktıktan bir hafta sonra yapılan tedavilerde bile görme oranı %100 oranında geri getirilemeyebilir. Hastalık ortaya çıktığı gün ameliyatın yapılması kişiyi %100 görme oranına kavuşturabilir.

Ameliyattan Sonra Nelere Dikkat Edilmeli?

Vitrektomi ameliyatının teşhisten hemen sonra hızlı bir şekilde yapılması başarı şansını %95 oranında artırabilir. Hastaların ancak %5-10’unda nüks olabilir. Bunun sebebi de hastayla pek alakalı değildir. Vücudun kendi tamir mekanizmalarının devreye girmesi sonucu görülen PVR denilen bir komplikasyon vardır. Bu komplikasyon gelişmezse genelde bir sorun olmaz. Gözündü uçuşmalar olanlar, ışık çakmaları olanlar, 5-6 numaradan daha fazla miyopu olanlar mutlaka detaylı göz muayenelerini yaptırmalıdır. Kurum yağması ve gölgeli bir görme varsa retina yırtılması başlıyor demektir.

Retina Yırtığı ile Retina Dekolmanı Arasındaki Fark Nedir?

Retina yırtığı ile retina dekolmanı arasındaki temel fark, yırtığın retina dokusunda oluşan küçük bir delik olması, dekolmanın ise bu deliğin ilerleyerek retina tabakasının tamamen yerinden ayrılması durumudur. Retina yırtığı, genellikle gözün içindeki vitreus jelinin retinayı çekmesiyle oluşur ve bu aşamada müdahale edilirse süreç durdurulabilir. Ancak tedavi edilmeyen yırtıklardan sızan sıvı, retina tabakasını altındaki besleyici dokudan ayırdığında retina dekolmanı meydana gelir. Bu durum, basit bir göz rahatsızlığı olmaktan çıkıp, acil cerrahi müdahale gerektiren ve görme yetisini doğrudan tehdit eden bir tabloya dönüşür.

Retina Yırtığı Nasıl Önlenir?

Retina yırtığını önlemenin en etkili yolu, risk faktörlerini kontrol altında tutmak ve gözde oluşabilecek yapısal bozulmaları düzenli taramalarla erken evrede tespit etmektir. Özellikle yüksek miyopisi olan bireylerin ve ailesinde göz hastalıkları öyküsü bulunanların, retina tabakasındaki incelmeleri takip ettirmesi kritiktir. Ayrıca, spor yaparken veya fiziksel işlerde çalışırken gözü doğrudan darbelerden korumak için koruyucu ekipman kullanmak, travmaya bağlı yırtılma riskini minimize eder. Erken teşhis edilen bir retina hasarı, ileride çok daha ileri bir göz ameliyatı sürecine duyulan ihtiyacı ortadan kaldırabilir.

Retina Yırtığı ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Retina yırtığı kendiliğinden iyileşir mi?

Hayır, retina yırtığı dokusal bir hasardır ve kendi kendine kapanması veya iyileşmesi tıbben mümkün değildir. Yırtık oluştuktan sonra göz içi sıvısı bu delikten sızmaya devam eder. Eğer lazer veya dondurma tedavisi ile yırtığın etrafı kapatılmazsa, durum kaçınılmaz olarak retina dekolmanına ilerler. Bu nedenle belirti görüldüğü an tıbbi destek almak hayatidir.

Retina yırtığı körlüğe neden olur mu?

Evet, retina yırtığı zamanında tedavi edilmez ve retina dekolmanına dönüşürse kalıcı görme kaybı ve körlükle sonuçlanabilir. Retina, ışığı algılayan ve beyne ileten sinir hücrelerinden oluşur; bu tabaka yerinden ayrıldığında beslenemez ve hücreler hızla ölmeye başlar. Erken müdahale, görme merkezini koruyarak körlük riskini ortadan kaldırır.

Retina yırtığı ne kadar sürede ilerler?

Retina yırtığının ilerleme süresi hastadan hastaya değişmekle birlikte, bazen birkaç saat içinde bazen de haftalar sonra dekolmana neden olabilir. Göz içindeki sıvının akış hızı ve yırtığın boyutu bu hızı belirler. Işık çakması gibi belirtiler başladıktan sonra geçen her dakika, retinanın ayrılma riskini artırdığı için süreç oldukça dinamiktir.

Retina yırtığı tekrarlar mı?

Evet, başarılı bir tedaviden sonra bile gözün başka bir noktasında yeni bir retina yırtığı oluşma ihtimali her zaman mevcuttur. Tedavi edilen bölge lazerle sabitlendiği için oradan tekrar yırtılması zordur, ancak gözün genel yapısındaki zayıflık devam ettiği için diğer alanlar risk altındadır. Bu sebeple hastaların ömür boyu düzenli retina muayenesi yaptırması önerilir.

Retina yırtığı olanlar nelere dikkat etmeli?

Retina yırtığı teşhisi konulan veya tedavi gören kişiler, ani kafa hareketlerinden, ağır yük kaldırmaktan ve göz içi basıncını artıracak ıkınma gibi eylemlerden kaçınmalıdır. Ayrıca gözü ovuşturmamak ve doktorun önerdiği istirahat süresince baş pozisyonuna dikkat etmek çok önemlidir. Tedavi sonrası kontrollerin aksatılmaması sürecin en kritik parçasıdır.

Retina yırtığı ağrı yapar mı?

Retina tabakasında ağrı duyusunu ileten sinir uçları bulunmadığı için yırtılma esnasında herhangi bir fiziksel ağrı veya sızı hissedilmez. Hastalar genellikle durumu sadece görsel semptomlarla (ışık çakması, uçuşan siyah noktalar veya görüşte perde inmesi) fark ederler. Ağrısız olması, durumun önemsiz olduğu anlamına gelmez.

Retina yırtığı aniden mi olur?

Evet, retina yırtığı genellikle vitreus jelinin ani bir çekme hareketi yapması sonucu bir anda meydana gelir. Kişi genellikle sağlıklı bir görüşe sahipken, saniyeler içinde gözünün önünde şimşek çakması veya kurum yağması gibi görüntüler oluştuğunu fark eder. Bu ani başlangıç, durumun aciliyetinin en büyük habercisidir.

Retina yırtığı ne kadar sürede körlük yapar?

Retina dekolmanı merkezi görme noktasını yani makulayı etkilediği andan itibaren, birkaç gün içinde geri dönülemez görme kayıpları başlayabilir. Eğer yırtık genişse ve sıvı hızla tabaka altına doluyorsa, tam körlük süreci çok kısa bir zaman diliminde gerçekleşebilir. Bu yüzden erken müdahale, görmeyi kurtarır prensibi esastır.

Retina yırtığı lazerle tamamen geçer mi?

Evet, henüz ayrılma (dekolman) aşamasına geçmemiş olan retina yırtıkları, argon lazer yöntemiyle dikişsiz ve acısız bir şekilde tamamen tedavi edilebilir. Lazer ışınları yırtığın etrafında kontrollü bir yanık oluşturarak dokunun birbirine kaynamasını sağlar. Bu işlem, yırtığın daha fazla büyümesini ve sıvı sızdırmasını kalıcı olarak engeller.

Retina yırtığı sonrası görme tamamen düzelir mi?

Eğer müdahale sadece yırtık aşamasında yapıldıysa görme genellikle hiçbir kayıp olmadan korunur; ancak dekolman oluştuktan sonra yapılan ameliyatlarda görme artışı retinanın ne kadar süre ayrık kaldığına bağlıdır. Görme merkezinin ayrılmadığı vakalarda başarı oranı çok yüksektir. Uzun süre bekleyen vakalarda ise görme seviyesi eski haline tam olarak dönmeyebilir.

Retina yırtığı olanlar bilgisayar kullanabilir mi?

Lazer tedavisi veya ameliyat sonrası doktorun belirlediği iyileşme evresinden sonra bilgisayar ve telefon kullanımı genellikle güvenlidir. Ancak iyileşme sürecinde gözü aşırı yormak, odaklanma zorluğu nedeniyle baş ağrısına neden olabilir. İlk birkaç gün gözü dinlendirmek ve doktorun onayını almak en sağlıklı yaklaşımdır.

Retina yırtığı olanlar araba kullanabilir mi?

Göz içinde gaz veya silikon yağı olan hastaların veya görme alanı kısıtlanmış kişilerin araba kullanması, derinlik algısı bozulacağı için tehlikelidir. Tedavi sonrası görme netliği yasal sınırlara ulaştığında ve göz içindeki yardımcı maddeler (gaz gibi) çekildiğinde, doktor onayı ile sürüşe geri dönülebilir.

Retina yırtığı gece görmeyi etkiler mi?

Retinanın hasar gören kısmına ve yırtığın büyüklüğüne bağlı olarak, özellikle loş ışıkta veya gece araç kullanırken görüş kalitesinde azalma yaşanabilir. Periferik retinadaki hasarlar, karanlıkta nesnelerin fark edilmesini güçleştirebilir. Tedavi sonrası bu durum genellikle stabilize olur ancak tamamen geçmeyebilir.

Retina yırtığı muayenesi ne kadar sürer?

Kapsamlı bir retina muayenesi, göz bebeklerini büyüten damlaların etki süresiyle birlikte toplamda yaklaşık 45 ile 60 dakika sürmektedir. Damlaların tam etki etmesi için 30 dakika beklenir, ardından uzman doktor yaklaşık 15 dakikalık bir inceleme ile retinanın en uç noktalarını kontrol eder. Muayene sonrası birkaç saat ışığa duyarlılık yaşanması normaldir.

Retina yırtığı erken fark edilmezse ne olur?

Erken fark edilmeyen bir yırtık, hızla retina dekolmanına yol açarak geri dönüşü olmayan ciddi görme kayıplarına ve göz küresinin sönmesine kadar gidebilen komplikasyonlara neden olur. Basit bir lazerle çözülebilecek bir sorun, erken teşhis edilmediğinde büyük cerrahi operasyonları zorunlu kılar.

Retina yırtığı tek gözde mi olur?

Retina yırtığı genellikle tek gözde başlasa da, hastaların yaklaşık %10-15'inde ilerleyen zamanlarda diğer gözde de benzer sorunlar görülme riski vardır. Gözün yapısı (örneğin yüksek miyopi) genellikle her iki gözü de benzer şekilde etkilediği için, bir gözünde sorun olan kişinin diğer gözü de her zaman yakın takipte tutulmalıdır.

Retina yırtığı diğer göze geçer mi?

Hayır, retina yırtığı bulaşıcı bir hastalık değildir ve bir gözden diğerine geçmez. Ancak iki gözün de benzer yapısal zayıflıklara sahip olması diğer gözde de bağımsız bir yırtık oluşma riskini artırır. Bu, genetik veya yapısal benzerlikten kaynaklanan paralel bir risk artışıdır, doğrudan bir sıçrama değildir.

Retina yırtığı genetik midir?

Retina yırtığı doğrudan genetik bir hastalık olmasa da, yırtığa zemin hazırlayan yüksek miyopi ve bağ dokusu zayıflığı gibi faktörler kalıtsal özellikler taşır. Ailesinde bu tip sorunlar olan kişilerin retina yapısı daha hassas olabilir. Bu durum, görme bozukluklarının tedavisi için bazen gerekli olan kornea nakli gibi durumlar kadar doğrudan kalıtsal olmasa da, ailesel yatkınlık önemli bir takip kriteridir.

Prof. Dr. Abdullah ÖZKAYA

Göz Hastalıkları

Şişli Hastanesi

Kolay Randevu Al

Doktorun Profili

*Bu içeriğin geliştirilmesine Memorial Tıbbi Yayın Kurulu katkı sağlamıştır. Sitede yer alan tüm içerikler yalnızca genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Şikayetinizle ilgili değerlendirme, tanı ve tedavi için mutlaka bir doktora başvurunuz."