Göz Kızarıklığı Nedir? Neden Olur ve Nasıl Geçer?

Göz Kızarıklığı Nedir?

Göz kızarıklığı, gözümüzün beyaz renkli dış tabakasını örten şeffaf zarın altındaki kan damarlarının genişleyerek gözün kırmızı bir görünüm almasıdır. Halk arasında göz kanlanması olarak da bilinen bu durum, göz yüzeyinin tahriş olması veya dokuların iltihaplanması sonucu ortaya çıkar.

Gözün beyaz kısmını kaplayan ve konjonktiva adı verilen ince zar, zengin bir damar ağına sahiptir. Göz herhangi bir zararlı etkenle karşılaştığında bu damarlar hemen genişler ve bölgeye daha fazla kan taşınır; bu da gözün kızarmasına neden olur. Kızarıklık tek bir gözde görülebileceği gibi her iki gözü aynı anda da etkileyebilir. Bazen sadece hafif bir pembeleşme şeklinde kendini gösterirken, bazen tüm gözü kaplayan koyu kırmızı bir tabloya dönüşebilir.

Göz Kızarıklığı Neden Olur?

Göz kızarıklığı, mikrobik enfeksiyonlar, alerjiler, göz kuruluğu, yabancı cisim teması, lens kullanımı ve göz içi basıncının yükselmesi gibi nedenden kaynaklanır. Göz yüzeyimiz hassas ve dış dünyaya açık bir doku olduğu için çevresel ve biyolojik değişimlerden hızlıca etkilenir. Gözde kızarıklık oluşturan ana nedenler şunlardır;

1. Konjonktivit (Göz iltihabı)

Konjonktivit, gözün beyaz kısmını örten şeffaf zarın iltihaplanmasıdır ve halk arasında pembe göz hastalığı olarak bilinir. Başlıca üç türü bulunur:

• Bakteriyel Konjonktivit: Bakterilerin yol açtığı, gözde sarı-yeşil renkte koyu çapaklanma ve kirpiklerde yapışmaya neden olan şiddetli göz kızarması türüdür.
   
• Viral Konjonktivit: Virüs kaynaklı, çok hızlı bulaşan, bol göz yaşarması ve şişlikle seyreden enfeksiyondur.
   
• Alerjik Konjonktivit: Polen, toz veya evcil hayvan tüyü gibi maddelerin tetiklediği, şiddetli kaşıntı ve her iki gözde kızarıklık ile beliren durumdur.

2. Kuru göz sendromu

Kuru göz sendromu, gözyaşının nitelik veya miktar olarak yetersiz kalması nedeniyle göz yüzeyinin nemini kaybetmesidir. Yeterince kayganlaşamayan göz yüzeyinde sürtünme artar, bu da kornea ve çevresinde tahrişe ve kronik göz kızarıklığı şikayetine yol açar.

3. Kontakt lens kullanımı ve hijyen hataları

Kontakt lenslerin uzun süre çıkarılmaması veya temizliğinin yetersiz yapılması, gözün oksijensiz kalmasına ve mikrop kapmasına neden olur. Oksijensiz kalan göz dokusu beslenebilmek için yeni kan damarları oluşturur ve bu durum gözde belirgin kırmızılık oluşturur.

4. Çevresel ve fiziksel etkenler

Rüzgar, sigara dumanı, klorlu havuz suyu, hava kirliliği, toz ve güneş ışınları göz yüzeyini doğrudan irite eder. Göz, bu dış etkenlerden korunmak için kılcal damarlarını genişletir.

5. Kornea çizilmesi ve enfeksiyonları (Keratit)

Gözün en önündeki saydam tabakanın (kornea) tırnak veya yabancı cisimle çizilmesi ya da enfeksiyon kapması son derece ağrılı bir göz kızarması sebebidir.

6. Subkonjonktival kanama (Gözde damar çatlaması)

Öksürme, hapşırma, ağır kaldırma veya yüksek tansiyon nedeniyle gözün beyazındaki kılcal damarlardan birinin patlaması ve kanın zar altına sızmasıdır. Ağrı veya görme kaybı yapmaz, ancak gözün beyaz kısmında leke şeklinde parlak bir kırmızılık oluşturur.

7. Üveit ve sklerit (İç Dokularda iltihaplanma)

Gözün iç katmanlarının veya sert beyaz dokusunun iltihaplanmasıdır. Genellikle şiddetli, zonklayıcı göz ağrısı ve derin bir kızarıklık ile kendini gösterir.

8. Göz tansiyonu krizi (Akut glokom)

Göz içi sıvısının aniden süzülemeyip göz tansiyonunun çok hızlı yükseldiği acil bir durumdur. Şiddetli göz ve baş ağrısı, mide bulantısı, bulanık görme ve gözde sert kızarıklık ile belirir.

9. Dijital ekran yorgunluğu

Uzun süre bilgisayar veya telefon ekranına bakıldığında göz kırpma sayısı düşer. Gözün nemini kaybetmesi ve kasların yorulması sonucunda gözde kanlanma ve batma meydana gelir.

Göz Kızarıklığı Belirtileri Nelerdir?

Göz kızarıklığı belirtileri, gözün beyazındaki renk değişimine eşlik eden batma, kaşıntı, sulanma, çapaklanma, ışığa bakamama ve ağrı hissidir. Bu belirtilerin varlığı, rahatsızlığın basit bir tahriş mi yoksa ciddi bir enfeksiyon mu olduğunu anlamaya yardımcı olur;

• Renk Değişimi: Gözün beyaz alanında pembeden koyu kırmızıya kadar değişen belirgin kanlanma.
   
• Batma ve Yanma: Gözün içinde kum veya toz varmış gibi hissetme.
   
• Kaşıntı ve Şişlik: Özellikle alerjik kızarıklıklarda göz kapağında kabarma ve kaşınma hissi.
   
• Göz Akıntısı ve Çapaklanma: Bakteriyel durumlarda sarı-yeşil akıntı, viral ve alerjik durumlarda berrak su gibi akıntı.
   
• Işığa Hassasiyet: Parlak ışıkta gözü açmakta zorlanma ve göz yaşarması.
   
• Ağrı: Gözün derinliklerinde zonklama veya basınç hissi.
   
• Bulanık Görme: Kornea tutulumuna veya yoğun akıntıya bağlı olarak netliğin bozulması.

Göz Kızarıklığına Ne İyi Gelir?

Göz kızarıklığına iyi gelen en etkili yöntemler; gözü dinlendirmek, doktor kontrolünde uygun damlaları kullanmak ve temiz soğuk veya sıcak kompres uygulamaktır. Kızarıklığın nedenine göre uygulandığında rahatlama sağlayan başlıca yöntemler şunlardır;

• Soğuk Kompres: Alerji veya toz kaçması kaynaklı kızarıklıklarda, temiz bir beze sarılı soğuk pansumanın göz kapağına uygulanması damarları daraltır, kaşıntı ve ödemi azaltır.
   
• Suni Gözyaşı Damlası: Kuru göz veya ekran yorgunluğuna bağlı göz kızarıklığı durumunda gözü ıslatarak tahrişi ve batmayı hızla giderir.
   
• Doktor Reçeteli İlaçlar: Mikrobik durumlarda antibiyotikli damlalar, alerjide antihistaminik göz damlaları iltihabı ve reaksiyonu durdurur.
   
• Sıcak Pansuman: Göz kapağında arpacık veya yağ bezi tıkanıklığı var ise ılık pansuman uygulamak tıkanıklığı açar.
   
• Kontakt Lens Kullanımını Durdurmak: Kızarıklık geçene kadar lens takmayı bırakıp gözlük kullanmak gözün oksijen almasını sağlar ve mikrop riskini düşürür.

Göz Kızarıklığı Kaç Günde Geçer?

Göz kızarıklığı, nedene bağlı olarak hafif yorgunluk ve tahrişlerde 1-2 günde geçerken, mikrobik enfeksiyonlarda doğru tedavi ile ortalama 1 ila 2 hafta içinde iyileşir. Kızarıklığın türüne göre iyileşme süreleri şu şekildedir;

• Göz Yorgunluğu ve Tahriş: Uykusuzluk, toz veya ekran kaynaklı kızarıklıklar dinlenme ve nemlendirici damlalarla 24-48 saat içinde düzelir.
   
• Damar Çatlaması (Subkonjonktival Kanama): Gözün beyazındaki kan birikintisinin kendi kendine emilmesi ortalama 10 ila 14 gün sürer.
   
• Enfeksiyon ve Alerjiler: Doğru göz kızarıklığı için damla tedavisine başlandığında belirtiler 3-5 günde hafifler, tamamen geçmesi ise 1-2 haftayı bulabilir.
   
• Ciddi İltihaplar ve Yaralanmalar: Kornea zedelenmesi veya üveit gibi durumların iyileşmesi birkaç hafta sürebilir.

Geçmeyen Göz Kızarıklığı için Ne Yapılmalı?

Geçmeyen göz kızarıklığı durumunda, vakit kaybetmeden detaylı bir göz muayenesi olmak üzere uzman bir göz doktoruna başvurulmalıdır. Birkaç günden uzun süren ve nemlendirici damlalarla geçmeyen kızarıklıklar, derin göz iltihaplarının veya göz içi basıncı yüksekliğinin habercisi olabilir. İzlenmesi gereken adımlar şunlardır;

• Rastgele Damla Kullanımı Bırakılmalıdır: Eczaneden alınan ve gözü anında beyazlatan damarlar büzücü damlalar geçici çözüm sunar; uzun süre kullanıldığında gözde kızarıklığı daha da artırır.
   
• Uzman Muayenesi Yapılmalıdır: Göz doktoru biyomikroskop cihazı ile gözün derin katmanlarını incelemeli, kornea çiziği veya iltihap olup olmadığını kontrol etmelidir.
   
• Göz Tansiyonu Ölçülmelidir: Kızarıklığın nedeni gizli bir göz tansiyonu yükselmesi olabileceğinden basınç ölçümü yapılmalıdır.

Göz Kızarıklığı için Hastanede Hangi Bölüm ve Doktora Gidilir?

Göz kızarıklığı şikayeti için hastanelerin Göz Hastalıkları (Oftalmoloji) bölümüne başvurulmalı ve uzman bir Göz Hastalıkları Uzmanına muayene olunmalıdır.

Göz hassas ve karmaşık bir doku olduğu için dahiliye veya acil servis değerlendirmelerinin ardından kesin teşhis ve tedavi planı mutlaka göz uzmanlarınca yapılmalıdır. Aniden gelişen şiddetli göz ağrısı, ani görme kaybı, kimyasal madde teması veya darbeler sonrasında oluşan gözde kırmızılık durumlarında ise zaman kaybetmeden hastanelerin Acil Servis birimine gidilerek nöbetçi göz doktoruna muayene olunmalıdır.

Göz Kızarıklığını Önlemek için Alınması Gereken Tedbirler

Göz kızarıklığını önlemek; el hijyenine dikkat etmek, kontakt lensleri kurallarına uygun kullanmak ve gözleri dış etkenlerden korumakla mümkündür. Günlük hayatta uygulanabilecek etkili önlemler şunlardır:

• Elleri Göze Sürmemek: Yıkanmamış ellerle kesinlikle gözlere dokunulmamalı ve gözler ovuşturulmamalıdır.
   
• Kişisel Eşyaları Paylaşmamak: Havlu, yastık kılıfı, göz makyaj ürünleri veya göz damlaları kişiye özel olmalıdır.
   
• Lens Hijyenine Uymak: Lenslerle uyumamak, takmadan önce elleri yıkamak ve solüsyonu her gün tazelemek gerekir.
   
• Ekran Araları Vermek: Bilgisayar başında çalışırken 20 dakikada bir gözleri uzak bir noktaya odaklayarak dinlendirmek ve sık sık kırpmak önemlidir.
   
• Güneş Gözlüğü Kullanmak: Kaliteli bir güneş gözlüğü, gözü hem zararlı UV ışınlarından hem de toz ve rüzgardan korur.

Göz Kızarıklığı ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Göz kızarıklığı için hangi damla kullanılır?

Göz kızarıklığı için damla kullanımı, kızarıklığın nedenine (alerji, mikrop veya kuruluk) göre muayene sonrası göz doktoru tarafından belirlenir. Eczaneden reçetesiz alınan göz kızarıklığı için damla türleri geçici bir rahatlama sağlasa da asıl sorunu tedavi etmeyebilir. Kuruluğa bağlı göz kızarması durumunda suni gözyaşı damlaları, bakteriyel enfeksiyonlarda antibiyotikli damlalar, alerjilerde ise antihistaminik damlalar tercih edilir.

Göz kızarıklığı ne kadar sürede geçer?

Göz kızarıklığı, basit bir toz kaçması veya uykusuzluk kaynaklıysa 1-2 günde geçerken enfeksiyon ve alerjiye bağlı durumlarda tedaviyle 1-2 hafta sürebilir. Eğer gözde kırmızılık birkaç gün içinde azalmıyorsa veya göz kızarıklığı belirtileri şiddetleniyorsa uzman bir göz doktoruna başvurulmalıdır.

Gözde kızarıklık ve batma neden olur?

Gözde kızarıklık ve batma hissi, çoğunlukla göz kuruluğu, yabancı cisim teması, alerji veya iltihaplı göz hastalıklarından kaynaklanır. Göz yüzeyindeki nem azaldığında veya dışarıdan irite edici bir madde girdiğinde kılcal damarlar genişleyerek gözde kızarıklık ve batma oluşturur.

Göz kızarması evde bitkisel yöntemlerle geçer mi?

Göz kızarması durumunda göze çay, limon suyu veya bitki suları gibi maddeler kesinlikle sürülmemelidir; bu uygulamalar enfeksiyon riskini artırır. Evde uygulanabilecek en güvenli yöntem, temiz bir bezle soğuk pansuman yapmak ve doktorun reçete ettiği göz kızarıklığı için damla ürünlerini kullanmaktır.

Gözde kırmızılık görme kaybına yol açar mı?

Gözde kırmızılık; kornea iltihabı, üveit veya glokom krizi gibi ciddi hastalıklardan kaynaklanıyorsa zamanında tedavi edilmediğinde kalıcı görme kaybına yol açabilir. Basit tahrişler kalıcı bir zarar bırakmaz ancak ağrı ve görme bulanıklığının eşlik ettiği gözde kırmızılık durumlarında acil tıbbi müdahale gerekir.

Göz kızarıklığı belirtileri ne zaman acil tıbbi müdahale gerektirir?

Göz kızarıklığı belirtileri arasında ani görme kaybı, şiddetli ve zonklayıcı göz ağrısı, ışığa bakamama, mide bulantısı veya göze darbe alma durumu varsa acil tıbbi müdahale gereklidir. Bu gibi uyarılarda zaman kaybetmeden en yakın göz kliniğine veya acil servise başvurulmalıdır.

Göz kızarıklığı en çabuk nasıl geçer?

Göz kızarıklığı en çabuk, nedene uygun tedaviyle; göz kuruluğunda koruyucusuz suni gözyaşı damlası kullanılarak ve alerjik reaksiyonlarda göz kapağına steril soğuk kompres uygulanarak geçer. Soğuk pansuman genişleyen kılcal damarları hızlıca büzerek rahatlama sağlar. Enfeksiyon varlığında doktorun reçete ettiği antibiyotikli göz kızarıklığı için damla kullanılmalı ve iyileşme sürecinde kontakt lens takılmamalıdır.

Gözde ani kızarma neden olur?

Gözde ani kızarma, kılcal damar çatlaması (subkonjonktival kanama), göze yabancı cisim kaçması, ani alerjik reaksiyonlar veya acil bir durum olan göz tansiyonu krizi (akut glokom) nedeniyle olur. Öksürme, hapşırma veya ağır kaldırma ağrısız ani kanlanmalara yol açabilir. Ani kızarıklığa şiddetli göz ağrısı, görme kaybı veya mide bulantısı eşlik ediyorsa acil göz doktoru müdahalesi gerekir.

Gözde kızarıklık ve yanmaya ne iyi gelir?

Gözde kızarıklık ve yanmaya en iyi gelen uygulama, göz yüzeyini ıslatarak tahrişi önleyen suni gözyaşı damlaları ve kapalı göz kapağına yapılan soğuk pansumandır. Ekran yorgunluğuna bağlı göz kızarması ve yanmalarda gözü dinlendirmek ile sık kırpmak rahatlama sağlar. Gözü ovalamamak, tozlu ortamdan kaçınmak ve hekimin reçete ettiği göz kızarıklığı için damla ürünlerini düzenli kullanmak yanmayı dindirir.

*Bu içeriğin geliştirilmesine Memorial Tıbbi Yayın Kurulu katkı sağlamıştır. Sitede yer alan tüm içerikler yalnızca genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Şikayetinizle ilgili değerlendirme, tanı ve tedavi için mutlaka bir doktora başvurunuz."