Metabolik Alkaloz Nedir? Belirtileri ve Tedavileri

Metabolik Alkaloz Nedir?

Metabolik alkaloz, sindirim veya böbrek sorunları nedeniyle kanınızın aşırı alkali (aşırı bazik) olması durumunda ortaya çıkar. Alkali, asidikliğin tam tersidir. Kanın asit-baz dengesi sağlığınız için kritik öneme sahiptir. Dengede az miktarda bile olsa bir bozulma olması sizi hasta edebilir.

Aşırı kusma ve idrar söktürücü ilaçlar gibi durumlar kanınızın asit-baz dengesini bozabilir. Hafif vakalarda herhangi bir belirti görülmeyebilir. Kandaki asit-baz dengesindeki en ufak bir değişiklik bile vücudunuzun her yerinde sorunlara yol açabilir. Metabolik alkalozun şiddetli formları böbrek fonksiyonunuzu etkileyebilir. Metabolik alkaloz belirtileri gösterildiğinde tıbbi yardım almak önemlidir. Genellikle hayati tehlike oluşturmasa da, tedaviyi geciktirildiğinde komplikasyonlara yol açabilir. Damar içi sıvılarla tedavi, birçok kişinin tamamen iyileşmesine yardımcı olur. Altta yatan nedenin ele alınması, gelecekte tekrarlama riskini azaltabilir.

Metabolik Alkaloz Türleri Nelerdir?

Metabolik alkaloz iki ayrı şekilde olur. Bu bazen kolaylıkla tedavi edilebilen anlık durumlarda , bazen de başka sağlık durumlarından kaynaklı gerçekleşebilir. Klorüre duyarlı ve klorür dirençli olarak iki ayrı türe sahiptir. Bu iki tür:

Klorüre duyarlı alkaloz : Bu, çok fazla asit kaybedildiğinde ortaya çıkar. Genellikle kusma veya şiddetli dehidratasyon nedeniyle hidrojen iyonlarının kaybından kaynaklanır . Tuzlu su içeren damar içi sıvılarla tedavi veya daha fazla tuz tüketmek bu türde yardımcı olabilir.

Klorür dirençli alkaloz : Bu tür genellikle belirli ilaçların aşırı kullanımından veya altta yatan bir sağlık sorunundan kaynaklanır. Bu türde daha fazla tuz tüketmek faydalı olmaz. Bunun yerine, daha fazla potasyum tüketmeniz gerekir .

Metabolik Alkalozun Belirtileri

Metabolik alkaloz belirtileri, durumun ciddiyetine bağlı değişebilir. Gözlemlenen en genel belirtiler şunları içerebilir:

• İshal
• Kusma ve mide bulantısı: elektrolit dengesizliği sebebiyle özellikle potasyum düşüklüğünden kaynaklanabilir.
• Karıncalanma veya uyuşma
• Kas krampları: elektrolit dengesizliğinden, özellikle potasyum düşüklüğü kaynaklanabilir.

Ağır vakalarda şu belirtiler görülebilir:

• Kafa karışıklığı veya sinirlilik: ekstremetelerde sinirsel uyarılabilirliğe bağlıdır.
• Heyecan
• Nöbetler

Metabolik Alkalozu Dengelemek

Vücut metabolik alkalozu telafi etmeye çalışır. Akciğerler ve böbrekler, durumun etkilerini dengelemek için tepki verir:

Akciğer : Nefes alıp vermeniz yavaşlar. Bu, kandaki bikarbonat iyonlarının konsantrasyonunda değişiklik yaratır.

Böbrekler : Böbrekler, bunlardan kurtulmak için idrar yoluyla bikarbonat iyonları salgılar.

Metabolik Alkaloz Neden Olur?

Metabolik alkaloz, vücudun pH seviyesinin normal aralığın üzerine çıkmasına neden olur. Bu, kanda çok fazla bikarbonat ve yeterli hidrojen olmaması nedeniyle olur. Bikarbonat, pH seviyelerini korumaya ve elektrolit seviyelerini dengelemeye yardımcı olan bir bileşiktir.

Bu dengeyi bozan ve metabolik alkoloza yol açan durumlar şunlardır:

Mide asidinin azalması : Tekrarlayan kusma veya midenin yıkanması mide asidinin azalmasına neden olabilir. Vücuttaki asit kaybı, kanınızın alkaliliğinin artması anlamına gelir.

Çok fazla antiasit almak : Sodyum bikarbonat içeren antiasitler böbrek yetmezliği olan kişilerde metabolik alkaloza neden olabilir .

İdrar söktürücü veya idrar söktürücü haplar kullanmak : Bu ilacı çok sık kullanmak, vücudun idrarda çok fazla asit salmasına neden olabilir. Bu da kanı daha alkali hale getirir.

Müshil kullanımı : Müshiller aşırı ishale neden olur. Dışkınız yoluyla potasyum ve klorür gibi önemli lektrolitleri kaybedilir.

Dehidratasyon : Dehidratasyon yaşandığında önemli elektrolitler kaybedilebilir. Bu da kanınızın alkaliliğini artırır.

Metabolik alkalozun diğer nedenleri arasında şunlar yer alır:

• Böbreklerin aşırı elektrolit salgılamasına neden olan genetik durumlar
• Böbreküstü bezi hormonu aldosteronun yüksek seviyeleri ( hiperaldosteronizm )
• Kandaki klorür seviyeleri düşük
• Potasyum eksikliği ( hipokalemi )
• Kalp, böbrek veya karaciğer yetmezliği
• Risk faktörleri

Bazı faktörler kişiyi riske sokar, bunlar arasında şunlar yer alır:

• Mide yıkanması gerekmesi
• Çok fazla alkol tüketilmesi
• Kilo vermek için müshil kullanmak
• Şişliği azaltmak veya kilo vermek için idrar söktürücü ilaçlar almak
• (Bulimia Nervoza) Yemek yedikten sonra kişinin kusturması
• Hamilelikte hiperemesis gravidarum yaşamak
• Metabolik alkalozun komplikasyonları

Durum kontrol altına alınabilir olsa da, komplikasyonlara yol açabilir. En yaygın olanlarından bazıları şunlardır:

• Anormal kalp ritmi ( aritmi )
• Kalp yetmezliği
• Solunum hızının azalması veya solunumun tamamen durması
• Şiddetli elektrolit dengesizliğine bağlı böbrek hasarı
• Koma

Metabolik Alkaloz Nasıl Teşhis Edilir?

Uzman doktorlar tarafından çeşitli yöntemler kullanılır. Bunlar genellikle altta yatan nedeni bulmakta fayda sağlayan başka hastalıkları da tehhis etmek için kullanılan aşağıdakileri içeren çeşitli testlerdir. Bunlar:

• Fiziksel muayene: Belirtilerinizi kontrol etmek için

• Kan gazı testleri : Kan gazlarını , asit-baz dengesini ve elektrolit seviyelerini ölçmek için
• Elektrokardiyogram (EKG) Aritmiyi kontrol etmek için
• İdrar tahlili :Metabolik alkalozun nedenini bulmaya yardımcı olması için

Metabolik Alkaloz Tedavi Yöntemleri

Tedavi, semptomların nedenine ve şiddetine bağlı gelişir. Hafif vakalar tedavi gerektirmeyebilir. Şiddetli semptomlar ise acil müdahale gerektirir.

Metabolik alkaloz tedavisinde, sıvı ve diğer maddeleri vermek için intravenöz (IV) bir hat kullanılır, örneğin:

• Tuzlu su infüzyonu
• Potasyum replasmanı
• Magnezyum replasmanı
• Klorür infüzyonu
• Hidroklorik asit infüzyonu

Eğer aşırı ilaç kullanımı buna sebep oluyorsa, bu ilaçları bırakmak da olası bir tedavi yöntemidir. Bunu yalnızca doktor ile görüşme ile kararlaştırmak gerekir.

İyileşme süresi

Çoğu kişi tedaviyi tamamladıktan sonra kendini daha iyi hisseder ve günlük hayatına devam eder. Ancak düşük mide asidi, sıvı veya elektrolit seviyeleri asit-baz dengesini etkilerse, bu durum tekrarlayabilir.

Metabolik Alkaloz Tekrarlamasını Azaltma Yolları

Tedaviden sonra kişinin hayatı muhtemelen eskisinden çok da farklı olmayacaktır. Sağlık uzmanı, gelecekte tekrarlama riskini azaltmanın yollarını önerebilir. Bunlar şunları içerebilir:

• Diyet Değişiklikleri: Çeşitli besinleri içeren dengeli bir beslenme dengesizliklerin önlenmesine yardımcı olabilmektedir.
• Hidrasyon: Özellikle sıcak havalarda ve hastalık dönemlerinde bol sıvı tüketmek hayati önem taşıyor.
• Düzenli Kontroller: Rutin kontroller, altta yatan durumların erken dönemde tespit edilip yönetilmesine yardımcı olmaktadır.
• Aşılama: Aşılarınızı güncel tutmak, susuzluğa yol açabilecek enfeksiyonları önleyebilir.
• Hijyen Uygulamaları: hijyenik ortamlarda, mide-bağırsak enfeksiyonu riskini azaltabilir.
• Yaşam Tarzı Değişiklikleri: Aşırı idrar söktürücü veya antiasit kullanımından kaçınmak asit-baz dengesinin korunmasına yardımcı olabilir.
• Antiasit, müshil veya idrar söktürücü ilaçların dozunu azaltmak veya kullanımını kesmek
• Güvenli elektrolit seviyelerini korumaya yardımcı olmak için takviye edici almak

Bir diğer önleme yöntemi ise, altta yatan nedene odaklanmaktır. Bu, diğer tıbbi rahatsızlıkların tedavisinde değişiklik yapılmasını gerektirebilir. Kalbin yükü azaltmak için bu görevi yerine getirmeye yardımcı olan ilaçların kullanımında, sağlık uzmanları dozu azaltabilir.  Reflü için antiasit kullanan kişilerin farklı bir ilaca ihtiyacı olabilir. Sağlık uzmanı, altta yatan nedenin tedavisine yardımcı olmak için hasta birlikte çalışarak tedavi uygulayacaktır.

*Bu içeriğin geliştirilmesine Memorial Tıbbi Yayın Kurulu katkı sağlamıştır. Sitede yer alan tüm içerikler yalnızca genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Şikayetinizle ilgili değerlendirme, tanı ve tedavi için mutlaka bir doktora başvurunuz."