Yükleniyor
Metakarpal kemikler, elde bulunarak kemiklerle bir nevi köprü görevi gören, uzun yapıdaki kemik türleridir. Bilekte bulunan kemikler ile parmaklarda bulunan kemikler bu sayede birbirine bağlanır. Baş, gövde ve taban olmak üzere üç farklı bölümden oluşur. Beş metakarpal yapısı vardır ve bu yapı, her parmağa göre değişkenlik gösterir. El kemikleri özellikle sporcularda sıklıkla kırılan kemik türleri olarak bilinir. Bu durum ise bilek ve parmak kullanımını zorlaştırır.
Metakarpal kemikler, el tarak kemikleri olarak da tanımlanır. Bu kemikler, avuç içerisinde yer alır ve ortada bulunan uzun kemik sayesinde avuç içerisindeki kavisi oluşturur. Avucun açıp kapanması da bu sayede gerçekleşir. Bir nesneyi vb. şeyleri tutarken avuç kapanır. Metakarpal eklemler ile ellerde hareket kabiliyeti ortaya çıkar. Sadece avuç açıp kapama değil aynı zamanda parmakların ve bileğin hareketlerinin gerçekleşmesinde de bu kemiklerin katkısı vardır.
Metakarpal kemikler, elin yapısını oluşturan temel kemik türleridir. Osssa metacarpi ismi ile de bilinen bu kemik türü, her elde beş tanedir. Metakarpal kemik anatomisi üç bölümden oluşur. Böylelikle farklı el hareketlerinin gerçekleşmesi mümkün hale gelir. Metakarpal kemik, el iskeletinin en önemli parçalarından birisidir. Metakarpal kemik yapısı şu şekildedir:
El iskeleti birkaç farklı bölümden oluşur. Bu iskeletin tam ortasında metakarpal kemikler yer alır. Bilek bölgesi ile parmakların arasındaki bağlantı, bu kemikler sayesinde gerçekleşir. Bilek kısmında karpal kemikler yer alır. Parmaklarda ise falankslar yani parmak kemikleri vardır.
El iskeletinin içerisindeki metakarpal kemikler, avuç içerisinin şeklinin oluşturulmasını sağlar ve aynı zamanda da el bileğinde gerçekleşen hareketlerin parmak uçlarına iletimini gerçekleştirir. Motor becerilerinin gelişmesi için de önemli kemiklerdir. Yazı yazma ya da herhangi bir şeyi tutma becerileri böylelikle gelişir ve gerçekleşir.
Metakarpal eklemler hem bilekte bulunan kemiklerde hem de parmaklarda bulunan kemiklerde yer alır. El hareketlerinin gerçekleşebilmesi için sadece kemikler yeterli değildir. El fonksiyonları hem kemikler hem de eklemler sayesinde düzgün bir şekilde çalışabilir. Metakarpal eklemler de kendi içerisinde üç farklı grupta değerlendirilir. Bu eklem türleri; metakarpofalangeal eklem, karpometakarpal eklem ve intermetakarpal eklem olarak bilinir.
Metakarpofalangeal eklem, metakarpal kemiklerin baş kısmı ile parmakta bulunan kemiklerin taban kısmını birleştirir. El hareketleri, bu eklemler sayesinde kısıtlanır. Hareketlerin kısıtlanması sayesinde ise elin ters yöne doğru açılması ya da parmakların birbirinden çok fazla ayrılması gibi durumların önüne geçilir. Aynı zamanda da ellerin kavrama yetisi bu eklem sayesinde ortaya çıkar. Metakarpofalangeal eklem, bir şeyi tuttuğumuz zaman tutulan şeyin elimizden düşmesini engelleyecek gücü ve kasılmayı sağlar.
Metakarpal kemiklerin temel görevi el hareketlerini gerçekleştirmek ve bilek ile parmakları birbirine bağlamaktır. Her elde beşer tane metakarpal kemik vardır. Bu kemikler sayesinde kişinin motor kabiliyeti de gelişir. Metakarpal kemiklerin görevleri arasında şu maddeler yer alır:
Metakarpal kemikler sayesinde el hareketleri gerçekleşir. Aynı zamanda hareketlerin sınırlanmasını da gerçekleştiren kemikler olarak bilinir. El hareketleri belirli bir sınır içerisinde gerçekleşmelidir. Bunun nedeni ise elin işlevselliğini kaybetmemesidir.
Ellerin sınırsız hareket kabiliyeti olması halinde örneğin parmaklar, hareket edebildiği için kalem tutulabilir. Fakat aşırı hareket nedeni ile parmaklar birbirinden çok fazla ayrılabilir ve yapılmak istenen hareketler yapılamaz hale gelir. Aynı zamanda bir nesneyi sıkı bir şekilde tutmak gerektiğinde de aşırı hareket söz konusu ise o nesne kırılır. Bu nedenle hareket sınırlaması oldukça önemlidir.
Bu kemiklerin el hareketleri üzerindeki rolleri arasında kuvvet iletimi yer alır. Bilekteki kemiklerden metakarpal kemiklere kuvvet iletilir. Metakarpal kemikler ise parmaklara bu kuvveti iletir. Böylelikle kavrama, sıkma ve tutma gibi hareketler gerçekleşir.
Bunların haricinde ise baş parmağa işlevsellik kazandırır. Birçok canlının el yapısı incelendiğinde baş parmaklar, yan taraflara doğru hareket edebilirken avuç içine doğru hareket gerçekleşmez. Fakat insanlarda bulunan metakarpal kemik türleri sayesinde insanlar baş parmaklarını rahat bir şekilde hareket ettirebilir.
Elde bulunan bu kemikler, el fonksiyonlarında denge sağlar. Parmaklar daha sağlam bir yapıya sahip olur ve avuç içerisindeki tarak yapısı oluşur. İnce motor becerilerinin gelişmesi ve kullanılabilmesi için bu kemiklere ihtiyaç duyulur. Eller, gün içerisinde kullanılan en aktif organlardır. Günlük hayatta birçok iş için ellerin kullanımı gerekir. Bu kemiklerde kırılmaların meydana gelmesi halinde ise elin kullanımı da zarar görür.
Metakarpal kemik kırıkları genellikle bölgesel darbeler sonucunda ortaya çıkar. Özellikle dövüş sporları ile ilgilenen kişilerde sıklıkla rastlanan bir durumdur. Elde bulunan kemiklerin kırılması, boksör kırığı olarak da adlandırılır. Bunun nedeni ise dövüş esnasında yumruk kullanımına bağlı olarak parmaktaki ve avuç içerisindeki kemiklerde kırık meydana gelmesidir.
Kişinin elinin üzerine düşmesi ya da kazalara bağlı olarak eline hasar alması nedeni ile de kırılmalar meydana gelir. Parmaklardan herhangi birinin dik ve sert bir şekilde bir yere çarpması ya da kemik zayıflığı yaşanması gibi durumlarda da kırık riski artış gösterir.
Kırık oluştuğunda kişilerde bazı belirtiler ortaya çıkar. Bu belirtiler nadiren de olsa karpal tünel sendromu belirtileri ile karıştırılabilir. Kırılma meydana geldiğinde ortaya çıkan belirtiler arasında; şişlik, morarıklık, bölgesel hassasiyet, ağrı, hareket kısıtlılığı ve parmaklarda şekil bozukluğu yer alır.
Kırılma yaşandığında ortopedi alanında hizmet veren uzman hekimlere danışılmalıdır. Kırığın şiddetine ve parmaktaki deformasyona bağlı olarak kişiye uygulanacak tedavi yöntemi değişkenlik gösterir. Atel kullanımı önerilebilir ve bu süreçte kişiye ağrı kesici ilaçlar reçete edilir. Belirli aralıklar ile kişinin kırık bölgeye soğuk kompres uygulaması da önerilebilir.
Kırılma şiddetli ise parmaklarda ya da diğer kemiklerde çok fazla kayma söz konusu ise cerrahi müdahale gerekir. Daha sonrasında fizik tedavi ile kişinin el fonksiyonlarının geri kazanılması sağlanır.
Metakarpal kemikler her elde beşer tanedir. Avuç içerisinden geçen her kemik, parmaktaki kemikler ile bağlanır. Her kemiği bir parmak olarak değerlendirmek mümkündür.
Bu kemikler sayesinde tutma ve kavrama gibi hareketler gerçekleşir. Aynı zamanda yazı yazma, resim yapma, yemek yeme vb. birçok aktiviteyi yaparken ellerin kullanımı gerekir. Metakarpal eklemler ve kemikler sayesinde bu hareketler yapılabilir.
Metakarpal kırığı meydana geldiğinde elin kullanımı kısıtlanmış hale gelir ve kırık olan bölgede şişlik oluşur. Aynı zamanda bu sürece ağrı hissi ve bölgesel morarmalar da eşlik eder.
Yayınlanma Tarihi: 22 Eylül 2025
*Bu içeriğin geliştirilmesine Memorial Tıbbi Yayın Kurulu katkı sağlamıştır. Sitede yer alan tüm içerikler yalnızca genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Şikayetinizle ilgili değerlendirme, tanı ve tedavi için mutlaka bir doktora başvurunuz."
Detaylı bilgi için iletişime geçin.
