Yükleniyor
Sever hastalığı, özellikle büyüme çağındaki çocuklarda, kemik, kas ve tendonlardaki büyüme hızı farkına bağlı olarak topuktaki büyüme plağınıın çekilmesi ve plağın hasar görmesi sonucu topuk ağrısı ile karakterize bir durumdur. Sever hastalığı diğer bir ismi ile sever apofiziti olarak da bilinir.
Sever hastalığı, kalkaneal apofizdeki aşırı yüklenmeye bağlı gelişen, topuktaki büyüme plağının şişmesi ve tahriş olması durumudur. Büyüme çağındaki kişilerde, özellikle spor ve düzenli egzersiz yapan kişilerde görülür. Hastalık ismini tanısını ilk koyan Dr. James Warren Sever'den alır. Sever hastalığı tam olarak bir hastalık türü olarak değerlendirilmez. Şiddetli ağrı durumu olarak düşünülebilir. Bu durum bazı nedenlere bağlı olarak ortaya çıkar. Her ne kadar hastalık türü olarak değerlendirilmese de kişinin sağlık durumunu ve günlük hayatını olumsuz yönde etkiler. İltihaplanma durumuna da neden olduğu bilinir. Sever hastalığı, tedavi edilebilir sağlık problemleri arasında yer alır. Çocuklarda sıklıkla meydana gelen topuk ağrıları bu hastalık ile bağlantılıdır.
Topuk kemiğinin arka kısmında bir plak yer alır. Bu plak, büyüme plağı olarak bilinir. Aşil tendonu ile birleşen büyüme plağı, çocukluk döneminde henüz sert bir yapıda değildir. Bu nedenle de hasar alması daha kolaydır. Sever hastalığı, bu plağın hasar alması olarak bilinir. Ağrılı ve iltihaplı bir sağlık problemi olarak da değerlendirilir.
Sever hastalığı bazı belirtiler ile birlikte ortaya çıkar. Özellikle fazla hareketli olan çocuklarda ve ergenlik dönemindeki sporcularda görülen bu hastalık, bilek ve topuk bölgesi ile alakalıdır. Sever hastalığına bağlı olarak topukta aktiviteyle artan ağrı meydana gelir. Hastalığın en temel belirtisi olarak bilinir. Aşil tendonunun olduğu kısımda bu ağrı daha net bir şekilde hissedilir.
Topuk ağrısı sürekli olarak devam eder. Fakat bu topuk ağrısı hareket halinde artış göstermeye başlar. Kişi yürüdükçe ya da spor yaptıkça bu ağrı artar ve şiddetlenir. Ayakkabı çıkarıldığında bir rahatlama hissi gelir fakat ağrı tekrar başlar. İlk başta hafif zonklamalar görülebilir. İlerleyen süreçte ve özellikle dinlenme anlarında bu zonklama durumu şiddetli ağrıya dönüşür.
Palpasyona hassasiyet ve koşu-yüksek zıplama esnasında şiddetlenen rahatsızlık durumu da sever hastalığına bağlı olarak ortaya çıkar. Kişinin topuk kemiğinin arka kısmında hassasiyet meydana gelir. O bölgeye dokunulduğunda dahi şiddetli bir ağrı, zonklama ya da acı hissi meydana gelir. Bu durum yanma hissi olarak da görülebilir. Özellikle koşu esnasında bu belirtiler artış gösterir. Genç yaştaki koşucularda bu bölgenin hasar alma ihtimali oldukça yüksektir.
Yüksek zıplama birçok farklı spor dalının ısınma hareketleri arasında yer alır. Aynı zamanda farklı bir spor dalı olarak da bilinir. Bu aktiviteler esnasında kişide ortaya çıkan belirtilerde artış meydana gelir. Zıplama durumunda ayak bilekleri kasılır. Büyüme plağının olduğu bölge henüz hassas olduğu için daha çabuk zarar görür.
Bunların haricinde ise sever hastalığının diğer belirtilerinin şöyle sıralanması mümkündür:
Kişiler bu durumlarda spora karşı olan isteklerini kaybetmeye başlar. Aynı zamanda yürümekten de mümkün oldukça kaçınırlar. Özellikle sporcu gençlerin psikolojisini olumsuz yönde etkileyen bir durumdur. Spor yaparken şiddetlenen ağrılar, dinlenirken hafifler. Fakat gün sonunda ağrı şiddetlenir. Kişi gün içerisinde kendisini huzursuz hissetmeye başlar. Topallama problemleri meydana gelir ve kişiler bu nedenle yürümekte zorluk çeker.
Sever hastalığı tanı yöntemleri için öncelikle kişilerin muayene olması gerekir. Hastalığın belirtileri ortaya çıktığında, ortopedi doktorlarından randevu alınmalıdır. Böylelikle kişide görülen semptomlar dinlenir. Daha sonrasında ise fiziki muayene gerçekleşir. Fiziki muayene esnasında öncelikle kişinin ayak bileklerine bakılır. Palpasyona hassasiyet olup olmadığı bu şekilde fark edilir. Hastanın bileklerine hafif bir şekilde dokunulduğunda ya da bilekler hareket ettirildiğinde kişinin nasıl tepki verdiği gözlemlenir. Ağrı hissi olup olmadığı bölgenin acıyıp acımadığı teşhis edilir.
Kişinin ayakta durması talep edilir. Böylelikle tek topuğa ağırlık verildiği zaman topuk bölgesinde ve bilekte zorlanma olup olmadığına bakılır. Bazen iki ayak bileğinde de aynı anda meydana gelebilen bu hastalığın kesin tanısı için lateral ayak grafisi gibi görüntüleme yöntemleri kullanılır. Kişilere tanı konulduktan sonrasında ise sever hastalığı tedavi sürecine başlanır.
Sever hastalığı tedavisi için öncelikle kişilerin istirahat etmesi önerilir. Birkaç gün istirahat edildikten sonra bilekteki ağrının durumu kontrol edilir. Ayak bileklerinin ve ayakların zorlanmaması gerekir. İstirahat ile geçmeyen sever hastalığı için ise özel tabanlı ayakkabıların kullanımına başlanır. Kişinin ayak yapısına uygun olan bir ayakkabı modeli seçilmelidir. Çünkü bu hastalık sadece spora ya da hareketliliğe bağlı olarak değil aynı zamanda hatalı ayakkabı seçimi nedeni ile de meydana gelir.
Kişinin ayak şekline uygun ayakkabı seçildikten sonra ise ayakkabının içerisine, konforlu ve yüksek tabanlı özel tabanlıklar yerleştirilmelidir. Ayakkabı değişimi ve istirahat sürecinde, düzenli olarak bölgeye soğuk uygulanması da oldukça önemlidir. Düzenli aralıklarla bilek bölgesine ve topuğa buz uygulanması, iyileşme sürecini hızlandırır ve belirtileri hafifletir.
Sever hastalığı, ilerleyen dönemlerde kendiliğinden geçebilir. Fakat erken müdahale edildiğinde bu hastalığın iyileşme süreci de kısalmış olur. Kinezyolojik bantlar, doktor önerisi ile kullanılabilir. Bu bantlar, ağrının hafiflemesine yardımcı olur. Kişinin bir süre spor hayatına ara vermesi gereklidir. Ayak bileklerinin zorlanması, iyileşme sürecini olumsuz yönde etkiler.
Hastalığın tedavi sürecinde rehabilitasyon desteği alınması önerilir. Böylelikle sever hastalığı egzersizleri ile kişinin hem ağrıları hafifletilir hem de ayak bileklerinin güçlendirilmesi hedeflenir. Bu hastalık için uygulanabilecek bazı egzersiz türleri vardır. Örneğin dizartrik gerginliği azaltan gastroknemius-soleus germe egzersizleri bu süreçte kişilere önerilir. Bacağın alt ve üst kısmını çalıştırmaya yardımcıdır. Böylelikle ayak bileklerine doğru oluşan gerginlik hafifletilir. Bu hareket şu adımları içerir:
Bu hareket aynı zamanda topuk dikeni için de uygulanan hareket türlerinden birisi olarak bilinir. Hareketi yaparken sever hastalığı olan bacakta yanma ve gerilme hissi meydana gelebilir. Önerilen diğer bir hareket ise plantar fasya güçlendirme olarak bilinir. Bu hareket şu şekildedir:
Sever hastalığı iyileşme süreci ortalama olarak 4 ila 6 hafta arasındadır. Bu süreçte semptomatik iyileşme gerçekleşir. Yani kişinin sever hastalığı nedeni ile ortaya çıkan belirtileri ortadan kalkar. Fakat bu süreçte kişi, egzersizleri yapmazsa ve istirahat etmeden spor hayatına devam ederse süreç 6 aya kadar uzayabilir.
Büyüme plağının sertleşmeye başlaması ise biraz zaman alır. Bu plaklar, ortalama olarak 14 yaş civarında sertleşmeye başlar. Kızlarda ve erkeklerde bu süreç değişiklik gösterebilir. Kişinin semptomları ortadan kalkmadan spor hayatına tekrar başlamaması önerilir. Belirtiler ortadan çıkmadan spora başlanması halinde, hastalığın belirtileri şiddetlenme meydana gelir.
Sever hastalığı genellikle çocukluk ve ergenlik döneminde meydana gelir. Büyüme plağının sertleşmemesi ile alakalıdır. Bu plak ortalama 14 - 15 yaş civarında sertleşmeye başlar. Bazı kişilerde bu yaş değişkenlik gösterebilir. Bu nedenle hastalığın genellikle 15 yaş altı çocuklarda görüldüğü bilinir.
Ayak bileklerini zorlayacak her türlü spor, bu hastalığı tetikleyebilir. Özellikle yüksek atlama ve koşu gibi spor dalları, sever hastalığını tetikleyebilir. Zıplama ve koşma içeren spor türleri de tetikleyici olabilir. Özellikle futbol ve basketbol gibi spor dalları ve bazı dans türleri, sever hastalığına neden olabilir.
Spora geri dönmek için kişide görülen sever belirtileri ortadan kalkmalıdır. Ortalama 6 haftalık bir süreç sonrasında spora tekrar başlanması mümkündür. Fakat dikkatli olunması gerekir. Herhangi bir belirtinin ortaya çıkması halinde ise doktora başvurmak gerekir.
Güncelleme Tarihi : 24 Temmuz 2025
Yayınlanma Tarihi: 23 Temmuz 2025
*Bu içeriğin geliştirilmesine Memorial Tıbbi Yayın Kurulu katkı sağlamıştır. Sitede yer alan tüm içerikler yalnızca genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Şikayetinizle ilgili değerlendirme, tanı ve tedavi için mutlaka bir doktora başvurunuz."
Detaylı bilgi için iletişime geçin.
