Yumuşak Doku Zedelenmesi Nedir? Yumuşak Doku Zedelenmesi Belirtileri Nelerdir?

Yumuşak Doku Zedelenmesi Nedir?

Yumuşak doku zedelenmesi, eklemlerdeki bağların, tendonların ve kasların zarar görmesiyle ortaya çıkan şişme ve ağrı gibi belirtilerle kendini gösteren incinmedir. Birçok aktivite, kasların zorlanması ve spor esnasında bağlar ve tendonlarda yumuşak doku zedelenmesi görülebilir. Bunun yanında zedelenmenin nedenine bağlı olarak çürükler, burkulma ya da stres yaralanmalarına rastlanılır. Yumuşak doku zedelenmelerinin birçoğu iyileşir fakat iyileşmesinin süresi kişinin yaşına, yaralanmanın nedenine ve ciddiyetine bağlı olarak değişiklik gösterir.

Yumuşak Doku Zedelenmesi Belirtileri Nelerdir?

Yumuşak doku zedelenmesinin en belirgin belirtileri, morarma, şişlik, ağrı ve hareket kısıtlığı şeklinde ortaya çıkar. Özellikle zedelenen kısım kişi baskı uyguladığında acı çekebilir. Bunun yanında yaralanmanın etrafında yer alan dokular da oldukça hassastır.

Yumuşak doku zedelenmesini belirtileri şöyle sıralanabilir:

• Baskı uyguladığında ağrı
• Şişlik
• Morarma veya renk değişikliği
• Kas spazmları
• Hareket kısıtlığı
• Zedelenen kısmı normal şekilde kullanamama
• Uyuşukluk ve his kaybı
• Kırıklar
• Yaralanan kısımdaki hareketin ağrılı olması
• karıncalanma

Yumuşak doku zedelenmesi yaşandığı durumda hareket ettirmek oldukça acı vericidir. Bazı kişiler bu hasar gören dokunun olduğu bölgeyi hareket ettiremez.

Yumuşak Doku Zedelenmesi Neden Olur?

Yumuşak doku zedelenmesi, genellikle spor aktiviteleri sırasında kaza, darbe alma, çarpma ya da düşme nedeniyle ortaya çıkar. Kasların aşırı kullanımı ve zorlanmasıyla tendinit ve bursit olarak bilinen yumuşak doku zedelenmeleri görülebilir.

• Tendinit:  Tendinit, tendondaki iltihaplanma ve şişlik olarak ortaya çıkar. Birkaç nedeni vardır, ancak en yaygın nedeni tekrarlayan zorlanmadır. Bu, aşırı kullanımın tendon liflerinde küçük ve mikroskobik yırtıklara neden olduğu durumdur. Tendonun iltihaplandığında, kendini onarması için zamana ve dinlenmeye ihtiyacı vardır. Kronik (uzun süreli) tendinit, tendonda yıkıcı değişikliklere ( tendinopati ) yol açabilir.
• Bursit: Bursit, bursalardaki iltihaplanma ve şişliktir. Bunlar, kemikler ve diğer dokular arasındaki boşluğu dolduran ve hareket ettiklerinde şok emilimi sağlayan yumuşak dokulardır. Bursalara aşırı kuvvet veya sürtünmeden kaynaklanan aşırı yük, ağrılı şişliğe neden olabilir. Dirseklerde ve dizlerde daha sık karşılaşılır. Ayrıca tendinit ile birlikte bursit de yaygın bir durumdur.

Yumuşak doku zedelenmesi neden olan durumlar şöyle sıralanır:

Travma

Aniden meydana darbe veya kuvvetli hareketler nedeniyle yumuşak doku zedelenmesi meydana gelebilir. Özellikle düşme, kayma ya da ani yön değişikliklerinde de yumuşak doku zedelenmesine rastlanır.

Aşırı Kullanım

Kasların aşırı kullanımı, eklemlerin tekrarlayan hareketlere maruz kalması ve kasların zorlanması durumunda yumuşak doku zedelenmesi ortaya çıkar. Özellikle spor öncesinde yetersiz ısınma, sporda yaralanma gibi durumlarda da yumuşak doku zedelenmeleri görülür.

Aşırı yükleme

Egzersiz yoğunluğunda meydana gelen ani bir artış yumuşak doku yaralanmasına yol açabilir. Bu, durum kademeli bir artıştan ziyade çok daha ağır ağırlıkların kaldırılmasını veya eğitim olmadan daha uzun bir mesafe koşmayı içerir.

Yumuşak Doku Zedelenmesi Türleri Nelerdir?

Yumuşak doku zedelenmeleri akut yumuşak doku yaralanmaları olarak da tanımlanabilir. Bunlar bazı durumlarda ortaya çıkmaktadır. Kendi içlerinde 3 tür şeklinde ayrılabilir. Bu türler:

Zorlanmalar: Zorlanma, bir kas aşırı gerildiğinde veya yırttıldığında ortaya çıkar. Bir kası çok sert veya çok uzun süre çekerek zorlayabilmek mümkündür. Çok fazla kuvvet gerektiren ani hareketler veya normal kuvvetle tekrarlayan hareketler kas zorlanmalarına neden olur. Kasık zorlanmaları ve kalça fleksör zorlanmaları yaygın spor yaralanmalarıdır. Ayrıca, bir kası kemiğe bağlayan doku olan tendonu da zorlayabilir veya yırtabilir.

Burkulmalar: Burkulma, eklemi bir arada tutan bağın yırtılmasıdır. Bağlar, eklemdeki kasları ve kemikleri birbirine bağlar ve sabitler. Bir şey eklemi normal hareket aralığının çok dışına zorladığında, bağ gerilebilir ve yırtılabilir, bu da eklemini zayıflatır. Örneğin, bileği bükerek veya elin üzerine düşerek bilek burkulabilir.

Çürükler: Çürük, kırık kan damarlarının cildinizin altında renk değişikliğine neden olduğu bir çürüktür. Güçlü bir darbe, kaslarınız da dahil olmak üzere yumuşak dokularınızın derinliklerindeki kan damarlarını kırabilir. Kas çürüğü görünmeyebilir, ancak ağrılıdır ve iyileşmesi zaman alır. Tamamen iyileşmezse, bazen uzun vadeli komplikasyonlara yol açabilir.

Yumuşak Doku Zedelenmelerinin Komplikasyonları Nelerdir?

Yumuşak doku zedelenmelerinin oluşturabileceği ani gelişen komplikasyonlar vardır bunlar zedelenme kaynaklı ya da iyileşme sonrası çıkabilecek komplikasyonlar olarak ikiye ayrılır. Bu komplikasyonlar şöyle görülür:

• Kan damarı hasarı: Çoğu çürük veya ezik, hafif hasarlı, sızdıran kan damarlarından kaynaklanmaktadır. Ancak ciddi bir yaralanma, daha ciddi kan damarı hasarına neden olabilir. Bu, ciddi iç kanamaya ( hemoraji ) veya dokuların kan akışının kesilmesine ( iskemi ) yol açabilir.
• Sinir hasarı: Yumuşak doku hasarına neden olan travma, nöropraksi adı verilen hafif sinir hasarına da neden olmaktadır. Bu durum, beynin ve vücut bölgesinin arasındaki duyusal ve motor sinyallerini geçici olarak etkileyebilir. Tendinit veya bursit kaynaklı şişlik, sinirleri sıkıştırarak etkileyebilir .
• Kompartman sendromu: Kompartman sendromu, fasya ile sarılmış bir kas topluluğu olan kas bölmesinde şiddetli şişliktir. Çok ağrılı gerçekleşir ve kaslara giden kan akışını kesebilir. Basıncı azaltmak için acil ameliyat gerekebilir.

Uygunsuz iyileşme sonucunda ortaya çıkabilecek uzun vadeli komplikasyonlar:

• Kontraktür: Yaralı vücut bölgesi iyileşirken hareketsizleşmek gerekebilir. Ancak çok fazla hareketsizleştirme, yumuşak dokuların bazen kalıcı olarak sıkılaşmasına ve kasılmasına neden olabilir. Doktorlar bu durumu önlemek için özel fizik tedavi egzersizleri önerebilir.
• Eklem instabilitesi: Tamamen iyileşmeyen bir burkulma, eklem dengesiz hale getirebilir ve tekrar burkulma olasılığını artırabilir. Bazı ciddi burkulmaların düzeltilmesi için ameliyat gerekebilir. İyileşmeyen diğer yumuşak doku yaralanmaları, ağırlığı ve stresi eklemi destekleyen dokulara kaydırarak eklemleri etkileyebilir.
• Kronik iltihaplanma: Tamamen iyileşmeyen tekrarlayan zorlanma yaralanmaları kronik tendinite veya bursite yol açabilir. Bu durum kronik ağrıya ve sonunda uzun süreli yumuşak doku hasarına neden olabilir. Dokular zayıflayıp sertleşebilmekte ve işlevselliğini kaybedebilmektedir. Bu durumlar zayıflama, yırtılmaya yol açabilir .
• Heterotopik ossifikasyon: Şiddetli yumuşak doku yaralanmaları , yumuşak dokunun içinde kemik dokusunun geliştiği bir tür skarlaşmaya neden olabilir. Kaslardaki kemik dokusu olan miyozit ossifikans, kas ezilmesinden sonra ortaya çıkabilir. Entezlerde kemik çıkıntıları olan entezofitler, tendinite neden olabilir.

Yumuşak Doku Zedelenmesi Teşhisi Nasıl Yapılır?

Yumuşak doku zedelenmesinde teşhisi uzman doktorun klinik değerlendirmesinin ardından konulabilir. Klinik olarak değerlendirmenin içerisinde kişinin semptomları, tıbbi geçmişine ve fiziki muayenesi yer alır. Bu değerlendirmenin ardından hafif yaralanmalar olduğu durumda uzman doktor kişiye ağrı, şişlik ya da morarmaya bağlı olarak ilaç yazabilir. Doku zedelenmesinin ağır olduğu durumda ise dokunun görüntüsü daha detaylı görmek ve değerlendirmek asında MR ya da görüntüleme testlerinden yararlanılabilir.

Yumuşak Doku Zedelenmesi Tedavisi Nasıl Olur?

Yumuşak doku zedelenmesinde tedavi, zedelenmenin şiddetine, türüne ve etkilendiği kaslar ve uzva göre farklılık gösterir. Kişiler genellikle hafif yumuşak doku zedelenmesi durumunda kendi kendilerine tedavi edebilir. Fakat şiddetli olduğu durumda mutlaka uzman doktordan yardım almak gerekir. Özellikle ağrı ve şişliği 2 hafta içerisinde geçmediği durumda tıbbi destek almak oldukça önemlidir.

Yumuşak doku zedelenmesi durumunda kişiye şu yöntemler uygulanabilir:

• Ani travma nedeniyle meydana gelen yumuşak doku zedelenmesi durumunda dinlenme, buz kompresi ile tedavi edilebilir.
• Uzman doktor kişinin ihtiyacına bağlı olarak ağrı kesici ve steroid olmayan antiinflamatuar ilaçlar önerebilir.
• Fizik tedavi ile beraber kişinin kaybettiği güç, esneklik ve hareket kısıtlığı aşılmaya çalışılır. Kişinin ihtiyacına yönelik olarak fizik tedavinin nasıl uygulanacağına karar verilebilir.
• Yırtık kaslar, tendonlar veya bağlar, tendonun ne kadar yırtıldığına ve ne kadar şiddetli olduğuna bağlı olarak ameliyat gerektirebilir.

Yumuşak Doku Zedelenmesini Önlemenin Yolları Nelerdir?

Yumuşak doku zedelenmesinin önlenmesi genellikle kişinin kendi vücut yapısının bilerek hareket etmesi,  fiziksel hareket esnasında doğru hareketi içerir. Yumuşak doku zedelenmesini önlemenin yolları şöyle sıralanır:

• Egzersiz yapmadan önce mutlaka öncesinde ya da sonrasında soğuma yapmak
• Antrenmanlar esnasında doğru teknik uygulanması
• Gün içerisinde bol su tüketmek
• Yoğun egzersizler arasında dinlenme günlerini planlama
• Germe egzersizi yapma ve ağrı noktasına kadar esnememe
• Egzersizin yoğunluğunu anide değil, kademeli olarak artırmak
• Uygun egzersiz kıyafetlerinin giyilmesi
• Doğru ayakkabı seçimi

Yumuşak Doku Zedelenmesi İle İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Yumuşak doku zedelenmesi ne zaman iyileşir?

Yumuşak doku zedelenmesinde hasarın meydana geldiği bölgeye, şiddetine göre iyileşme süresi farklılık gösterir. Burkulma olarak meydana gelen yumuşak doku zedelenmesi 1-2 hafta içerisinde iyileşirken daha da şiddetli durumlarda 1 aya kadar sürebilir.

Yumuşak doku zedelenmesine ne iyi gelir evde?

Yumuşak doku zedelenmesi tedavisinde evde uygulanabilecek yöntemler arasında dinlenme, sargı kullanımı, yüksek bir yerde tutma ya da soğuk kompres yer alır.

*Bu içeriğin geliştirilmesine Memorial Tıbbi Yayın Kurulu katkı sağlamıştır. Sitede yer alan tüm içerikler yalnızca genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Şikayetinizle ilgili değerlendirme, tanı ve tedavi için mutlaka bir doktora başvurunuz."