Barrett Özofagus Nedir? Belirtileri ve Tedavisi

Barrett özofagusu, kronik reflü nedeniyle mide asidine maruz kalan yemek borusu alt ucundaki hücrelerin değişerek ince bağırsak dokusuna dönüşmesidir. Genellikle uzun süreli gastroözofageal reflü hastalığı yaşayan kişilerde bu klinik tablo görülür. Mide asidinin sürekli olarak yemek borusuna kaçması, Barrett özofagusunun temel nedenidir. Bu süreç, normalde yemek borusunda bulunan çok katlı yassı epitel hücrelerinin, ince bağırsak epiteline benzeyen tek katlı prizmatik hücrelere dönüşmesi olarak da tanımlanır. Gelişen bu hücresel değişiklikler, yemek borusunun asit hasarına karşı korunmasını amaçlar.

Barrett Özofagus Nedir?

Barrett özofagusu, kronik mide asidi maruziyeti nedeniyle yemek borusu alt ucundaki epitel hücrelerin değişerek mide veya bağırsak dokusuna dönüşmesidir. Yemek borusu kanseri riskini artıran bu durum, uzun süreli reflü hastalığı sonucunda gelişir. Hücrelerde gözlenen değişim süreci, organizmanın asit hasarına karşı hücresel düzeyde bir savunma mekanizması oluşturma çabasıdır.

Gelişen bu süreç yemek borusunun alt ucunda yer alan mukoza tabakasının yapısını bozarak dokuyu hücresel düzensizliklere açık hale getirir. Bu tablo, genellikle uzun yıllar boyunca devam eden ve şiddetli bir şekilde seyreden gastroözofageal reflü hastalığına bağlı olarak ortaya çıkan ciddi bir komplikasyon şeklinde değerlendirilir.

Barrett Özofagus Neden Olur?

Barrett özofagusu, alt özofagus sfinkterinin işlevini kaybetmesi sonucu mide asidinin yemek borusuna kaçarak kronik hücresel hasar oluşturması ile oluşur.

Reflü hastalarında bu kas mekanizmasının gevşemesi sonucunda mide içeriği yukarıya doğru taşmaya başlar. Yemek borusunun bu korozif etkenlere sürekli olarak maruz kalması halinde ise doku hücrelerinde sürekli bir yıkım ve yapım döngüsü oluşur. Zamanla yemek borusunun mide asidine daha dayanıklı bir hale gelmesi amacıyla hücreler yapısal olarak değişmeye başlar ve hücresel dönüşüm yani metaplazi gerçekleşir.

Barrett Özofagus Belirtileri Nelerdir?

Barrett özofagusu, çoğunlukla belirti göstermeyen bir seyir izler. Genellikle kronik reflü hastalığına bağlı gelişen göğüste yanma ve yutma güçlüğü gibi şikayetlerle kendini gösterir. 

Hücresel dönüşüm kişilerde direkt olarak ağrı hissine ya da fiziksel belirtilere neden olmayabilir. Bu nedenle de Barrett özofagusu oluşumunun fark edilmesi de zorlaşır. Fakat reflü belirtilerinin şiddetlenmesi ve kronikleşmesi, bu durumun oluştuğunun bir işareti olarak değerlendirilebilir. Klinik süreçte takip edilen Barrett özofagusu belirtileri şunlardır;

• Sık Mide Yanması: Göğüs kemiğinin arka kısmında meydana gelen ve özellikle; asitli, yağlı ve baharatlı yemeklerin tüketiminden sonra ya da yatay pozisyona geçildiğinde şiddeti artan, kronik olarak tekrarlayan ve doku hasarı ile alakalı olarak kişilerde mide yanması şikayeti gelişebilir. 
   
• Ağza Acı veya Ekşi Su Gelmesi: Mide asidinin, zayıflamış olan alt özofagus kapakçığını geçerek boğaza, yutağa ve ağız içine ulaşması sonucunda diş minelerine zarar veren asidik bir tat oluşumu meydana gelir.
   
• Yutma Güçlüğü: Yemek borusunun alt ucunda, asit tahrişi nedeniyle gelişen; kronik inflamasyon, doku ödemi, mukozal sertleşmeler veya daralmalar kişilerde yutma güçlüğü gibi belirtilere yol açar.
   
• Göğüs Bölgesinde Rahatsızlık Hissi: Kalp krizi veya kardiyovasküler hastalıklardan kaynaklanmayan, ancak göğüs kafesinin tam ortasında sürekli bir baskı, dolgunluk, sıkışma veya ağrı gibi belirtiler, Barrett özofagus nedeniyle ortaya çıkabilir.
   
• Bulantı: Yemek borusu alt ucundaki yoğun asit birikimi, vagus sinirini uyarır. Mide asit dengesinin bozulmasına bağlı gelişen bu durum, özellikle sabahları veya yemek sonralarında kusma ve midede rahatsızlık hissine yol açar.
   
• Kronik Öksürük veya Ses Kısıklığı: Yemek borusundan yukarı sızan asit, ses tellerini ve solunum yollarını sürekli irite eder. Bu durum ise kişilerde kronik öksürük ya da ses kısıklığı gibi bazı problemlere yol açar. 

Barrett Özofagus ile Reflü Arasındaki Fark Nedir?

Barrett özofagusu ile reflü arasındaki fark incelendiğinde, reflünün temelde bir mide asidi kaçış problemi olduğu görülür. Barrett özofagusu ise bu problemin zamanla yemek borusu alt ucunda tetiklediği kalıcı bir hücresel değişim tablosudur.

Reflü, mide asidinin yemek borusuna kaçması ve bu duruma bağlı olarak göğüs arkasında yanma hissinin yaşanması olarak tanımlanabilir. Barrett özofagusu ise kronikleşen reflünün yarattığı bir hasardır ve yemek borusundaki normal hücrelerin tamamen değişmesine neden olur. Her Barrett hastasında reflü geçmişi bulunurken, her reflü hastasında Barrett özofagusu oluşumuna rastlanmaz.

Barrett Özofagus Nasıl Teşhis Edilir?

Barrett özofagusu teşhisi, üst gastrointestinal endoskopi incelemesi sırasında yemek borusu mukozasından alınan doku örneklerinin değerlendirilmesiyle konur. Teşhis süreci kapsamında ilk olarak hastanın şikayeti dinlenir ve fiziki muayene gerçekleştirilir.

Üst gastrointestinal endoskopi uygulamasında ışıklı bir kamera yardımıyla yemek borusunun iç yüzeyi detaylıca incelenir ve mukozanın rengi değerlendirilir. İnceleme esnasında şüpheli bir duruma rastlanması halinde ise kesin tanı için biyopsi işlemi gerçekleştirilir. Alınan biyopsi örnekleri laboratuvarda incelenerek hücre yapısında Barrett özofagusuna dair hücresel bir değişim olup olmadığı net olarak belirlenir.

Barrett Özofagus için Tedavi Yöntemleri Nelerdir?

Barrett özofagusu tedavisi, hücrelerdeki hücresel dönüşüm derecesine göre planlanan, proton pompası inhibitörleri ile asit baskılamayı veya radyofrekans ablasyon gibi yöntemlerle riskli dokuyu ortadan kaldırmayı hedefleyen süreçleri kapsar. Tedavideki birincil amaç yemek borusu kanseri riskinin önüne geçilmesi ve oluşan hasarın ilerlemesini önlemektir.

Bu süreçte genellikle mide asiditesini ve özofageal tahrişi minimuma indirmek amacıyla PPİ sınıfı ilaç tedavisine başlanır. İlaç tedavisine yanıt vermeyen hastalarda cerrahi müdahaleye başvurulması mümkündür. 

Periyodik endoskopi çekiminde mukoza renginde değişim görülmesi halinde bu bölgeye radyofrekans dalgaları ile yakma işlemi uygulanabilir ya da endoskopik mukozal rezeksiyon yapılabilir. İleri derece kanser oluşumunda ise yemek borusunun hasarlı kısmının cerrahi olarak alınması önerilir.

Barrett Özofagus için Hangi Bölüme ve Doktora Gidilir?

Barrett özofagusu için, hastanelerin üst sindirim sistemi hastalıklarında uzmanlaşmış gastroenteroloji bölümüne ve bu tanıya yönelik cerrahi/dahili takip gerektiren durumlarda iç hastalıkları (dahiliye) veya genel cerrahi birimlerine başvurulmalıdır.

Bu alanda kişinin ilk muayenesi gerçekleştirilir ve kesin tanı konulur. Gerekli olması halinde ise doku düzeyinde inceleme için biyopsi işlemi yapılabilir. Eğer hastalık cerrahi müdahale gerektirecek durumdaysa veya ileri evre bir tümör oluşumu aşamasına gelmişse, genel cerrahi alanından da randevu alınması mümkündür. Fakat hastaların ilk kontrolleri gastroenteroloji alanında yapılmalıdır ve doktorun gerek görmesi halinde hastaların iç hastalıkları (dahiliye) alanına sevki gerçekleştirilir.

Barrett Özofagus ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Barrett özofagus reflüden farklı bir hastalık mıdır?

Evet, barrett özofagus reflüden farklı bir durum olarak değerlendirilir ancak bu durum direkt olarak reflü hastalığı ile ilişkilidir. Reflü mide asidinin yukarıya doğru kaçması ve bu duruma bağlı olarak midede yanma hissi ile tanımlanabilir. Barrett özofagusu ise bu asidin yemek borusundaki hücreleri kalıcı olarak değiştirmesi durumudur.

Barrett özofagus kansere dönüşür mü?

Evet, barrett özofagusu oluşumu yemek borusu kanserine neden olabilecek ciddi bir problem olarak bilinir. Hücrelerde displazi adı verilen bozulmaların başlaması ile birlikte kişide yemek borusu kanseri riski de artar. Bu nedenle hastaların düzenli olarak doktor kontrolüne gitmesi gerekir.

Barrett özofagus her hastada belirti yapar mı?

Hayır, barrett özofagus genellikle belirti göstermeden ilerler ve bu durum oluştuğunda hastada reflü belirtileri ortaya çıkar. Bu nedenle de fark edilmesi oldukça zor bir durumdur. Reflü problemi yaşayan kişiler belirtiler ortaya çıktığında bu durumu Barrett özofagus ile ilişkilendirmez. 

Sürekli mide yanması olan herkeste barrett özofagus gelişir mi?

Hayır, sürekli mide yanması ve kronik reflü şikayeti olan her hastada Barrett özofagus gelişimi görülmez. Uzun süreli şiddetli reflü hastalarının yaklaşık olarak %10 ila %15'inde bu duruma rastlandığı bilinir. Reflü problemi olan herkeste bu durum oluşmaz.

Barrett özofagus tanısı için endoskopi şart mıdır?

Evet, barrett özofagus tanısının kesin olarak konulabilmesi için endoskopisi uygulaması tıbbi açıdan zorunlu bir durumdur. Kan testleri, ultrason veya röntgen gibi görüntüleme yöntemleri yemek borusundaki hücresel değişimlerin ve mukozada meydana gelen hasarın belirlenmesi için yeterli değildir.

Barrett özofagus biyopsi olmadan anlaşılır mı?

Hayır, endoskopi esnasında bölgede renk değişimi görülebilir ancak biyopsi işlemi yapılmadan hastalara kesin bir tanı konulamaz. Kesin teşhis konulabilmesi için hem endoskopi çekiminin yapılması hem de bölgeden doku örneği alınması gereklidir. 

Barrett özofagus tedavi edilmeden sadece takip edilebilir mi?

Hücrelerde herhangi bir bozulma söz konusu değilse sadece mide asidinin baskılanması için hastalara bazı ilaçlar reçete edilir ve düzenli aralıklarla doktor kontrolüne gidilmesi önerilir. Ancak hücresel düzensizlikler söz konusu ise farklı tedavi yöntemlerinin planlanması gerekir.

Barrett özofagus tamamen düzelir mi?

Evet, barret özofagusun tamamen düzelmesi mümkündür. Bunun için ise radyofrekans uygulamasına ve bazı cerrahi müdahalelere başvurulması gereklidir. Özellikle durumun ilerlemesi halinde ilaç tedavisi ile tamamen düzelme mümkün değildir.

Barrett özofagus hastaları ne sıklıkla endoskopi yaptırmalıdır?

Endoskopi ve biyopsi sıklığı kişilerde hücresel bozulma olup olmamasına göre değişkenlik gösterir. Hücresel bozulmanın söz konusu olmadığı durumlarda 3 ila 5 yılda bir endoskopi yapılması yeterli olabilir. Fakat hastalarda yüksek dereceli hücresel bozulma varsa doktorlar genellikle aynı sene içerisinde birkaç kez endoskopi çekimi önerebilir. Bu planlama tamamen hastanın genel sağlık durumuna bağlı olarak uzman hekimler tarafından düzenlenir.

Barrett özofagus olan biri nasıl beslenmelidir?

Barrett özofagus hastaları, mide asidini artıran ve alt yemek borusu kapakçığını gevşeten besinlerin tüketiminden kaçınmalıdır. Özellikle; çikolata, kafein, asitli içecekler, baharatlı, aşırı yağlı ve kızartılmış yiyeceklerin tüketiminin tamamen kesilmesi önerilir.

*Bu içeriğin geliştirilmesine Memorial Tıbbi Yayın Kurulu katkı sağlamıştır. Sitede yer alan tüm içerikler yalnızca genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Şikayetinizle ilgili değerlendirme, tanı ve tedavi için mutlaka bir doktora başvurunuz."