Dilde HPV Nedir? Dilde HPV Belirtileri Nelerdir?

Dilde HPV, insan papilloma virüsünün oral mukoza yoluyla dil üzerindeki epitel dokulara yerleşmesi sonucu oluşan viral bir enfeksiyondur. Tıbbi açıdan genellikle dilde siğil, kabarıklık veya lezyonlar şeklinde klinik belirti veren bu durum, virüsün bazal hücre tabakasına sızarak hücre çoğalmasını bozmasıyla kendini gösterir. Memorial Göztepe Hastanesi Kulak Burun Boğaz Hastalıkları Bölümü’nden Prof. Dr. Murat Topdağ, dilde HPV ve belirtileri ile ilgili bilgiler paylaştı.

Dilde HPV Nedir? Nasıl Oluşur?

İnsan Papilloma Virüsü (HPV), epitel dokulara yerleşen çift sarmallı bir DNA virüsüdür. Dilin yüzeyi aslında çok katlı bir tabakayla (epitel) korunur; ancak sert gıdalar, diş fırçalama veya diğer travmalarla oluşan mikroskobik çatlaklar virüs için açık kapı bırakır. Virüs bu çatlaklardan sızarak en alt tabakadaki "bazal kök hücrelere" ulaşır. Burada hücrenin içine girip genetiğini değiştirerek kontrolsüz çoğalmasını tetikler ve sonuçta dil yüzeyinde siğil benzeri yapılar meydana gelir.

HPV Virüsü Dile Nasıl Bulaşır?

En yaygın bulaşma yolu, enfekte bir bölgeyle (genital veya oral) doğrudan temastır. Özellikle oral-genital cinsel ilişki sırasında virüs ağız mukozasına taşınabilir. Ayrıca "Fransız öpücüğü" dediğimiz derin öpüşme sırasında tükürükten ziyade dökülen enfekte hücrelerin transferiyle de bulaşabilir. Kişi kendi vücudundaki (örneğin elindeki) siğili ısırarak virüsü ağzına taşıyabilir. Nadiren de olsa doğum sırasında anneden bebeğe geçiş mümkündür.

Dilde HPV Görülmesi Yaygın mıdır?

Genital bölge kadar olmasa da oral HPV enfeksiyonları giderek artmaktadır. Genel yetişkin nüfusun yaklaşık yüzde 7-10'unun ağzında HPV DNA'sı tespit edilebilmektedir. İlginç bir veri olarak erkeklerde görülme sıklığı kadınlara göre yaklaşık üç kat daha fazladır. Ancak unutmayın enfeksiyon varlığı ile hastalık aynı şey değildir; çoğu kişi virüsü taşısa bile hiçbir zaman siğil çıkarmaz, yani sadece sessiz bir taşıyıcıdır.

Dilde HPV Belirtileri Nelerdir?

Neredeyse yüzde 90 olan çoğu vakada hiçbir belirti vermez ve kişi virüsü taşıdığını bile bilmez. Ancak belirti verirse aşağıdaki durumlar gözlenebilir;

• Dilde ele gelen kitleler
• Pütürlü yüzey hissi
• Yutkunurken boğaza bir şey takılma hissi

Genellikle ağrıdan ziyade kozmetik bir sorun veya "orada bir fazlalık var" hissiyle kendini gösterir.

Dilde HPV Nasıl Anlaşılır?

HPV lezyonları genellikle çökük bir yara (ülser) şeklinde değil dışa doğru büyüyen (ekzofitik) et parçaları şeklindedir. Karnabahar gibi pürüzlü, parmaksı çıkıntılara sahip (papillom) veya yan yana dizilmiş çakıl taşları gibi pembe-beyaz kabarıklıklar olarak görülürler. Eğer bu çıkıntılar ısırılırsa yüzeyleri aşınıp yara görünümü alabilir ancak orijinal halleri tümsek şeklindedir.

Dilde Oluşan Her Siğil HPV Anlamına Gelir mi?

Kesinlikle hayır. Dil anatomisi oldukça karmaşıktır. Özellikle dilin en arkasındaki "V" şeklinde dizilmiş büyük tat tomurcukları (vallate papilla) veya dil altındaki saçaklı dokular (plica fimbriata) sıklıkla siğil sanılarak karıştırılır. Ayrıca diş vuruklarına bağlı et büyümeleri (fibrom) veya aftlar da HPV değildir. Her kabartı virüs demek değildir, panik yapmamak gerekir.

Dilde HPV Tanısı Nasıl Konur?

İlk adım detaylı klinik muayenedir; lezyonun şekli ve yapısı hekime fikir verir. Ancak kesin tanı için biyopsi şarttır. Lokal anestezi ile lezyonun tamamı veya bir parçası alınarak patoloji laboratuvarına gönderilir. Patolog, hücrelerdeki virüs etkisini mikroskop altında inceleyerek kesin tanıyı koyar.

Dilde HPV Kanser Riski Taşır mı?

Dilde HPV kanser riski taşır, ancak bu risk virüsün yerleştiği yere göre değişir. Dilin ön, hareketli kısmındaki kanserlerde HPV'nin rolü düşüktür (%3-5). Ancak dil kökü (bademciklere yakın arka kısım) kanserlerinin %70'inden fazlası HPV kaynaklıdır. Bu nedenle dilin arka kısmındaki değişimler onkolojik açıdan çok daha riskli kabul edilir.

Dilde HPV Nasıl Tedavi Edilir?

Tedavideki amacımız virüsü vücuttan atmak değil (bunun bir ilacı yok), oluşturduğu lezyonu ortadan kaldırmaktır. En sık uygulanan yöntemler; cerrahi olarak kesip çıkarma (eksizyon), lazer ile yakma veya dondurma (kriyoterapi) işlemidir. Lazer tedavisi, kanamayı azalttığı ve iyileşmeyi hızlandırdığı için günümüzde sıkça tercih edilmektedir.

Tedavi Sonrası Dilde HPV Tekrarlar mı?

Evet, tekrarlayabilir. Görünürdeki lezyon alınsa bile, çevresindeki sağlam görünümlü dokuda virüs "uyku modunda" (latent) bekliyor olabilir. Nüks oranları %6-18 arasındadır ve genelde işlemden sonraki ilk 15 ay içinde gerçekleşir. Bu yüzden lezyon alındıktan sonra da düzenli kontrolleri aksatmamak gerekir.

Dilde HPV’den Korunmak için Nelere Dikkat Edilmelidir?

En etkili yol aşılanmaktır. İdeali 9-12 yaştır, ancak 45 yaşına kadar önerilir. Oral cinsel ilişki sırasında prezervatif veya bariyer kullanmak virüs yükünü azaltır. Sigara ve alkolü sınırlamak bağışıklığı güçlü tutar. Ayrıca bazı çalışmalar ağız gargaralarının viral yükü geçici olarak azalttığını göstermektedir. Bu da hijyenin önemini vurgulamaktadır.

Dilde HPV ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Dilde HPV ağrı, yanma veya batma hissi yapar mı?

İyi huylu HPV siğilleri (papillomlar) tipik olarak ağrısızdır; sinir uçlarını işgal etmezler. Hastalar ağrıdan çok dillerinde bir çıkıntı hissettiklerini söylerler. Ancak lezyon yemek yerken ısırılırsa veya enfekte olursa ağrı ve acı yapabilir. Dildeki yaygın yanma hissi (glossodini) ise genellikle HPV kaynaklı değil; mantar, vitamin eksikliği veya nörolojik sebeplerle ilişkilidir.

Dilde HPV tat alma duyusunu etkiler mi?

Virüsün doğrudan tat tomurcuklarını yok ettiğine dair klinik bir kanıt yoktur. Ancak dilin arka kısmını kaplayan çok büyük siğiller (kondilomlar) oluşursa, hava ve tükürük akışını engelleyerek tat algısında farklılık yaratabilir. Asıl tat kaybı (ageusia), virüsün kendisinden ziyade, HPV kaynaklı kanserlerin tedavisinde kullanılan radyoterapi gibi ağır işlemlerin bir yan etkisidir.

Dilde HPV her zaman belirti verir mi yoksa fark edilmeden ilerleyebilir mi?

Hayır, her zaman belirti vermez. Hatta vakaların büyük çoğunluğu "subklinik" yani belirtisiz seyreder. Gözle görülür hiçbir siğil veya lezyon olmasa bile virüs hücrelerin içinde çoğalmaya devam edebilir. Bu "gizli enfeksiyon" döneminde kişi tamamen sağlıklı görünse bile virüsü partnerine bulaştırma potansiyeline sahiptir.

Dilde HPV kimlerde daha sık görülür?

Erkeklerde kadınlara oranla daha sıktır. Yaş olarak iki zirve noktası vardır: Biri cinsel aktivitenin en yoğun olduğu 20-30 yaş aralığı, diğeri ise 50-60 yaş arasıdır. Çok sayıda cinsel partneri olanlar, erken yaşta cinsel ilişkiye başlayanlar ve bağışıklık sistemi baskılanmış (HIV pozitif veya organ nakli hastaları) bireyler en yüksek risk grubundadır.

Sigara ve alkol kullanımı dilde HPV riskini artırır mı?

Sigara ve alkol kullanımı dilde HPV riskini çok ciddi oranda artırabilir. Alkol, ağız mukozasını kurutup geçirgenliğini artırarak virüsün dokuya girmesini kolaylaştırır. Sigara dumanı ise doğrudan DNA hasarı yapar. İkisi birleştiğinde "sinerjistik" bir etki oluşur; yani risk toplanarak değil çarpılarak artar. Hem sigara/alkol kullanan hem de HPV taşıyan birinde kanser riski, hiç kullanmayanlara göre oldukça fazladır.

Bağışıklık sistemi zayıf kişilerde dilde HPV daha ağır seyreder mi?

Bağışıklık sistemi zayıf kişilerde dilde HPV daha ağır seyredebilir. Bağışıklık sistemi (özellikle T hücreleri), virüsü baskılayan ana mekanizmadır. HIV hastaları veya immünsüpresif ilaç kullananlarda bu savunma olmadığı için virüs çok daha kolay yayılır. Bu kişilerde tek bir lezyon yerine çoklu siğiller görülür, tedaviye direnç gelişir, nüksler sıktır ve kansere dönüşüm süreci çok daha hızlı ilerler.

Ağız ve dil kanseri ile ilişkili HPV tipleri hangileridir?

Burada baş şüpheli HPV-16'dır; oral ve orofaringeal kanserlerin %90-95'inden tek başına bu tip sorumludur. HPV-18 de yüksek riskli gruptadır ancak daha az rastlanır. Ağızda sıkça gördüğümüz o pütürlü siğilleri yapan HPV-6 ve HPV-11 ise "düşük riskli" tiplerdir ve kanserleşme ihtimalleri neredeyse yoktur.

Muayene ile HPV anlaşılabilir mi, biyopsi gerekir mi?

Deneyimli bir hekim, lezyonun o tipik karnabahar görüntüsüne bakarak yüksek ihtimalle HPV olduğunu anlayabilir. Ancak bu kesin tanı için yeterli değildir. Kesin olarak "Bu HPV'dir" demek ve en önemlisi kanser öncüsü bir değişim (displazi) olup olmadığını anlamak için biyopsi yapmak en güvenli yoldur.

Dilde HPV için özel bir test yapılır mı?

Rahim ağzı kanserindeki "Pap Smear" gibi rutin, herkesin yaptırması gereken bir tarama testi şu an için yok. Tükürükten bakılan bazı testler olsa da bunların klinik güvenilirliği henüz tam kanıtlanmadığı için FDA tarafından rutin kullanım için önerilmez. Test pozitif çıksa bile lezyon yoksa tedavi değişmeyeceği için bu testler genelde sadece araştırma amaçlı kullanılır.

Dilde HPV kendiliğinden geçer mi?

İnsan bağışıklığı bu konuda oldukça yeteneklidir. Oral HPV enfeksiyonlarının yaklaşık %90'ı, hiçbir tedavi yapılmasa bile 1-2 yıl içinde vücut tarafından temizlenir (spontan regresyon). Bu yüzden çok küçük ve rahatsız etmeyen lezyonlar için hemen ameliyat düşünülmez. Bazen sadece takip yeterli olabilir.

Lazer, cerrahi ya da ilaç tedavisi uygulanır mı?

Ağız içinde sürekli tükürük olduğu için krem veya jel tedavileri pek etkili olmaz, ilaçlar hemen yıkanıp gider. Bu yüzden lazer veya cerrahi eksizyon gibi fiziksel yöntemler altın standarttır. Çok inatçı ve tekrarlayan vakalarda ise lezyonun içine doğrudan iğne ile bağışıklık güçlendirici (interferon) ilaçlar enjekte edilebilir.

HPV aşısı dil ve ağız bölgesi HPV’sine karşı koruyucu mudur?

HPV için bazı aşılar, vücutta güçlü antikorlar oluşturur ve bu antikorlar tükürükte de bulunur. Araştırmalar, aşılanan bireylerde ağız içi HPV enfeksiyonlarının %88-93 oranında azaldığını göstermektedir. Aşı, orofaringeal kanserlere karşı elimizdeki en güçlü koruyucu silahtır.

Dilde uzun süre geçmeyen lezyonlar ne zaman ciddiye alınmalıdır?

Tıbbi olarak "14 gün kuralı" unutulmamalıdır. Ağzınızda veya dilinizde çıkan, sebebi ne olursa olsun (yara, şişlik, beyaz leke) 2 hafta içinde kendiliğinden geçmeyen her türlü oluşum şüphelidir ve mutlaka bir hekim tarafından görülmelidir. "Bekleyeyim geçer" demek zaman kaybına yol açabilir.

Dildeki hangi belirtiler mutlaka doktora başvurmayı gerektirir?

Dilde 2-3 haftadan uzun süren iyileşmeyen yaralar, giderek büyüyen kitleler, geçmeyen ağrı veya uyuşma hissi, yutkunma güçlüğü, seste kısıklık veya boyunda ele gelen şişlikler varsa bu "kırmızı bayrak"tır. Vakit kaybetmeden bir kulak burun boğaz uzmanına veya diş hekimine başvurulmalıdır.

Prof. Dr. Murat TOPDAĞ

Kulak Burun Boğaz Hastalıkları (KBB)

Göztepe Hastanesi

Kolay Randevu Al

Doktorun Profili

*Bu içeriğin geliştirilmesine Memorial Tıbbi Yayın Kurulu katkı sağlamıştır. Sitede yer alan tüm içerikler yalnızca genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Şikayetinizle ilgili değerlendirme, tanı ve tedavi için mutlaka bir doktora başvurunuz."