Erteleme Hastalığı Nedir? Sebepleri ve Belirtileri

Erteleme hastalığı; bireylerin yapması gereken işlere karşı zamanı, imkanı ve enerjisi olmasına ragmen, motivasyonu olmamasından kaynaklı olarak sürekli olarak ötelemesi ve iş yapmaktan kaçınmasıdır. Bu durumu yaşayan kişiler, önemli ya da önemsiz birçok işi son dakikaya kadar yapmaktan kaçınır. Erteleme hastalığı, kişilerin günlük yaşantısını, aile ve arkadaşlık ilişkilerini, iş hayatını ya da okul hayatını olumsuz yönde etkileyebilir.

Erteleme Hastalığı Nedir? (Kronik erteleme tanımı)

Kronik erteleme hastalığı, bireylerin yapması gereken işleri bilinçli olarak ve hiçbir neden olmadan sürekli ertelemesidir. Hastalığın tıbbi ismi ise prokrastinasyon olarak bilinir. Bu durumun kronik hale gelmesi halinde iş hayatında ve okul hayatında başarısızlığa neden olabilir. Öte yandan erteleme hastalığı, kişilerde bir süre sonra yoğun strese ve öz güven kaybına da yol açabilir.

Sürekli Erteleme Hastalığı Ne Anlama Gelir?

Sürekli erteleme hastalığı, kişinin işleri ertelemeyi bir alışkanlık haline getirmesidir. Bu durumun nedeni ise kişilerin kaygı yaşaması ya da motivasyon eksikliği olmasıdır. Yaşanan erteleme probleminin erken dönemde fark edilmesi halinde psikologlara danışılması önerilir. Bazı kişilerde işleri erteleme hastalığı, ilerleyen süreçlerde kronik hale gelebilir. 

Kronik erteleme ve günlük hayata etkileri

Kronik erteleme, işlerin birikmesine ve kişinin işi yetiştirmek için daha fazla stres yaşamasına neden olur. Yapılması gereken iş ve görev için yeteri kadar süre olsa da bu durumu yaşayan kişiler, son dakikaya kadar ertelemeye devam eder. Yapılacak iş için zaman kalmadığında ise kaygı ve stres seviyesi artış gösterir. Bu durum, kişinin hem günlük hayatını hem de iş/okul ve sosyal hayatını olumsuz yönde etkilemeye başlar.

Tembellik mi, yoksa psikolojik bir durum mu?

İşleri erteleme hastalığı genellikle tembellik kaynaklı bir problem olarak değerlendirilir. Fakat bu süreç aslında kişinin yaşadığı psikolojik sorunlar ile alakalı olarak ortaya çıkar. Kaygı hali, başarısızlık korkusu, motivasyon eksikliği ve birçok farklı etkene bağlı olarak kişilerde erteleme problemi görülebilir. 

Tembellik ve erteleme hastalığı birbiri ile benzer durumlardır. Bazı kişiler, tembellik nedeni ile işlerini yapmak istemez ve yapmaya üşenir. Fakat erteleme hastalığı yaşayan kişilerde üşengeçlik ya da tembellik görülmez. Kişinin enerjisi yerindedir ve yapmaması gereken konular ile ilgilenmeye meyillidir.

Erteleme Hastalığı Neden Olur?

Erteleme hastalığının temel nedenleri arasında motivasyon eksikliği yer alır. Bir işin yapılabilmesi için kişinin içsel ya da dışsal motivasyona ihtiyacı vardır. Aynı zamanda çocukluk döneminden itibaren her şeyin mükemmel olması gerektiğine dair inanç oluşumu da bu duruma neden olabilir. Bazı kişilerde mükemmeliyetçilik, depresif kişilik yapısı nedeni ile de görülebilir. Bu gibi durumlarda kişi mükemmel bir sonuç elde edemeyeceğini düşünerek yapması gereken işi sürekli olarak erteler.

Mükemmeliyetçilik ve başarısızlık korkusu

Mükemmeliyetçilik, her şeyi erteleme hastalığı nedenleri arasında yer alan bir sorundur. Kişinin her şeyi mükemmel bir şekilde yapma isteği, motivasyon kaybının da etkisi ile birlikte erteleme hastalığına dönüşebilir. Başarısızlık korkusu da bu durumun tetiklenmesine neden olur. Kişiler, yapması gereken işlerde başarısız olacağı hissine kapılarak işleri erteleyebilir. 

Motivasyon eksikliği ve düşük öz disiplin

Motivasyon eksikliği ve düşük öz disiplin, kişilerde prokrastinasyon oluşmasına yol açabilecek etkenlerden bazılarıdır. İçsel ya da dışsal motivasyonun olmaması halinde kişilerde iş yapma isteği de zaman içerisinde azalmaya başlar. Öz disiplin problemi yaşayan kişilerde genellikle daha keyif verici aktivitelere yönelim görülür. Kişinin keyif verici aktivitelere yönelmesi ise disiplin gerektiren işlerin ertelenmesine neden olur.

Zaman yönetimi problemleri

Zaman yönetimi problemleri, kişinin yapması gereken iş için zamanı olmasına ama ertelemesine neden olabilen bir durumdur. Burada asıl problem, motivasyon kaybı ya da başarısızlık korkusu gibi psikolojik etkenler değildir. Yapılacak işin ne kadar sürede tamamlanabileceğini hesaplayamamak ve zaman yönetimi yapamamak, erteleme hastalığına dönüşebilir. Örneğin kişinin yapması gereken iş normalde 4 gün içerisinde bitecektir. Fakat kişi zaman yönetimi yapamaz ve işi 1 gün içerisinde tamamlayabileceğini düşünerek erteler.

Kaygı, stres ve duygusal kaçınma

Stres, erteleme hastalığı ve diğer birçok hastalık türü için en önemli etkenler arasında yer alır. Strese bağlı olarak kişiler, sorumluluk gerektiren işlerden kaçınmaya yatkındır. Kaygı bozukluğu problemi olan kişilerde de erteleme sorunu ile karşılaşılır. İş yapmak ya da işi yetiştirip yetiştiremeyeceğini düşünmek, işte başarılı olacak mıyım? gibi düşünceler kişinin kaygılanmasına neden olur. Kaygının azaltılması için ise yapılacak iş sürekli olarak ertelenir ve bu durum kronikleşebilir.

Dikkat dağınıklığı ve dijital alışkanlıklar

Dijital alışkanlıklar ve sosyal medya bağımlılığı, yapılacak işlerin ve sorumlulukların ertelenmesine neden olur. Bu süreçte temel etken dikkat dağınıklığı olarak bilinir. Sosyal medya ve dijital bağımlılığı olan kişiler, zamanın nasıl geçtiğini fark edemeyebilir. Dikkat tamamen dijital ortamda olduğu için diğer sorumluluklar unutulur ve ertelenir.

Erteleme Hastalığı Belirtileri Nelerdir?

Erteleme hastalığı belirtileri içerisinde en önemlisi, sorumluluk gerektiren işleri yapmaktan kaçınma halidir. Yapılması zorunlu olan işler son dakikaya kadar ertelenir. Bir süre sonra ise bu problemi yaşayan kişilerde utanç ve suçluluk hissi gibi belirtiler gözlemlenebilir. İşler, stres kaynaklı yapılmayabilir ve işin yapılmaması da kişide tekrar strese neden olur. Bu stres döngüsü sürekli olarak devam eder. İşleri erteleme hastalığı belirtileri şunlardır;

• Her şeyi son dakikaya bırakmak
• Tüm işleri sürekli olarak ertelemek
• Suçluluk ve stress döngüsü yaşamak
• Planlı yaşayamamak
• Günü ya da yaşamı planlayamamak
• Süre alacak işleri erteleyip daha kısa sürede bitirebileceğini sanmak,

Sürekli işleri son dakikaya bırakma

Erteleme hastalığı yaşayan kişiler, işlerin ne zamana kadar yapılması gerektiğinin bilincindedir. Bu süreçte genellikle kişinin işi yapmak için yeterli vakti ve enerjisi vardır. Fakat işi yapmak yerine daha keyif verici aktivitelerin yapılması tercih edilir ve zaman planlaması yapılmaz. Bu durumda iş son dakikaya kadar ertelenir.

Her şeyi erteleme alışkanlığı

Bazı kişiler sadece işleri ertelerken bazı kişiler ise her şeyi erteliyor olabilir. Bu durum daha çok psikolojik kaynaklı olarak ortaya çıkar. Kişi sadece sorumluluklarını değil aynı zamanda keyif verici aktiviteleri de ertelemeye başlar. Örneğin arkadaşları ile plan yapan bir kişi, planı erteleyebilir. Erteleme hastalığının şiddetli seviyelere ulaşması halinde ise kişi yemek yemeyi ya da tuvalete gitmeyi dahi erteleyerek sağlık problemleri yaşayabilir.

Suçluluk ve stres döngüsü

Suçluluk ve stres döngüsü, erteleme hastalığının en yaygın belirtileri arasında yer alır. Sürekli erteleme hastalığında kişi, işleri hep son dakikaya bırakır ve çoğu zaman yetiştiremez. Yetiştirememek ise hem suçluluk duygusuna hem de yoğum strese neden olur. Yaşanan suçluluk ve stres bozukluğu, erteleme probleminin ortadan kalkmasını sağlamaz.

Plan yapıp uygulayamama

Kişi, yapacağı iş için planlama gerçekleştirir ve zamanlamayı ayarlar. Fakat erteleme hastalığı yaşayan kişiler, planlama yapsa da planın uygulama aşamasında sorunlar görülür. Yaşanan sorun, planın nasıl işleyeceği ve ilerleyeceği değildir. Erteleme hastalığı yaşayan kişilerde işe başlama aşamasında sorun yaşanır.

Üşengeçlik ve Erteleme Hastalığı Aynı Şey mi?

Üşengeçlik ve erteleme hastalığı benzer olduğu düşünülen farklı problemlerdir. Erteleme hastalığı yaşayan kişiler, sorumluluklarının ve yapmaları gereken işin farkındadır. Fakat kaygı bozukluğu, yoğun stres, başarısızlık korkusu ve mükemmeliyetçilik gibi etkenlere bağlı olarak iş sürekli ertelerler. Üşengeçlik yaşayan kişiler ise sorumluluk bilincine sahip olmayabilir. Genellikle isteksizlik nedeni ile işleri ertelerler.

Erteleme Hastalığının Zararları Nelerdir?

Erteleme hastalığı hem insan ilişkilerini hem de psikolojiyi direkt olarak etkileyebilecek bir zararlı bir problemdir. Bu gibi durumlarda kişi, kariyerinde ve akademik hayatında sürekli başarısız olur ve başarısızlık korkusu ise prokrastinasyonu tetikler. Sosyal hayatta kişinin insan ilişkileri zamanla zarar görmeye başlar. Ortaya çıkan suçluluk hissi, stres ve kaygılar ise psikolojiyi etkiler.

İş ve akademik hayata etkileri

Prokrastinasyon sorunu yaşayan bireyler, okul hayatında ders çalışmayı ve ödevleri yapmayı erteleyebilir. İş hayatında ise toplantılar ve yapılacak işler sürekli olarak son dakikaya bırakılır. Her iki alanda da kişide performans düşüklüğü gözlemlenir. Yetersizlik ve başarısızlık hissi ise bu duruma bağlı olarak zamanla artar.

Psikolojik etkiler (kaygı, depresyon riski)

İşleri yetiştirmek, kişide baskı hissine neden olur. Baskı hissi ise kaygı seviyesinin artmasına, stresin yükselmesine ve umutsuzluğa yol açabilir. İlerleyen süreçlerde bu probleme bağlı olarak kişilerde depresyon belirtileri ortaya çıkabilir. Erteleme hastalığı uzun süre boyunca devam ettiğinde, kişinin psikolojik problemleri şiddetlenebilir.

Sosyal hayata yansımaları

Kişilerin sosyal yaşantısında da erteleme hastalığının olumsuz etkileri zaman içerisinde ortaya çıkar. Erteleme problemi sadece verilen işlerin yapılmaması değildir. Aynı zamanda verilen sözlerin tutulmaması da prokrastinasyon problemi ile alakalı olarak kişilerde görülebilir. Planların sürekli olarak ertelenmesi ve verilen sözlerin tutulmaması, kişinin sosyal ilişkilerinin bozulmasına neden olur. 

Kronik Erteleme Nasıl Önlenir?

Kronik erteleme probleminin önlenebilmesi için kişilerin psikolojik destek alması gerekli olabilir. Durumun kronik hale gelmesi, kişinin tek başına bu durumu önlemesini zorlaştırabilir. Bu nedenle alanında uzman kişilere başvurulması önerilir. Öncelikli olarak kişinin göreve başlamasını sağlayacak motivasyonun kazandırılması gerekir. Kişiyi zorlamadan adım adım ilerlemek gerekir, böylelikle baskı hissi ve stres seviyesi azalır.

Küçük adımlarla başlama yöntemi

Küçük adımlar ile işe başlamak, işi bitirme sürecini kolaylaştırır ve motivasyonu destekler. Öncelikle işin planlaması yapılabilir ve sonrasında ilk aşama gerçekleştirilir. Örneğin rapor hazırlanacak ise raporun içeriği hakkında değerlendirme yapılır ve iş bırakılır. Daha sonrasında taslak aşamasına geçilir ve yine mola verilerek işe devam edilir.

Zaman yönetimi ve planlama teknikleri

Zaman yönetiminin sağlanması ve doğru planlama tekniklerine başvurulması ile erteleme probleminin zaman içerisinde ortadan kalkması mümkün hale gelebilir. Görevlerin öncelik sırasına göre yapılması için ve işe başlama sürecinin teşvik edilebilmesi için pomodoro tekniğine başvurulabilir. Pomodoro tekniği, 25 dakikalık odaklanmış çalışma ve kısa molalar ile gerçekleştirilir.

Dikkat dağıtıcıları azaltma

İş yapma sürecinde kişinin dikkatini dağıtacak etkenlerin azaltılması gerekir. İş yapılacak ortamdaki fazla eşyalar kaldırılabilir ya da telefon bildirimleri sessize alınabilir. Böylelikle kişinin yapacağı işe odaklanması daha kolay hale gelir. Özellikle bu süreçte sosyal medya uygulamalarının kullanımından kaçınılması gerekelidir.

Profesyonel destek ne zaman gerekir?

Erteleme hastalığının kişinin sosyal, akademik ve eğitim hayatını etkilemeye başlaması halinde profesyonel destek alınması gereklidir. Bu duruma eşlik eden farklı psikolojik sorunların yaşanması halinde de kişinin bir uzmana danışması önerilir. Böylelikle hem terapi yöntemlerine hem de ilaç tedavisine başvurulabilir.

Erteleme Hastalığı Nasıl Tedavi Edilir?

Erteleme hastalığının tedavi edilebilmesi için uzman desteği gerekli olabilir. Özellikle psikologlar tarafından gerçekleştirilen bilişsel davranışçı terapi gibi yöntemler sayesinde bu durumun tedavi edilmesi mümkündür. Farklı psikolojik problemlere bağlı olarak kişilerde erteleme hastalığının ortaya çıkması halinde psikiyatristler tarafından ilaç tedavisinin uygulanması gerekebilir.

Erteleme Hastalığı ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Erteleme hastalığı psikolojik midir?

Evet, erteleme problemi genellikle psikolojik etkenlere bağlı olarak ortaya çıkar ve bir süre sonra bu durum kronik hale gelebilir. DEHB, anksiyete bozukluğu, kaygı bozukluğu, depresyon vb. nedenler, kişilerde erteleme hastalığının ortaya çıkmasına yol açabilir.

Sürekli erteleme nasıl bırakılır?

Sürekli erteleme hastalığının bırakılabilmesi için kişi, işe başlamak için kendisine bir motivasyon kaynağı bulabilir. Örneğin işe şu anda başlarsam işi bitirdikten sonra sevdiğim bir aktiviteyi gerçekleştireceğim şeklinde kendini motive edebilir. Fakat bazı durumlarda kişinin kendini motive etmesi yeterli olmayabilir. Bu gibi durumlarda psikolog ya da psikiyatri desteği gerekir.

Erteleme bir alışkanlık mı yoksa hastalık mı?

Erteleme hem alışkanlık hem de hastalık türü olarak değerlendirilebilir. Bazı kişilerde ertelemenin nedeni üşengeçlik olabilir ve bu nedenle durum, alışkanlık olarak kabul edilir. Fakat kişinin psikolojik etkenlere bağlı olarak sorumluluklarını erteliyor olması hastalık kapsamında incelenebilir.

Erteleme hastalığı için hangi doktora gidilir?

Hastalığın tedavisi için klinik psikologlara ya da psikiyatristlere danışılması mümkündür. Hastalığın altında yatan psikolojik bir problem söz konusu ise ilaç tedavisine başlanması gerekebilir. Özellikle kaygı bozukluğu gibi problemlerde kişinin tedavi olması, erteleme hastalığının da düzelmesine yardımcıdır.

Erteleme hastalığı için hangi bölüme gidilir?

Erteleme hastalığı için kişilerin psikiyatri bölümünden randevu alması gereklidir. Bu süreçte ilaç tedavisi gerekli değilse kişi, psikologlara sevk edilir. Bilişsel davranışçı terapi gibi yöntemlere başvurularak erteleme hastalığının tedavisi gerçekleştirilebilir.

*Bu içeriğin geliştirilmesine Memorial Tıbbi Yayın Kurulu katkı sağlamıştır. Sitede yer alan tüm içerikler yalnızca genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Şikayetinizle ilgili değerlendirme, tanı ve tedavi için mutlaka bir doktora başvurunuz."