Hipermobilite Nedir? Hipermobilite Belirtileri Nelerdir?

Hipermobilite, bir veya birden fazla eklemi aynı anda etkileyebilen, kişinin eklemlerinin normalden çok daha esnek olması durumudur. Eklemlerdeki bağ dokularının yapısı, eklem stabilitesinin azalmasına neden olabilir. Stabilitenin azalması, hipermobiliteye neden olur.

Hipermobilite Türleri Nelerdir? 

Hipermobilite üç farklı türde değerlendirilir. Tek tip görülen klinik bir durum değildir. Genellikle etkilenen eklemin ya da eklemlerin türüne bağlı olarak farklı belirtiler ortaya çıkar. Bu belirtilere göre de hipermobilite türleri değişkenlik gösterir. Bilinen türler şöyle sıralandırılabilir:

Fizyolojik (iyi huylu) eklem hipermobilitesi 

Eklemlerdeki elastikiyet artış gösterir ama bu durum, kişide herhangi bir ağrı hissine neden olmaz. Bu nedenle de iyi huylu olarak bilinen bir türdür. Çocukluk ve ergenlik döneminde bu duruma daha sık rastlandığı bilinir. Bu türde fonksiyon kaybı ve instabilite görülmez. Tedavi gerektirmeyen bir durumdur ve yaşın ilerlemesi ile birlikte yavaş yavaş iyileşme görülür.

Hipermobilite spektrum bozukluğu

Hipermobilite spekrum bozukluğu, kısaca HSB olarak da adlandırılır. Genellikle kas ve iskelet ağrısına neden olan bir durum olarak bilinir. Semptomatik olarak ortaya çıkar ve fizik tedavi ile ağrıların hafifletilmesi hedeflenir. Özellikle büyüme çağında ve ergenlik döneminde ortaya çıkan ağrılar daha şiddetli olabilir.

Hipermobilite tipi ehlers-danlos sendromu 

Genetik olarak ortaya çıkan bir türdür ve bağ dokusu hasarına neden olur. Bu iki problem, birbiri ile tamamen farklı olarak bilinir. Fakat bu alt tür hem hipermobilite hem de ehlers danlos sendromu belirtilerini kapsar. Kronik ağrıya ek olarak kişilerde doku kırılganlığı da görülür. Bu durum, hipermobiliteyi fizyolojik bir problem olmaktan ayırır ve sağlık problemi kategorisine yerleştirir. Multidisipliner yaklaşım, bu türde oldukça önemlidir. 

Hipermobilite Neden Olur?

Hipermobilitenin en temel nedeni genetik yatkınlıktır. Bağ dokularının yapısal özelliklerinin bozulması, hipermobiliteye neden olur. Özellikle kolajen sentezinde bazı problemler görülebilir. Kolajen liflerinin dayanıklılığında azalma meydana gelmesi ve bu liflerin elastikleşmeye başlaması nedeni ile oluşabilmektedir. Hipermobilite oluşumunun diğer bir nedeni de sistemik bağ dokusu hastalıklarıdır.

Hipermobilite Belirtileri Nelerdir?

Bazı kişilerde hipermobilite, asemptomik olarak ortaya çıkabilir. Bu nedenle de hiçbir belirti görülmemesi mümkündür. Fakat bu durum her zaman semptom göstermeden oluşmaz. Hipermobilite belirtileri arasında en sık rastlananlar şunlardır;

• Kronik ağrı oluşumu
• Tekrarlayan eklem burkulmaları
• Kas yorgunluğu
• Postür bozuklukları
• Eklem hareketlerinde esnekliğin sürekli artış göstermesi
• Çabuk yorulma 

Hipermobilite Nasıl Değerlendirilir ve Tanı Nasıl Konulur?

Kişilere hipermobilite tanısının konulabilmesi ve durumun değerlendirilmesi için öncelikli olarak fiziki muayene gereklidir. Kişinin klinik öyküsü değerlendirilir ve fazla esneklik olup olmadığı incelenir. Sürekli tekrarlayan burkulmalar olup olmadığı konusunda kişiden bilgi alınır. Kronik kas ve iskelet ağrısı olup olmadığı, aile geçmişinde bu tür problemler olup olmadığı ve farklı belirtilere rastlanıp rastlanmadığı öğrenilir.

Fiziki muayene sürecinde kişiden bazı hareketlerin yapılması talep edilir. Örneğin baş parmağın geriye eğilmesi, serçe parmağın yana doğru yatırılması ya da dizler düz şekilde dururken kişinin ellerinin üzerine doğru eğilmesi istenilebilir. Böylelikle eklemlerin esnekliği değerlendirilir. Bu tür hareketler, klasik esneklikten farklıdır. Dizler düz şekilde dururken ellerin üzerine eğilmek, bazı durumlarda normal kabul edilebilir. Fakat bu durum genellikle yoga yapan kişilerde ya da hipermobilitesi olan kişilerde görülür. Özellikle parmaklarda görülen esneklik, klasik esneklikten farklıdır.

Hipermobilite Ne Zaman Bir Sorun Olarak Kabul Edilir? 

Hipermobilite genellikle bir sorun olarak değerlendirilmese de fonksiyon kaybına neden olması halinde, sağlık problemi olarak kabul edilir. İleri seviye hipermobilite yaşayan kişilerin eklem fonksiyonlarında kayıplar meydana gelir. Bu durum, kişinin kas ve iskelet sistemine direkt olarak zarar verebilir. Hipermobilitenin sorun olarak kabul edildiği durumlar şunlardır:

Ağrı ve yorgunluğun günlük yaşamı etkilemesi 

Kişilerde ortaya çıkan eklem ağrısının şiddetlenmesi ve kronikleşmesi, kişinin günlük yaşamını etkileyen bir durumdur. Kronik ve şiddetli ağrılar, otururken dahi rahatsızlık verir. Kişinin kendini sürekli olarak yorgun hissetmesi ise hem psikolojik olarak kişiye zarar verir hem de sosyal hayatını direkt olarak etkiler. Kronikleşen yorgunluk sadece sosyal hayatı değil aynı zamanda kişinin aile yaşantısını, ikili ilişkilerini ve iş hayatını da doğrudan etkileyebilir. Bu durumlarda ise stres seviyesinde yükseliş yaşanır. Ortaya çıkan bu durum hem fiziki hem psikolojik açıdan sorun olarak kabul edilir.

Tekrarlayan çıkık ve burkulmalar 

Eklemlerde görülen elastikiyet, kişinin eklemlerinin burkulmasına neden olabilir. Aynı zamanda kişinin özellikle bilek bölgelerinde ve omuz kısmında çıkık görülür. Bunların sürekli olarak tekrarlaması ise eklemlerin aşınmasına ve eklemlerde kalıcı hasar görülmesine yol açar. Bu gibi durumlarda bazı tedavi yöntemlerine başvurulması önerilebilir.

Uyku, okul ve iş yaşamına etkisi

Hipermobilite belirtilerinin şiddetli seyretmesi, kişinin uyku kalitesinin bozulmasına neden olur. Özellikle eklem ve kas ağrıları, uykuya dalmakta zorlanmaya ve uykudan sürekli uyanmaya yol açar. Uyku kalitesinin bozulması ise direkt olarak günlük hayatı etkiler. Kronikleşen ağrılar ve sık burkulmalar, okul ve işe gidiş geliş sürecine de yansır. Kişinin işe ve derslere odaklanmasında da problemler başlar.

Psikolojik etkiler ve yaşam kalitesinde azalma

Kişinin yaşadığı problemler, özellikle anksiyetenin artış göstermesine neden olabilir. Özgüven kaybı ve depresyon gibi belirtilere de bu süreçte sıklıkla rastlanır. Kişi depresifleşmeye başlar ve yaşam kalitesinde ciddi bir düşüş meydana gelir.

Hipermobilite Hangi Hastalıklarla Birlikte Görülebilir?

Hipermobilite genellikle otonom sinir sistemi hastalıklarıyla ve kas - iskelet sistemi hastalıklarıyla birlikte görülebilir. Bazı hastalık türleri, eklemlerde elastikiyete neden olarak hipemobiliteyi tetikleyebilir. Özellikle fibromiyalji ile aynı anda görülme ihtimali yüksektir. Beraber görüldüğü bazı hastalık türleri şunlardır:

Ehlers-danlos sendromu

Bu sendrom genetik olarak ortaya çıkar ve ciltte elastikiyet oluşumuna neden olur. Bağ dokusu hastalık türleri arasında yer alır. Hipermobilite tipi olarak da bilinen bir türü vardır. Doku kırılganlığına ve kas ağrısına yol açar. Bazı hastalarda damar ve organ tutulumunun görüldüğü de bilinir.

Marfan sendromu 

Genetik bağ dokusu hastalık türleri arasında yer alır ve Fibrillin - 1 proteininin mutasyona uğraması halinde ortaya çıkar. Kardiyovasküler hastalıklara neden olabileceği için erken teşhis önemlidir. Bu nedenle de hastalığın belirtilerinin göz ardı edilmemesi gereklidir. Marfan sendromu belirtileri arasında; hipermobilite belirtileri, aort genişlemesi, genetik olmayan ve normalden daha uzun boya sahip olmak, iskelet sisteminde deformelerin olması ve bazı göz problemleri yer alır.

Diğer bağ dokusu hastalıkları

Genel olarak değerlendirildiğinde, birçok farklı bağ dokusu hastalığının hipermobilite ile aynı anda görülme ihtimali vardır. Bağ dokusu hastalıkları, direkt olarak kas ve iskelet sistemini etkileyebilir. Aynı zamanda eklemlerde elastikiyet oluşum riskinin artmasına da neden olur.

Otonom sinir sistemi ile ilişkili bazı durumlar

Hipermobilite görülen kişilerde otonom sinir sistemi ile alakalı problemlere rastlanması mümkündür. Özellikle senkop ataklarına bu süreçte sıklıkla rastlanır. Bunun haricinde ise kişilerde, postural ortostatik taşikardi sendromu ve ortototik intolerans görülebilir.

Hipermobilite Tedavi Edilebilir mi?

Bu durumun tedavi edilmesine gerek yoktur. Sadece belirtilerin şiddetlendiği ve bu durumun kişinin günlük yaşantısını zorlaştırdığı durumlarda tedavi yöntemlerine başvurulur. Uygulanacak olan tedavi yöntemine ise multidisipliner yaklaşım ile karar verilir. Kişinin genel durumu değerlendirilir ve aynı anda farklı bir hastalık olup olmadığına bakılır. Tedavi gerektirmeyen durumlarda ise hipermobilite egzersizleri yapılarak kaslar güçlendirilebilir.

Hipermobilite Tedavi Yöntemleri Nelerdir? 

Hipermobilite tedavisi için ilk önerilen yöntem egzersiz yapmaktır. Böylelikle kaslar güçlenmeye başlar ve elastikiyet azalır. Fakat kişilerin elastikiyet seviyesi çok fazla ise dikkatli olunması gerekir. Kişi egzersiz yapamadığı takdirde ve kronik ağrı ya da sık burkulmalar söz konusu ise fizik tedaviye başlanır. Bunlar, eklem ağrılarından korunmanın yolları olarak değerlendirilebilir. Kişinin ağrı kontrolü sağlayabilmesi oldukça önemlidir. Gerekli durumlarda, altta yatan diğer hastalıkların tedavi edilmesi gerekir.

Hipermobilite Olan Bireyler için Günlük Yaşam Önerileri

Günlük yaşamın daha kolay bir hale gelebilmesi için ilk dikkat edilmesi gereken nokta, eklemlerin zorlanmamasıdır. Eklemler zaten esnek bir yapıdayken eklemleri kapasitesinden daha fazla zorlamamak gerekir. Bu durum eklem elastikiyetinin daha da artış göstermesine neden olur. Aynı zamanda dengeli ve düzenli bir şekilde, hareketlere dikkat ederek egzersiz yapılması önerilir. Yeterli dinlenmeye dikkat edilmeli, sağlıklı beslenilmeli ve uyku düzeni sağlanmalıdır. Kilo kontrolünün sağlanması da önemlidir. Fazla kilo alımı, eklemlerin dayanıklılığını daha da düşürür.

Çocuklarda Hipermobilite

Çocuklarda görülen hipermobilite daha ileri seviyelerde olabilir. Bu süreçte dirsekler ve dizler, arkaya doğru esneyebilir. Çabuk yorulmalar görülür ve özellikle akşam saatlerinde eklemlerde ağrı hissedilir. Esnekliği yüksek olan çocuklar, diğer çocuklara kıyasla çok daha fazla düşer ve sürekli burkulmalar görülür. 

Hipermobilite ve Psikososyal Boyut

Eklemlerde görülen aşırı esneklik, kişinin psikolojisini direkt olarak etkileyebilir. Bu durum, esneklikten ziyade kişinin yaşadığı kronik ağrılarla alakalıdır. Kişilerde sürekli düşme ve burkulma ya da çıkık gibi sorunlar görülür. Yaşanan bu olaylar ise sosyal fobinin oluşmasına ve kişinin özgüvenini kaybetmesine neden olur. 

Hipermobilite ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Hipermobilite nedir, normal esneklikten nasıl ayırt edilir? 

Hipermobilite ile normal esneklik arasındaki farkın ayırt edilebilmesi için beighton skoru ölçülür. Bu işlem, belirli eklemleri kapsar. Bu eklemlerin esneklik derecesi ölçülür. Hareketlilik ölçülür ve puanlanır. Bu puanlama sistemi ile iki durumun birbirinden ayırt edilmesi de mümkün hale gelir. Beighton skorunun ölçümü ise uzman hekimler tarafından yapılmalıdır.

Hipermobilite her zaman bir hastalık mıdır? 

Hayır, hipermobilite bir hastalık türü olarak değerlendirilmez. Genellikle fizyolojik bir durumdur ve sağlık açısından bir sorun teşkil etmez. Bazı durumlarda kişiye rahatsızlık veren belirtiler ortaya çıkabilir. Belirtilerin ciddi seviyede seyretmesi halinde ise doktora danışılması gerekir.

Hipermobilite zamanla düzelir mi, yaş ilerledikçe azalır mı? 

Evet, ilerleyen yaşlarda bu durumun azalması mümkündür. Yaşın ilerlemesi halinde bağ dokularında sertleşmeler meydana gelir. Bu sertleşmeler ise kişinin esnekliğini kaybetmesine neden olur. Esneklik kayboldukça hipermobilite problemi de yavaş yavaş ortadan kalkar.

Hipermobilite eklemde kalıcı hasara yol açar mı? 

Hayır, bu durum tek başına kalıcı eklem hasarına neden olmaz. Fakat eklem hasarına dolaylı yoldan neden olması mümkündür. Sık sık meydana gelen eklem burkulmaları, ilerleyen süreçlerde bölgede aşınmaya neden olabilir. Bu aşınmaya bağlı olarak ise eklemlerde hasar oluşur ve eklem hasarı bir süre sonra kalıcı hale gelebilir.

Hipermobilite ile Ehlers-Danlos sendromu arasındaki fark nedir? 

Hipermobilite, bir bulgu olarak değerlendirilir. Fakat Ehlers - Danlos sendromu bir hastalık türüdür. Bu sendrom, kişinin damar yapısını ve bazı organlarını da etkileyebilir. Sadece eklemlerde değil aynı zamanda ciltte de elastikiyet görülür. Cilt en ufak düşmede ya da çarpmada dahi morarmaya yatkındır.

Hipermobilite için hangi uzmana başvurmalıyım? 

İlk değerlendirmelerin gerçekleştirilebilmesi için ortopedi uzmanına başvurulması gerekir. Kişinin eklem yapısı ve genel sağlık durumu incelendikten sonra ise gerekli olması halinde, farklı alanlardaki uzman hekimlere yönlendirmeler gerçekleştirilir. Bu süreçte romatoloji uzmanı randevusu alınması da mümkündür.

Hipermobilitesi olan çocuklar spor yapabilir mi? 

Evet, bu problemi yaşayan çocukların spor yapmasında herhangi bir engel yoktur. Fakat bu süreçte ekstra dikkatli olunması gerekir. Kişinin elastikiyet seviyesi normalden daha fazla olduğu için daha sık düşmeler ve burkulmalar meydana gelebilir. Spor yapılırken yaralanma riskinin minimum seviyeye indirilmesi gerekir. Bunun için güvenli ortamların tercih edilmesi oldukça önemlidir.

Hipermobilite için cerrahi tedavi gerekir mi? 

Cerrahi tedavi genellikle bu süreçte gerekli değildir. Doktorlar tarafından cerrahi tedavi nadiren önerilir. Genellikle aşırı düşmeye, sakatlanmalara ya da burkulmalara bağlı olarak kişinin eklemleri aşındığında bu tedavi yöntemine başvurulur. Böylelikle kalıcı eklem hasarının önüne geçilmesi hedeflenir.

Hipermobilite ile kronik ağrı arasında nasıl bir ilişki vardır? 

Hipermobilite sendromu, eklemlerin elastikiyetini artırdığı için eklemler sabit kalmaya çalışır. Eklemlerin sabit kalmaya çalışması ise kas ve iskelet sistemini yoran bir durumdur. Eklemlerin yorulması, kronik ağrı oluşumuna neden olur. 

Hipermobilite ile yaşarken nelere dikkat edilmelidir?

Hipermobilite problemi olan kişilerin postür sağlığına dikkat etmesi gerekir. Postürün dik tutulmaya çalışılması oldukça önemlidir. Böylelikle ilerleyen süreçte kamburluk problemi ile karşılaşılma riski de azalır. Düzenli olarak spor yapılması, eklemin daha sağlıklı olmasına yardımcı olur. Kasların güçlenmesini sağlayacak egzersizler yapılabilir. Fakat spor yaparken dikkatli olunmalı ve kasların aşırı esnetilmesinden kaçınılmalıdır.

*Bu içeriğin geliştirilmesine Memorial Tıbbi Yayın Kurulu katkı sağlamıştır. Sitede yer alan tüm içerikler yalnızca genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Şikayetinizle ilgili değerlendirme, tanı ve tedavi için mutlaka bir doktora başvurunuz."