Premenstrüel Disforik Bozukluk (PMDB) Nedir?

Premenstrüel disforik bozukluk (PMDB); adet öncesi dönemde başlayan, kanamayla hafifleyen ve günlük yaşamı belirgin şekilde kısıtlayan şiddetli bir duygu durum bozukluğudur. Regl olan kadınların %3 ila %8’inde görülür ve ortaya çıkan belirtiler, PMS dönemindeki belirtilerden daha şiddetlidir. Erken dönemde psikolojik destek ve bazı yaşam tarzı düzenlemeleri ile tedavi edilmesi mümkündür.

Premenstrüel Disforik Bozukluk Nedir?

Premenstrüel disforik bozukluk (PMDB); luteal fazdaki hormonal değişimlerin tetiklediği, PMS'ten çok daha ağır seyreden nöroendokrin kaynaklı bir duygu durum bozukluğudır. Bu süreçte psikolojik ve fiziksel belirtiler aynı anda görülebilir. Duygu durum bozukluğu türleri arasında değerlendirilir ve normal menstrüel döngü değişikliklerin daha şiddetli zihinsel ve duygusal baskı hissederler. 

Premenstrüel disforik bozukluk ne demek?

PMDB (premenstrüel disforik bozukluk), adet kanaması öncesi dönemde ortaya çıkan şiddetli huzursuzluk ve belirgin duygu durum bozulması olarak ifade edilir. Adet öncesi huzursuzluk premenstrüel disforik bozukluk ilişkisini tanımlamak için kullanılan bir terimdir.

PMDB sendromu nasıl ortaya çıkar?

PMDB sendromu, yumurtlama sonrasında artan progesteron ve östrojen hormonlarının beyindeki serotonin gibi nörotransmiterler ile etkileşime girmesine bağlı olarak ortaya çıkar. Hormon seviyeleri genel olarak normal sınırlar içinde olsa da, beynin bu dalgalanmalara karşı hassasiyet gösterebilir. 

Premenstrüel Disforik Bozukluk Belirtileri Nelerdir?

Premenstrüel disforik bozukluk belirtileri; öfke krizleri, aşırı kaygı hali, fiziksel yorgunluk ve kontrolü kaybetme hissi ile ortaya çıkar. PMS'den farklı olarak bu belirtiler, kişinin günlük yaşantısını ciddi şekilde etkileyebilir.

PMDB belirtileri şunlardır;

• Yoğun duygu değişimleri: Kişi aniden ve hiçbir neden yokken ağlama krizlerine girebilir, çevresindekilere fazla sert tepkiler gösterebilir ya da aşırı duygusal davranabilir. Bu durum ise kişinin kontrolü kaybettiğini düşünmesine yol açar.
   
• Sinirlilik ve öfke: Olaylara karşı ciddi seviyede tahammülsüzlük ve şiddetli öfke patlamaları yaşanabilir. Kişiler genellikle bu öfke patlamaları sonrasında pişmanlık ve suçluluk hissine kapılır.
   
• Kaygı ve çökkünlük: Geleceğe dair umutsuzluk, kaygı ve değersizlik hissi bu süreçte ortaya çıkan belirtiler arasında değerlendirilir. Bu süreçte yoğun anksiyete atakları ya da panik atak belirtileri de görülebilir.
   
• Odaklanma güçlüğü: Zihinsel bulanıklık, karar verememe, konsantre olamama ve odaklanma problemleri PMDB'nin en yaygın belirtileri olarak bilinir. Kişiler günlük planlamaları dahi yapmakta zorluk yaşayabilir.
   
• Yorgunluk: Yeteri kadar uyunmuş olmasına ve dinlenilmesine rağmen kişilerde aşırı halsizlik görülebilir. Fiziksel ve ruhsal olarak yorgunluk hissi oluşur.
   
• Uyku ve iştah değişiklikleri: Bu süreçte kişinin uyku düzeninde değişimlere rastlanır. Fazla uyuma ya da normalden daha az uyuma gibi süreçler yaşanabilir. Aynı zamanda kişinin iştahının kapanması ya da fazla açılması da mümkündür.

PMDB ve PMS Arasındaki Farklar

PMDB ve PMS arasındaki temel fark; PMS belirtilerinin hafif ve yönetilebilir fiziksel belirtilere neden olması, PMDB'nin ise kişinin günlük yaşamını zorlaştıracak kadar şiddetli psikolojik bozukluklara yol açmasıdır.

PMDB PMS farkı nedir?

PMDB PMS farkı; hastalığın şiddeti, psikolojik semptomların varlığı ve günlük yaşamı ne kadar zorlaştırdığı ile alakalıdır. PMS hafif kramplar ve hafif ruh hali değişimleriyle seyreden bir süreçtir. PMDD ise klinik tedavi gerektiren bir duygu durum bozukluğudur. 

Premenstrüel sendrom ve premenstrüel disforik bozukluk nasıl ayırt edilir?

Premenstrüel disforik bozukluk ve premenstrüel sendrom ayrımı, semptomların detaylı değerlendirilmesi ve kişinin yaşam kalitesini ne kadar etkilediği gibi durumların incelenmesi ile gerçekleştirilir. Regl öncesi yaşanan durum sadece fiziksel hassasiyete neden oluyorsa ve ikili ya da sosyal ilişkileri bozacak boyutta değilse premenstrüel sendrom ve premenstrüel disforik bozukluk ayrımı daha net sağlanmış olur. Bu durum premenstürel sendrom olarak değerlendirilir. Fakat ikili ya da sosyal ilişkiler bozulacak duruma geliyorsa ve fiziksel hassasiyete ek olarak psikolojik etkenler söz konusu ise premenstrüel disforik bozukluktur.

Premenstrüel Disforik Bozukluk Nedenleri Nelerdir?

Premenstrüel disforik bozukluğun neden olduğuna dair kesin bir bilgi söz konusu olmasa da genetik yatkınlık ve beynin hormonal dalgalanmalara hassas yanıt vermesinin bu durumu tetikleyebilmesi mümkündür. Aynı zamanda yaşanan duygusal veya fiziksel travmalar, kronik stres ve beyindeki nörotransmiter dengesizlikler de premenstrüel disforik bozukluğu nedenleri arasında değerlendirilebilir.

Premenstrüel disforik bozukluk neden olur?

Premenstrüel disforik bozukluk, adet döngüsü sırasında östrojen ve progesteron hormonlarının dalgalanmasına bağlı olarak beyinde serotonin seviyelerinin ve nörokimyasal iletinin bozulması nedeniyle ortaya çıkar. Beynin bu hormonlara karşı aşırı bir duyarlılık geliştirmesi ve genetik yatkınlık da sürecin gelişim nedenleri arasında yer alır.

PMDB hormonlarla ilişkili midir?

Evet, PMDB direkt olarak adet döngüsündeki hormonal dalgalanmalar ile ilişkili bir duygu durum bozukluğu türü olarak bilinir. Yumurtlama gerçekleştikten sonra değişen hormon seviyeleri beynin kimyasını etkileyerek psikolojik semptomların ortaya çıkmasına neden olur.

Premenstrüel Disforik Bozukluk Tanısı Nasıl Konulur?

Premenstrüel disforik bozukluk tanısı, hastanın en az iki adet döngüsü boyunca aynı belirtileri yaşayıp yaşamadığının incelenmesi ile konulabilir. Bu süreçte ayırıcı tanı yöntemlerine başvurularak, psikolojik hastalıkların değerlendirilmesi gereklidir. Bu bozukluk türü farklı psikolojik hastalıklar ile karıştırılabilir. Aynı zamanda fiziki muayene ve kan tahlili de tanı sürecinde başvurulan yöntemlerdir. Psikiyatri alanında uzman hekimler tarafından tanının kesinleştirilebilmesi için ise psiko sosyal değerlendirmeler yapılır. 

PMDB testi var mı?

Hastalara tanı konulabilmesi için uygulanan özel bir PMDB test türü yoktur. Hastanın belirtilerinin ve belirtilerinin şiddetinin ölçülmesi ile tanı gerçekleşir. Bu süreçte kan tahlilleri ve hormon testleri talep edilir. Psikoloji kaynaklı hastalıkların değerlendirilmesi ve kişiye tanı konulması için birebir psikolog ve psikiyatrist seansları düzenlenir. 

Premenstrüel disforik bozukluk DSM-5 tanı kriterleri nelerdir?

Premenstrüel disforik bozukluk DSM 5 tanı kriterleri; bir yıl içindeki menstrüel döngülerin en az ikisinde, adet öncesi son haftada başlayan ve kanama başladıktan birkaç gün sonra kaybolan 5 belirtinin görülmesidir. Bu belirtilerden en az birinin ise çökkünlük, yoğun kaygı, ani duygu değişimleri veya öfke krizleri gibi temel semptomlardan biri olması gerekir. 

Premenstrüel Disforik Bozukluk Tedavisi Nasıl Yapılır?

Premenstrüel disforik bozukluk tedavisi; ilaç tedavisi, psikolojik destek ve yaşam tarzı değişimleri ile gerçekleştirilir. Tedavinin ana amacı hastanın yaşam kalitesini artırmak ve belirtilerin şiddetini azaltmaktır.

PMDB tedavisi şu adımlardan oluşur;

• Psikoterapi: Kişinin adet öncesi dönemde tetiklenen olumsuz düşünceler ve öfke atakları ile baş etmesini sağlamak ya da duygusal dalgalanmaları azaltmak için psikoterapi yöntemine başvurulur.
   
• Yaşam tarzı değişiklikleri: Düzenli egzersiz yapmak, kafein, sigara ve alkol tüketimini kısıtlamak, uyku düzenini sağlamak gibi yaşam tarzı değişiklikleri önerilebilir.
   
• Hormon düzenleyici tedaviler: Yumurtlamayı ve buna bağlı gelişen hormonal dalgalanmaları baskılamaya yönelik ilaçlar ya da hormon tedavileri önerilir.
   
• Medikal tedavi: Semptomların şiddetli olduğu vakalarda serotonin seviyelerini düzenleyen pmdb ilaçlar kullanılır. Bu ilaçlar doktor onayı ve reçetesi ile belirli dozlarda kullanılmalıdır.

Premenstrüel Disforik Bozuklukta Günlük Yaşam

Premenstrüel disforik bozuklukla yaşamak, her ayın belirli günlerinde kişinin duygusal ve fiziksel olarak zorlanmasına neden olur. Aynı zamanda bu durum çevredeki kişilerle ilişkilerin bozulmasına ya da okul, iş ve sosyal alanda sorunlara yol açar. Bu nedenle tedavi ve psikolojik destek ile kişinin yaşam kalitesinin artırılması gereklidir.

PMDB belirtileri günlük yaşamı nasıl etkiler?

PMDB belirtileri; verimliliğin düşmesine, aile içi ya da ikili ilişkilerde tartışmalara, sosyal yaşamdan uzaklaşmaya, okulda ya da işte odaklanma problemlerine ve başarısızlığa neden olabilir. Özellikle atak dönemlerinde kişi sorumluluk almaktan kaçınabilir. Özgüven kaybı, öfke krizleri nedeniyle utanç ve pişmanlık gibi etkiler görülür. 

PMDB belirtilerini hafifletmek için neler yapılabilir?

PMDB belirtilerini hafifletmek için stres ile baş etme yöntemlerini öğrenmek gereklidir. Aynı zamanda doktor onayı ve reçetesi ile bazı vitamin ya da mineral takviyeleri kullanılabilir. Psikolojik destek alınması bu süreçte oldukça önemlidir. Kadın hastalıkları ve doğum uzmanları tarafından da belirli dönemlerde kişinin muayene edilmesi önerilir.  

Premenstrüel Disforik Bozukluk için Hangi Bölüme ve Doktora Gidilmeli?

Premenstrüel disforik bozukluk belirtileri söz konusu ise öncelikli olarak kadın hastalıkları ve doğum uzmanları tarafından kişinin muayene edilmesi önerilir. Aynı zamanda hastanelerin psikiyatri bölümünden de randevu alınmalıdır. Süreç kadın doğum uzmanları, psikologlar ve psikiyatristler ile birlikte yürütülür. 

Premenstrüel Disforik Bozukluk (PMDB) ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular

PMDB tamamen geçer mi?

Evet, PMDB doğru tedavi planlaması ile tamamen geçebilen psikolojik bir rahatsızlıktır. Aynı zamanda yaşam tarzında değişiklikler yapılarak iyileşme gözlemlenir. Menopoz dönemiyle birlikte hormonal dalgalanmalar sona erdiği için PMDB de kalıcı olarak ortadan kalkar.

PMDB her ay tekrarlar mı?

Tedavi edilmeyen durumlarda PMDB, yumurtlamanın gerçekleştiği her menstrüel döngüde düzenli olarak tekrarlar. Tedavi protokolü edilmesi halinde ise belirtiler tamamen ortadan kalkacağı için tekrarlamaz.

PMDB ile yaşamak mümkün mü?

Evet, PMDB ile yaşamak mümkündür. Özellikle doğru tanı, medikal ve psikolojik destek ile yaşam kalitesi artırılabilir. Stres ve öfke kontrolü sağlandığında atak dönemleri çok daha hafif belirtiler ile geçebilir.

PMDB depresyona neden olur mu?

Evet, PMDB nedeniyle kişilerde depresyon riskinin artış göstermesi mümkündür. Özellikle adet öncesi dönemde geçici depresifliğe neden olur. Tedavi edilmediğinde ise kronikleşir ve majör depresyon riskini artırabilir.

PMDB doğurganlığı etkiler mi?

PMDB direkt olarak doğurganlığı etkileyen bir problem değildir. Fakat PMDB nedeniyle ortaya çıkan psikolojik problemler ve stres zamanla cinsel isteksizlik durumuna neden olabilir. 

PMDB hamilelik döneminde devam eder mi?

Hayır, hamilelik döneminde menstrüel döngü ve yumurtlama durduğu için PMDB belirtileri ortadan kalkar. Fakat doğumun gerçekleşmesinden sonra adet dönemi tekrar başladığında, tekrar ortaya çıkabilir.

PMDB belirtileri yaş ilerledikçe değişir mi?

PMDB belirtilerinde yaşın ilerlemesi ile birlikte değişimler gözlemlenir. Bu durum 20'li yaşlarda daha sık görülür ve perimenopoz dönemine doğru hormonal düzensizlikler arttığı için belirtiler şiddetlenebilir. Menopoz döneminde ise PMDB belirtileri tamamen ortadan kalkar.

PMDB için bitkisel tedavi yöntemleri etkili midir?

Hayır, premenstrüel disforik bozukluk bitkisel tedavi uygulamaları tek başına iyileşme sağlamaz. Bu süreçte kişilerin psikolojik ve medikal tedavi sürecine başlaması gereklidir.

PMDB belirtileri ne zaman başlar?

PMDB belirtileri genellikle adet kanamasından 7 ila 14 gün önce, yumurtlama gerçekleştikten hemen sonraki süreçte başlar. Hormonların değişmeye başlaması bu sürecin tetiklenmesine neden olur. 

PMDB belirtileri adet başladıktan sonra geçer mi?

Evet, PMDB belirtileri adet kanamasının başlamasından sonraki ilk birkaç gün içinde hafifler ve genellikle tamamen ortadan kalkar. Kanamanın bitimiyle birlikte kişinin bir sonraki yumurtlama dönemine kadar herhangi bir semptom gözlenmez. Fakat bir sonraki adet döneminde belirtiler tekrar ortaya çıkar.

*Bu içeriğin geliştirilmesine Memorial Tıbbi Yayın Kurulu katkı sağlamıştır. Sitede yer alan tüm içerikler yalnızca genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Şikayetinizle ilgili değerlendirme, tanı ve tedavi için mutlaka bir doktora başvurunuz."