Gebeliğin 37. haftası tamamlanmadan gerçekleşen doğumlar, erken doğum olarak tanımlanıyor ve bebeğin sağlığı açısından yakından takip edilmesi gereken bir süreç olarak öne çıkıyor. Önceki gebelikte erken doğum yaşanması, çoğul gebelik, rahim ağzının kısa olması ve bazı sağlık sorunları bu riski artırabiliyor. Erken doğum belirtilerinin tanınması ve risk faktörlerinin zamanında değerlendirilmesi, anne ve bebek sağlığının korunmasında önem taşıyor. Memorial Göztepe Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Bölümü’nden Prof. Dr. Esra Esim Büyükbayrak, 15 Kasım Dünya Prematüre Günü kapsamında erken doğum riskini artıran faktörleri ve gebelik sürecinde dikkat edilmesi gerekenleri anlattı.
Her Gebelikte Erken Doğum Riski Aynı Değil
Gebelik sürecinin sağlıklı ilerlemesi ve bebeğin gelişimini tamamlayabilmesi için erken doğum riskinin zamanında değerlendirilmesi büyük önem taşımaktadır. Gebeliğin 37. haftası tamamlanmadan gerçekleşen doğumlar erken doğum olarak tanımlanır. Bazı erken doğumlar kendiliğinden başlayan doğum eylemi sonucunda gelişirken bazı durumlarda anne veya bebeğin sağlığını korumak amacıyla doğumun erken gerçekleştirilmesi gerekebilir.
Her gebelikte erken doğum riski aynı düzeyde olmazken, geçmiş gebelik öyküsü, rahim ağzının durumu, çoğul gebelik ve anne adayının mevcut sağlık sorunları risk değerlendirmesinde önem taşır. Risk faktörlerinin erken belirlenmesi, anne adayının yakından izlenmesine ve gerekli durumlarda koruyucu yaklaşımların planlanmasına yardımcı olur. Erken doğum riskini artıran ve gebelik sürecinde dikkat edilmesi gereken 5 önemli faktörleri şöyle sıralayabiliriz;
1. Daha önce erken doğum yapanlar risk grubunda
Önceki gebeliğinde erken doğum yaşayan kadınlarda sonraki gebeliklerde de erken doğum riski artabilir. Daha önceki gebelikte yaşanan erken doğumun hangi haftada gerçekleştiği, doğumun kendiliğinden başlayıp başlamadığı ve eşlik eden sağlık sorunları, yeni gebelikte izlenecek yolun belirlenmesinde önem taşır. Bu nedenle anne adaylarının önceki gebeliklerine ilişkin bilgileri hekimleriyle paylaşmaları ve gebelik takibine erken dönemde başlamaları gerekir. Geçmişte erken doğum yaşanmış olması, sonraki gebeliğin de mutlaka erken doğumla sonuçlanacağı anlamına gelmez.
2. Çoğul gebeliklerde takip daha yakından yapılmalı
İkiz veya üçüz gebeliklerde rahmin daha fazla gerilmesi ve gebeliğe özgü bazı komplikasyonların daha sık görülmesi nedeniyle erken doğum riski artabilir. Bu gebeliklerde bebeklerin gelişiminin, rahim ağzının durumunun ve anne adayının genel sağlık durumunun düzenli aralıklarla değerlendirilmesi önem taşır. Takip sıklığı ve gerekli incelemeler, gebeliğin özelliklerine ve tespit edilen risklere göre hekim tarafından belirlenir.
3. Rahim ağzının kısa olması ve önceki müdahaleler dikkate alınmalı
Rahim ağzının gebeliğin erken dönemlerinde normalden kısa olması, erken doğum açısından değerlendirilmesi gereken önemli bulgulardan biridir. Rahim ağzına yönelik bazı cerrahi işlemler veya önceki gebeliklerde yaşanan rahim ağzı kaynaklı sorunlar da risk değerlendirmesinde dikkate alınır. Rahim ağzı uzunluğu, gerekli görülen durumlarda ultrasonla ölçülebilir. Riskin düzeyine ve anne adayının öyküsüne göre yakın takip, ilaç tedavisi veya uygun hastalarda rahim ağzına dikiş uygulanması gibi seçenekler hekim tarafından değerlendirilebilir.
4. Enfeksiyonlar ve kronik hastalıklar erken doğum riskini artırabiliyor
Gebelikte gelişen bazı enfeksiyonlar ile kontrol altında olmayan diyabet ve yüksek tansiyon gibi sağlık sorunları erken doğum riskini artırabilir. Bazı durumlarda anne veya bebeğin sağlığını tehdit eden gebelik komplikasyonları nedeniyle doğumun beklenenden önce gerçekleştirilmesi de gerekebilir. Bu nedenle gebelik öncesinde mevcut hastalıkların değerlendirilmesi, gebelik sırasında gerekli kontrollerin aksatılmaması ve enfeksiyon belirtilerinin göz ardı edilmemesi önem taşır. Sigara kullanımı, yetersiz beslenme ve gebelik öncesinde düşük vücut ağırlığı gibi etkenler de risk değerlendirmesinde dikkate alınması gereken unsurlar arasında yer alır.
5. Erken doğum belirtilerini göz ardı etmeyin
Erken doğum riski taşıyan veya taşımayan tüm anne adaylarının bazı belirtiler konusunda dikkatli olması gerekir. Özellikle düzenli aralıklarla tekrarlayan rahim kasılmaları, adet sancısına benzer kramplar, belde sürekli ve künt ağrı, leğen kemiği bölgesinde baskı hissi, vajinal akıntı da belirgin değişiklik, kanama veya vajinadan sıvı gelmesi erken doğum eyleminin işaretleri olabilir. Bu belirtilerin her zaman erken doğum anlamına gelmediği unutulmamalı; ancak gebeliğin hangi haftasında olunduğuna bakılmaksızın şüpheli durumlarda vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır. Özellikle su gelmesi veya vajinal kanama durumunda beklemeden tıbbi değerlendirme yapılması gerekir.
Düzenli Gebelik Takibi Risklerin Erken Belirlenmesini Sağlıyor
Erken doğumların tamamını önlemek mümkün olmasa da düzenli gebelik kontrolleri, risk faktörlerinin erken fark edilmesi ve uygun müdahalelerin zamanında planlanması açısından önemli bir rol oynar. Anne adaylarının hekim önerilerine uyması, dengeli beslenmesi, sigara ve alkolden uzak durması, mevcut hastalıklarını kontrol altında tutması ve kontrollerini aksatmaması gerekir. Riskli gebeliklerde takip planı kişiye özel oluşturulmalı; ilaç kullanımı, fiziksel aktivite ve günlük yaşama ilişkin kararlar hekim önerileri doğrultusunda alınmalıdır. Erken doğum riski bulunan her anne adayı için aynı yaklaşım uygun olmayabileceğinden, değerlendirme ve tedavi planının bireysel özelliklere göre yapılması önem taşımaktadır.
Güncelleme Tarihi : 13 Kasım 2026
Yayınlanma Tarihi: 13 Kasım 2026
*Bu içeriğin geliştirilmesine Memorial Tıbbi Yayın Kurulu katkı sağlamıştır. Sitede yer alan tüm içerikler yalnızca genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Şikayetinizle ilgili değerlendirme, tanı ve tedavi için mutlaka bir doktora başvurunuz."
