Bebek 37 haftalık hamilelikten önce doğduğu zaman erken doğum olarak kabul edilir. Doğum ne kadar erken olursa, bebek için sağlık riskleri o kadar ciddi olmaktadır. Erken doğan bebeklerin rahim dışında büyüyüp gelişmelerine yardımcı olmak için dikkatli bir şekilde izlenerek ve özel bakım uygulanması gerebilir.
Erken Doğum Nedir?
Erken doğum, normal gebelik süresi olan 40 hafta tamamlanmadan ve bebeğin 37.haftasından önce doğması olarak tanımlanır. Bu durum aynı zamanda prematüre doğum olarak da adlandırılır. Erken doğum, anne ve bebek için ciddi sağlık riskleri oluşturabilir. Enfeksiyon, yetersiz beslenme, birden fazla olan gebelik ve çeşitli sağlık sorunları erken doğuma neden olabilir.
Bebeğin doğumdan önce büyümesi ve gelişmesi için anne karnında yaklaşık 40 haftaya ihtiyaç duyar. 37 haftalık hamilelikten önce doğan bebeklere prematüre bebek denir. Prematüre bebekler doğumda ve daha sonraki yaşamlarında ciddi sağlık sorunları yaşayabilmektedir. Gebelik haftasına göre prematüre şöyle tanımlanır:
- 23 haftadan 28 haftaya kadar aşırı erken
- 28–32 hafta arası çok erken
- 32–36 hafta arası orta derecede erken
- 36–37 haftalar arası geç dönem öncesi
Erken Doğum Neden Olur?
Erken doğum ya da prematüre doğum bilinen ve bir neden olmadan da aniden gerçekleşebilir. Bu durumda uzman doktor doğumu erken başlatmak durumunda kalabilir.
Aşağıdaki durumlar erken doğumun nedenleri olarak gösterilebilir:
- Rahim ağzı yetmezliği
- Plasentanın doğum yolunu kapatması
- İkizler ya da üçüzler gibi çoğul gebelikler
- Diyabet veya enfeksiyon içeren kronik sağlık durumları
- Alkol ve sigara tüketimi
- Preeklampsi (gebelik zehirlemesi)
- Geçmişte prematüre doğum yapmış olmak
- Rahim veya serviks ile ilgili problemler
- Gebelikler arasında çok az zaman olması
- Az sıvı tüketimi
- Hamilelik sırasında vajinal kanama veya enfeksiyonlar
Erken Doğum Belirtileri Nelerdir?
Anne adayları hamilelik dönemlerinde erken doğum belirtilerinden biri olan kasılmaları yaşayabilir. Anneyi doğuma hazırlayan Braxton Hicks kasılmaları aynı zamanda yalancı kasılmalar olarak da bilinir.
Erken doğumun en yaygın görülen belirtileri şöyle sıralanır:
- Vajinal akıntıda değişiklik veya artış
- Belin alt kısmında hissedilen sırt ağrısı
- Bebek aşağı doğru bastırıyormuş gibi alt karında hissedilen basınç
- Her 10 dakikada bir veya daha sık adet kramplarına benzer kramplar
- 37. haftadan önce suyun gelmesi
- Rahim kasılmaları
- Hafif kanama dahil vajinal kanama erken doğumun belirtileridir.
Bu belirtileri yaşadığınız durumda kadın hastalıkları ve doğum bölümüne başvurarak görüş almanız gerekir. Bu durum hem bebeğin hem de annenin sağlığı açısından büyük önem taşır.
Erken Doğum İçin Risk Faktörleri Nelerdir?
Erken doğum bir anda gerçekleşebilir ve tahmin etmesi zor olabilmektedir. İdrar mikrop ya da bakterilerin olması erken doğum için bir risk faktörü oluşturabilir. Erken doğum riskini azaltmak için neden olduğu faktörleri bilerek ona uygun hareket etmek önemlidir. Erken doğum için risk faktörleri şöyle sıralanır:
- Daha önce erken doğum yapmış olmak
- Sağlıksız beslenme ve düşük bağışıklığa sahip olmak
- Tütün ürünleri kullanmak
- Çok fazla strese maruz kalmak
- İkiz ya da üçüz bebek sahibi olmak
- Enfeksiyonlar
- Plasentada oluşan kanama
- Çok zayıf ya da çok kilolu olmak
- Aile geçmişinde ya da kişinin kendi kişisel geçmişinde erken doğum öyküsü olması
- 17 yaş aldında ya da 35 yaş üzerinde olunması
- Alkol kullanımı
- Psikolojik durumlar ve stres
Bazı gebelikte uzman doktor doğumu kasıtlı olarak erken başlatabilir çünkü bebeğin doğması rahimde kalmasından daha güvenli olabilmektedir. Bunun sebepleri şöyle sıralanır:
- Preeklampsi (gebelik zehirlemesi) yaşanıyorsa
- Plasentadan kanama geliyorsa
- Bebek gelişim göstermiyorsa
Erken Doğum ve Sonrasındaki Komplikasyonlar
Erken doğum gerçekleşiyorsa bebeğin tam olarak gelişimi için yeterli zamanın kalmaması durumu yaşanmıştır. Bu durumlarda organ ve vücut sistemleri rahim dışındaki yaşamlarında bebeği desteklemeye yetmeyebilir. Bu durumlar ciddi sağlık sonuçlarına yol açabileceği için erken doğan prematüre bebekler, hastaneden ayrılmadan önce yenidoğan bakım ünitesinde özel bakıma ihtiyaç duyarlar. Erken doğum sonrası prematüre bebekleri etkileyen yaygın sağlık problemleri şöyledir:
- Anemi: Yeterli kırmızı kan hücresinin olmaması
- Prematüre apnesi: solunumda geçici duraklamaların yaşanması
- Bronkopulmoner displazi: solunum sıkıntısı sendromu veya gelişmemiş akciğerlerin oluşumu
- İntraventriküler kanama: yenidoğan bebekte beyin kanaması gerçekleşmesi
- Yenidoğan sarılığı: diğer adıyla hiperbilirubinemi durumu, bebeğin kanında yüksek düzeyde bilirubin olması durumu
- Nekrotizan enterokolit: prematüre bebekleri etkileyen bağırsak dokusunun iltihaplanması
- Yenidoğan sepsisi: yenidoğanda kan enfeksiyonu oluşması
- Patent duktus arteriosus (PDA): yenidoğan bebeklerin kalplerinde oluşan anormal kan akışı olması
- Prematüre rerinopatisi: gözlerin kan damarlarının az gelişmesi
Prematüre bebeklerin, çocukluk dönemlerinde gelişimsel bazı zorluklar yaşama riski bulunmaktadır. Bu durum ileriki yaşlarda da dahil olmak üzere aşağıdaki sağlık sorunlarını yaşayabilirler:
- Beyin felci
- İşitme sorunları
- Görme sorunları
- Zayıflık
- İletişim sorunları
- Sosyal gelişim problemleri
- Öğrenme güçlükler
Özellikle erken doğum riski bulunan anne adaylarının, kendileri ve bebeklerinin doğum sonrasındaki süreçteki gerekli bakım ve takip hizmetlerine kolay erişebilmesi için hastane ile bu detayları önceden planlanması önemlidir. Bu döneme hazırlık yapmak için doğum yapılacak hastanenin sunduğu doğum paketi detaylarını incelemek ve sunulan doğum paketi fiyatları hakkında bilgi almak da süreci daha kontrollü hale getirebilir.
Erken Doğum Çeşitleri Nelerdir?
Genel olarak doktorlar 39. Hafta veya daha sonra gerçekleşilen doğumlar normal süreç olarak görerek tam dönem gebelik olarak kabul ederler. 39. Hafta sonrasında doğumda bebeklerin yenidoğan yoğun bakım ünitesinde kalma olasılığı düşüktür.
Bir bebek 37. Haftadan sonra ancak 39. Haftadan önce doğduğunda, doktorlar tarafından erken doğum olarak kabul edilir. 37 hafta öncesi de prematüre veya erken doğum olarak kabul edilir. Erken doğumlar genel olarak 4 adımda incelenir:
- Geç erken doğum dönemi: 34-36. Haftalar arasında olan doğumlardır. Erken doğumların çoğu bu dönemde gerçekleşir.
- Orta dereceli erken doğum dönemi: 32-34 hafta arasında olan doğumlardır.
- Çok erken doğum: 32.haftadan önce olan erken doğumlardır.
- Aşırı erken doğum: 25. Haftadan önce doğan erken doğumlardır.
Erken Doğum İle İlgili Sıkça Sorulan Sorular
Erken Doğum Nasıl Önlenebilir?
Erken doğumu önlemenin tek bir yolu olmasa da erken doğum riskini azaltmak için adımlar atmak mümkündür:
- Gebelik döneminde tütün ve alkol kullanmaktan kaçının.
- Sağlıklı, dengeli beslenin
- Hamilelik boyunca doğum öncesi bakım alın
- Stres seviyenizi azaltın
- Gebelikler arasında en az 18 ay bekleyin
Hangi Kişilerde Erken Doğum Riski Daha Yüksektir?
20 yaşından küçük ya da 40 yaşından büyük olanlarda, ailede erken doğum geçmişi bulunanlarda, hamileyken sigara kullanan ve hamilelik öncesi çok zayıf olan kişilerin erken doğum riski bulunmaktadır.
Erken Doğum İçin Ne Zaman Uzman Doktora Başvurulmalı?
Anormal vajinal akıntı, kanama, ishal, kasılma, kramplar, alt sırtta devam eden ağrı, pelvis ya da karındaki basınç olduğunda kadın doğum uzmanına görünmek gerekebilir.
Erken Doğum Hangi Aylarda Riskli?
20 haftadan sonra gerçekleşen ve 37. Haftaya kadar oluşabilecek tüm doğumlar erken doğum olarak bilinir. Hamilelik 20.haftaya ne kadar yakın olur bebekte ciddi sağlık sorunları oluşma riski o kadar yüksektir.
En Erken Kaç Haftalık Doğan Bebek Yaşar?
Prematüre doğan bebeklerin kaliteli bakım ile birlikte yaşama şansı bulunur. 27-28 haftada doğanların yaşama şansı, bugün 24-25 hafta olarak bilinmektedir.
Erken doğum yaygın mıdır?
Etkileyen diğer faktörlerden bağımsız, 35 yaş sonrası hamile kalan ve tüp bebek gibi yardımcı teknolojiler hamile olanlar, çoklu gebelikler daha yüksek risklere neden olabilmekte ve erken doğumlar kaynaklı da artmaktadır. Neredeyse her 10 doğumdan 1 tanesi erken doğum olabilmektedir.
Erken doğan prematüre bebeklerin özel bakıma ihtiyacı var mı?
Bazen gerekmektedir. Doktorlar ebeveynlere bebeğin ne tür bir bakıma veya izlemeye ihtiyaç duyduğunu veya bebeğin eve gitmesinin ne zaman güvenli olduğunu söyleyebilir. Bazen tıbbi ekipmanları eve getirip bebeğin evde bakmak da mümkündür.
Erken doğmak engellilik midir?
Hayır, erken doğmak bir engel değildir. Sadece belirli engel olabilecek bazı durumlara yakalanma riskini artırır.
Güncelleme Tarihi : 31 Mart 2026
Yayınlanma Tarihi: 18 Ağustos 2023
*Bu içeriğin geliştirilmesine Memorial Tıbbi Yayın Kurulu katkı sağlamıştır. Sitede yer alan tüm içerikler yalnızca genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Şikayetinizle ilgili değerlendirme, tanı ve tedavi için mutlaka bir doktora başvurunuz."