Civa Zehirlenmesi Nedir? Belirtileri Nelerdir?

Civa Zehirlenmesi Nedir?

Civa zehirlenmesi bazı zararlı maddelerin insan vücuduna giriş yapmasıdır. Özellikle bazı deniz ürünlerinin aşırı miktarda tüketimi halinde bu durum ortaya çıkabilir. Ağır metallerin solunumu da yine vücuda civa girişine yol açar. Civa, insan vücudu için toksik olan maddeler arasında yer alır. 

Solunan ya da tüketilen bu madde, mide problemlerinin oluşmasına neden olur. Toksik maddelerin vücuda alımı genellikle görme problemlerine yol açar. Bunların haricinde de civanın birçok toksik özelliği vardır.

Civa Türleri ve Vücuda Etkileri Nelerdir?

Civanın bilinen farklı türleri vardır. Her türün ise vücuda farklı olumsuz etkileri yansır. Hava, su ve toprakta farklı cıva türleri yer alır. En sık bilineni elemental cıvadır. Elemental civa, sıvı formdadır. Genellikle termometrelerin içerisinde bulunur. Elemental cıva haricinde bilinen diğer türler arasında ise organik civa, inorganik ve metil civa yer alır. Organik cıvalar, kömür dumanlarında ve bazı balık türlerinde bulunur. İnorganik cıvalar ise pillerde ve bazı dezenfektan ürünleri içerisinde yer alır. 

Elemental civa zehirlenmesi insan vücudu üzerinde bazı etkilerin oluşmasına neden olur. Elemental civa (civa buharı), elektrik anahtarları içerisinde, termometrelerde ve diş dolgularında yer alır. Termometrenin kırılması ile civa solunumu gerçekleşir. Civa buharı zehirlenmesi belirtileri, vücutta bazı etkiler yaratır. Bu etkiler şunlardır: 

• Nefes almakta zorluk 
• Mide bulantısı ve kusma
• Metalik tat alımı

Organik ve metil civa zehirlenmesi genellikle besin yolu ile tüketilen cıvalar nedeni ile ortaya çıkar. Bazı besinlerin içerisinde fazla miktarda cıva yer alır. Bu besinin sık sık tüketilmesi ise fiziksel bazı problemlere neden olur. Organik civa zehirlenmesi belirtileri nedeni ile ortaya çıkabilecek etkiler arasında şu maddeler yer alır:

• Görme problemleri
• Hafıza problemleri
• Vücutta uyuşukluk hissi
• Denge problemleri

Balıktan civa zehirlenmesi de yine organik cıva nedeni ile ortaya çıkar. Bazı balık türlerinin içerisinde cıva yer alır. Bu balık türlerini sık sık tüketmek, cıva zehirlenmesine yol açabilir.

Amalgam dolgular ve civa zehirlenmesi en nadir görülen durumlardan birisidir. Amalgam civa zehirlenmesi, diş dolgularında bulunur. Bu durum elemental civa zehirlenmesi ile sıklıkla karıştırılır. Diş dolgularının hatalı yapılması ya da güvenilir olmayan yerlerde diş dolgusu yaptırmak nadiren de olsa civa buharı zehirlenmesi yaşanmasına neden olur. Amalgam dolgular ve civa zehirlenmesinin vücuda etkileri şöyledir: 

• Diş eti kanaması 
• Diş eti şişliği
• Metalik tat alımı
• Sinirlilik hali
• Kas güçsüzlüğü

Civa Zehirlenmesi Belirtileri Nelerdir?

Civa zehirlenmesi yaşanması halinde kişilerde bazı belirtiler ortaya çıkar. Bu belirtilerin dikkate alınması gerekir. Civa zehirlenmesi oldukça tehlikeli sonuçları beraberinde getirebilir. Bu gibi durumlarda ilk yapılması gereken şey ise civa solunulan ortamdan ayrılmak ve temiz hava almaktır. Civa zehirlenmesi belirtileri kişiden kişiye değişkenlik gösterebilir. Aynı zamanda bu durum, vücuda alınan civanın türüne göre de değişir. Civa zehirlenmesi belirtilerinden bazıları aşağıdaki gibidir; 

• Baş ağrısı
• İştah kaybı
• Ağızda yara oluşumu
• Ciltte uyuşma
• Cilt kaşıntısı
• Vücudun bazı bölgelerinde ani oluşan ağrı hissi
• Ciltte renk değişimi
• Ciltte soyulma
• Soğuk terleme
• Gözlerde kızarıklık 
• Mide bulantısı ve kusma
• İshal
• Şiddetli karın ağrısı
• Susuzluk hissi

Bu belirtilerden en az birinin dahi görülmesi halinde en yakın sağlık kuruluşu ziyaret edilmelidir. Bu süreçte temiz hava alınmalı ve bol su tüketilmelidir. Kişi kusabiliyorsa kusmalıdır.

Civa Zehirlenmesi Nasıl Teşhis Edilir?

Civa zehirlenmesi genellikle kan testleri yardımı ile teşhis edilir. Civa zehirlenmesi yaşayan kişilerin öncelikle en yakın sağlık kuruluşunu ziyaret etmesi gerekir. Hastanede fiziki muayene gerçekleşir. Fiziki muayene sonrasında ise civa zehirlenmesi testi uygulanır. Bunların haricinde ise idrar tahlili yapılır. Saç analizi yöntemine de teşhis sürecinde başvurulması mümkündür. Bütün analizler ve tahliller yapıldıktan sonra ise kişiye civa zehirlenmesi teşhisi konulur. 

Civa Zehirlenmesi Nasıl Tedavi Edilir?

Civa zehirlenmesi tedavisi için başvurulabilecek farklı yöntemler vardır. Bunun için öncelikle kişiye ağır metal testi yapılır. Daha sonrasında ise kan ve idrar örneği alınır. Bu örnekler laboratuvar ortamında incelenir. Böylelikle kişiye tanı konulur. Tanı konulduktan sonra ise kişide hangi civaya bağlı olarak zehirlenme durumunun meydana geldiği incelenir.

Kişinin solunum yolu ile mi yoksa direkt gıda tüketimi ile mi civa zehirlenmesi yaşadığının tespit edilmesi gerekir. Bu tip vakalarda öncelikle damar yolundan hastalara ilaç verilir. Verilen ilaç ise etilen diamin tetra asetik asit yani EDTA olarak bilinir. İlaç içerisinde B vitamini, C vitamini, çinko ve magnezyum yer alır. Tedavinin tam etki edebilmesi için haftada 2 kere uygulanması gerekir. Tedavinin her seansı ortalama olarak 2 ila 3 saat arasında sürer.

Diğer bir tedavi yöntemi ise destek tedavisi olarak bilinir. Bu durumda öncelikli olarak ilk yardım müdahalesi gerçekleştirilir. Kişinin oksijen alması ve kusması sağlanır. Daha sonrasında ise bazı şurupların tüketimine başvurulur. Bu şuruplar, alanında uzman hekimler tarafından hastalara reçete edilir. Hastanede yine oksijen desteği sağlanır ve hasta birkaç gün boyunca müşahede altında tutulur. 

Kişinin zehirlenme durumunun şiddetine bağlı olarak bu süreç değişkenlik gösterebilir. Kişinin yoğun bakıma alınması da bu süreçte mümkündür. Kişinin genel sağlık durumu kontrol edildikten ve civa zehirlenmesinin şiddetine bağlı olarak doktorlar tarafından hastalara hangi tedavinin uygulanacağına karar verilir.

Civa Zehirlenmesinin Yol Açtığı Hastalıklar

Civa zehirlenmesi yaşanmasına bağlı olarak kişilerde bazı sağlık problemleri ortaya çıkabilir. Özellikle bazı nörolojik hasar oluşumu, civa zehirlenmesi nedeni ile ortaya çıkabilir. Bunun haricinde ise böbrek yetmezliği ve pnömoni gibi hastalıklar da yine civa zehirlenmesine bağlı olarak kişilerde ortaya çıkabilecek hastalıklar arasında yer alır. Akciğer ödemi, hemoraji ve gastroenterit problemleri de civa zehirlenmesi yaşayan kişilerde görülebilir. 

Nörolojik hasar nedeni ile genellikle denge problemleri meydana gelir. Civa zehirlenmesine bağlı olarak görülen nörolojik hasar, şu problemlere neden olur: 

• Denge kaybı
• El ve ayak titremesi
• Konsantrasyon bozukluğu

Nörolojik hasar, motor becerilerinin bozulmasına neden olur. Aynı zamanda bilişsel gerilik ortaya çıkabilir. Bazı nörolojik problemler tedavi edilebilir olsa da bazılarının tedavi edilememesi gibi durumlar söz konusudur.

Solunum yolu hasarı ise civa zehirlenmesinden kaynaklanan ve en sık rastlanan problemlerden birisi olarak bilinir. Solunum yolu hasarına bağlı olarak şu gibi problemler görülür: 

• Pnömoni yani halk arasında bilinen ismi ile zatürre
• Akciğer ödemi 
• Bronşit 

Solunuma bağlı olarak ortaya çıkan bu sağlık problemlerinde erken teşhis oldukça önemlidir. Kişide ortaya çıkan uzun süreli maruziyet, hayati risk oluşturur. Zatürre yani pnömoni , tedavisi en zor olan hastalıklardan birisidir. Oldukça tehlikelidir. Bronşit, günümüzde birçok kişide olan hastalıklar arasında yer alır. Akciğerde ödem oluşması da yine riskli bir durumdur. Tedavi edilmediği takdirde organ nakli gerekebilir.

Sindirim ve diğer sistem etkileri ise böbrek yetmezliği oluşumuna yol açabilir. Çoklu organ hasarı, bu tip durumlarda ortaya çıkar. Sindirim ve diğer sistem etkilerine bağlı olarak ortaya çıkabilecek problemler şunlardır: 

• Böbrek yetmezliği 
• Gastroenterit
• Hemoraji

Gastroenterit genellikle mide bulantısına ve kusmaya neden olur. İshal problemi oluşumu da gastroenterit ile direkt olarak bağlantılı bir durum olarak kabul edilir. Hemoraji oluşumu ise damar ve kan hastalıklarına neden olabilir. Damarlardan dışarıya kan sızması gibi bazı durumlar görülebilir. Böbrek yetmezliği ise organ nakli gerektirebilir. Kişiler diyalize bağlı bir şekilde hayatını devam ettirmek durumunda kalabilir.

Civa Zehirlenmesinden Korunma Yolları

Civa zehirlenmesinden korunmanın yolları arasında ilk sırada yiyeceklerin içeriğine dikkat etmek yer alır. Hangi balık türleri içerisinde cıva olduğunun bilinmesi gerekir. Bu balık türlerinin tüketimi sınırlandırılmalıdır. Özellikle uskumru balığında bol miktarda civa bulunur. Bu balıkların tüketimi, direkt olarak civa zehirlenmesine neden olabilir. Tuna balığı içerisinde de yine civa olduğu bilinir. 

Bunların haricinde ise diş dolgusu yaptırırken dikkatli olunması önerilir. Amalgam diş dolgularından uzak durulması gerekir. Dişçinize dolgu içerisinde kullanılan maddeleri sormanız mümkündür. Çalışma ortamlarında termometre bulundurulmaması da civa zehirlenmesinden korunmasına yardımcı olur. 

Bulunulan ortamın iyi havalandığından emin olunmalıdır. Cıvaya çıplak el ile dokunmaktan kaçınılmalıdır. Termometre kırılması gibi durumlarda civa yayılımı gerçekleşir. Kırılan parçaların elektrikli süpürge ile temizlenmemesi gerekir. Civa, şırınga ile çekilerek temizlenir. Cıva dökülen yerde yürünmemesi gerekir. Üzerine basılmamalıdır.

Civa olan ortamda elektrikli aletlerin fişten çekilmesi gerekir. Cıva, elektriği en iyi ileten maddelerden birisidir. Bu nedenle de elektrik problemleri meydana gelebilir. Aynı zamanda elektirik çarpması gibi riski durumlar yaşanabilir. Koruyucu maskeler, ağzı ve burnu kapatacak şekilde takılmalıdır. 

Civa Zehirlenmesi ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Civa zehirlenmesi kalıcı mıdır?

Civa zehirlenmesi kalıcı değildir. Tedavi edilebilir. Özellikle hafif şekilde seyreden civa zehirlenmelerinin tedavisi kısa süre içerisinde gerçekleşir. Fakat civa zehirlenmesine bağlı olarak kalıcı sağlık problemlerinin ortaya çıkma ihtimali söz konusudur. Bu nedenle civa zehirlenmesi belirtileri görülüyor ise direkt olarak sağlık kuruluşlarına başvurulması gerekir.

Balık tüketimi güvenli midir?

Balık tüketimi güvenlidir. Fakat her balık türünün tüketilmemesi gerekir. Özellikle köpek balığı tüketiminden kaçınılmalıdır. Tuna balığında ve uskumruda da civa bulunur. Kirli sularda yetişen balık türlerinde civa olduğu bilinir. Bu tür balıkların aşırı tüketilmesi halinde civa zehirlenmesi meydana gelir. Bu balık türlerinin tüketiminden mümkün oldukça kaçınılması gerekir.

Amalgam dolgular riskli midir?

Amalgam diş dolguları içerisinde az miktarda civa yer alır. Bu durum genellikle insan sağlığına zarar vermez. Nadiren de olsa bazı kişilerde amalgam dolgu nedeni ile civa zehirlenmesi yaşadığı görülür. Amalgam dolgular her ne kadar zararsız olsa da mümkün olmadıkça kullanılmaması gerekir.

Civa zehirlenmesi nasıl anlaşılır?

Civa zehirlenmesi meydana geldiğinde kişilerde genellikle mide bulantısı başlar. Buna ek olarak ise baş ağrısı ve baş dönmesi görülür. Örneğin termometre kırılması halinde, termometrenin kırıldığı ortamdan uzaklaşılması gerekir. Fazla civa solunumu, kişinin bayılmasına neden olabilir. Civa zehirlenmesi belirtileri göz önüne alınarak zehirlenme durumunuz olup olmadığını fark edebilirsiniz. Kesin bir tanı için ise hastanede test yaptırmak gerekir.

*Bu içeriğin geliştirilmesine Memorial Tıbbi Yayın Kurulu katkı sağlamıştır. Sitede yer alan tüm içerikler yalnızca genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Şikayetinizle ilgili değerlendirme, tanı ve tedavi için mutlaka bir doktora başvurunuz."