Uzun yıllar “son çare” olarak görülen beyin pili (Derin Beyin Stimülasyonu-DBS) tedavisi, güncel bilimsel veriler ışığında doğru hastada ve doğru zamanda değerlendirildiğinde Parkinson hastalarının yaşam kalitesini önemli ölçüde artırabiliyor. Uzmanlar, ilaç tedavisinin etkisinin azalmaya başladığı, dozların artırılması gereken dönemde yapılacak kapsamlı değerlendirmenin, hastaların maksimum fayda penceresini kaçırmasını önleyebileceğine dikkat çekiyor. Memorial Göztepe Hastanesi Beyin ve Sinir Cerrahisi Bölümü’nden Doç. Dr. Mustafa Sakar beyin pili tedavisi hakkında bilgi verdi.
DBS Kararı için En Önemli Kriter İlaç Yanıtı
Parkinson hastalığında beyin pili tedavisi (Derin Beyin Stimülasyonu-DBS) için uygunluk değerlendirilirken en önemli ölçütlerden biri, hastanın levodopa tedavisine verdiği yanıttır. Levodopa ile düzelme gösteren motor belirtiler, DBS tedavisinden de fayda görme olasılığını artırırken; ilaca yanıt vermeyen hastalarda beyin pilinden de benzer şekilde fayda beklenmemektedir. Bu nedenle tedavi planlamasında ilaç yanıtı, ilacın etkisi ve süresi büyük önem taşımaktadır.
Kimler Uygun Aday?
DBS tedavisinden en fazla fayda gören hastalar genellikle şu özellikleri taşımaktadır:
- Parkinson tanısı kesinleşmiş,
- Levodopa tedavisine iyi yanıt veren ancak ilacın etki süresi giderek kısalan,
- İlaç kullanımına bağlı istem dışı hareketleri (diskinezi) gelişen,
- Titremesi belirgin olan veya motor dalgalanmalar yaşayan,
- Bilişsel fonksiyonları korunmuş,
- Psikiyatrik açıdan stabil ve gerçekçi beklentilere sahip hastalar.
Titreme DBS ameliyatına çok iyi yanıt veren bir şikayettir. Ancak belirgin titremesi olmayan hastalar da DBS’den çok yüksek fayda görürler. Bu nedenle yalnızca titremenin varlığının belirleyici olmaz.
“Son Çare” Anlayışı Değişiyor
Geçmişte beyin pili tedavisi, ilaçların tamamen yetersiz kaldığı ileri evre hastalarda uygulanan bir yöntem olarak görülüyordu. Ancak son yıllarda yayımlanan bilimsel çalışmalar, motor komplikasyonlar belirginleşmeye başladığında yapılan değerlendirmenin ve uygun hastalarda DBS ameliyatının yaşam kalitesi, motor fonksiyonlar ve günlük yaşam aktiviteleri açısından daha uzun süreli, daha başarılı sonuçlar sağlayabileceğini ortaya koymaktadır. Erken değerlendirmenin her hastanın hemen ameliyat edilmesi gerektiği anlamına gelmez. Asıl amaç, doğru zamanı kaçırmadan hastayı multidisipliner olarak değerlendirmek ve tedavi seçeneklerini zamanında planlamaktır.
Erken değerlendirme neden önemli?
Erken dönemde yapılacak değerlendirme sayesinde; ilaç dalgalanmaları ve diskinezilerin kalıcı hale gelmesi önlenebilir, ilaç dozları azaltılarak uzun dönem yan etkiler sınırlandırılabilir. Hastaların aktif iş ve sosyal yaşamlarını daha uzun süre koruması desteklenebilir.
DBS her belirtiyi düzeltmez
Beyin pili tedavisi özellikle titreme, hareketlerde yavaşlama ve ilaç etkisinin dalgalanması gibi motor belirtilerde başarılı sonuçlar sağlayabilmektedir. Buna karşın denge kaybı ve yürürken ayakların yere yapışması (donma atakları) gibi belirtilerde etkinliği pratik olarak yoktur. Bu nedenle tedavi öncesinde hastaların gerçekçi beklentilerle değerlendirilmesi büyük önem taşımaktadır.
Karar Multidisipliner Ekip Tarafından Verilmeli
DBS tedavisi kararı tek bir muayene ile verilmemelidir. Nöroloji, beyin ve sinir cerrahisi ile gerektiğinde psikiyatri uzmanlarının birlikte yaptığı kapsamlı değerlendirme sonucunda; hastalığın seyri, ilaçlara verilen yanıt, yaşam kalitesi ve hastanın beklentileri birlikte ele alınarak kişiye özel tedavi planı oluşturulmalıdır.
İlaçların etkisinin giderek azaldığını hisseden Parkinson hastalarının veya yakınlarının, “henüz erken” düşüncesiyle değerlendirmeyi ertelememesi gerekir. Erken yapılan uzman değerlendirmesi, hastayı doğrudan ameliyata yönlendirmek yerine en uygun tedavi zamanının belirlenmesine yardımcı olur.
Yayınlanma Tarihi: 20 Temmuz 2026
*Bu içeriğin geliştirilmesine Memorial Tıbbi Yayın Kurulu katkı sağlamıştır. Sitede yer alan tüm içerikler yalnızca genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Şikayetinizle ilgili değerlendirme, tanı ve tedavi için mutlaka bir doktora başvurunuz."
