Finasterid (Finasteride) Nedir? Kullanım Nedenleri ve Etkileri

Finasterid (Finasteride) nedir?

Finasterid, iyi huylu prostat büyümesi ve erkek tipi saç dökülmesi sağlık sorunlarında kullanılan bir ilaçtır. Genellikle ağızdan alınır ancak saç dökülmesi şikayeti olan hastalar için saç köklerine etki etmesi ve sistemik etkiyi en aza indirmesi için tasarlanan tropikal formülasyonları da bulunmaktadır.

Finasterid, testosteronu DHT’ye dönüştüren enzimi bloke ederek çalışır. Dihidrotestosteron (DHT) yani prostat bezinin normale kıyasla fazla büyümesine neden olan ve kafa derisinde saç dökülmesine yol açan bir hormondur. Finasterid ile prostatın boyutunun azaltılması sağlanır ve prostata bağlı gelişen idrar yapma zorluğunu kolaylaştırır.

DHT aynı zamanda saç köklerinin küçülmesine de neden olan hormondur. Finasterid, hormonun seviyesini azaltarak erkek tipi saç dökülmesini de yavaşlatıcı etkisi vardır.

Finasterid Ne İşe Yarar?

Finasterid, iki ana sağlık sorununa yönelik olarak reçete edilir. Bunlar, iyi huylu prostat büyümesi ve erkek tipi saç dökülmesidir.

İyi huylu prostat büyümesi: Prostat büyümesi ve prostat bezinin büyümesine etki eden DHT hormonunu azaltarak, idrar yapma zorluğunu azaltır, mesane üzerindeki baskısını hafifletir.

Erkek tipi saç dökülmesi: Saç köklerine DHT seviyelerini düşürerek saç köklerini küçültür, ve saçların yeniden uzamasını sağlar. Genellikle tepe bölgesi, alın çizgisine yakın alanlarda etkili olur.

Finasterid Dihidrotestosteron (DHT) ‘u nasıl Engeller?

Finasterid’in asıl etkisi, DHT (dihidrotestosteron) hormonunu azaltmasıyla ilgilidir. Finasterid, 5-alfa redüktaz adı verilen enzime dönüşmesini durdurur. 5-alfa redüktaz, testosteronun DHT'ye dönüşmesine yardımcı olan bir enzimdir. Durdurulması ile hem saç kökleri üzerindeki hormonal baskı azalır, dökülme yavaşlar ve bazı durumlarda yeni saç çıkışı desteklenir. Hem de zamanla prostat hacminin küçülmesine etki eder ve iyi huylu prostat büyümesini yavaşlatır.

Finasterid’in DHT hormonunu azaltması ile;

• Prostat hacmi küçülür: genellikle 6-8 ay içerisinde değişim gözlemlenir.
• İdrar semptomları hafifler: prostat küçüldükçe idrar kanalına baskı azalır. Bağlı olarak sık idrar çıkma isteği, zorlanma, gece idrara kalkma gibi semptomlar hafifler.
• Prostat kanseri riskini azaltabilir.

Finasyterid’in etki ettiği DHT nedir? 

DHT, erkek cinsel gelişiminde önemli rol oynayan, testosterondan türeyen güçlü bir androjen hormonudur. Erkeklerin, fetal gelişiminden itibaren yaşamları boyunca özellikle cinsel gelişimleri tarafında etkilidir. Yetişkinlikte saç dökülmesi ve prostat büyümesi gibi sağlık sorunları ile ilişkilidir. Kadınlarda bulunan düşük testosteron nedeniyle kadınlar üzerinde ciddi etkisi olmamakla birlikte kadınlarda da nadir şekilde ciltte ve erkek tipi saç dökülmesi durumlarında önemli rol oynar.

DHT, hem yüksek hem de düşük seviyelerinde önemli sağlık sorunlarına yol açan bir hormondur. Saç dökülmesi ve prostat büyümesine ek olarak cinsel gelişim problemleri de DHT ile doğrudan ilişkilidir. DHT ile ilişkili  yüksek ve düşük seviyelerin oluşturduğu sağlık sorunları:

Yüksek DHT

• Erkek tipi saç dökülmesi
• İyi huylu prostat büyümesi
• Prostat kanseri riski
• PKOS (Polikistik Over Sendromu)

Düşük DHT

• 5-alfa redüktaz eksikliği: Genetik olarak erkeklerde dişi dış genital yapı oluşması
• Hipogonadizm ( düşük testosteron): yetersiz testosteron dolayısıyla düşük DHT üretimine yol açar.

Finasterid Nasıl Kullanılmalı ve Etkileri Ne Zaman Görülür?

Finasterid, reçetelendirilen dozda günlük olarak alınır. Doktorun talimatlarına göre alınması önemlidir. İlaçtan tam etki alabilmek için kullanım süresi kişiden kişiye fark edebilir. Uygun doz farklılaşmakla birlikte genellikle 3-6 ay şeklinde reçelendirilir. Erkek tipi saç dökülmesi için kullanılıyorsa etkisini 3 ay sonra görülebilir, tam etki ise 12 ay sonunda görülülebilmektedir. Prostat büyümesi için kullanılan durumda ise tamamen iyileşme değil prostat hacminin küçülmesine etki etmesi sebebiyle ilacın kullanıldığı süre boyunca ilk üç ay içerisinde etkisi prostat büyümesindeki sık idrara çıkma, zorlanma gibi belirtilerin değişmesi ile gözlemlenir.

Finasterid Yan Etkileri Nelerdir?

Finasterid genel olarak güvenli görülse de, istenen etkilerinin yanı sıra istenmeyen etkiler de oluşturabilir. Yan etkilerin ortaya çıktığı durumda doğrudan doktor ile iletişime geçmek önemlidir. Bazı yan etkiler ilaç bırakıldığı andan itibaren tamamen ortadan kalkar ya da doktor kontrolü ile uygun tedavi uygulanabilir. Bazı ciddi yan etkiler ise hem ilaç kullanım süresinde kişiye rahatsızlık verebilir, hem de ilaç bittikten sonra da devam edebilir.

Finasterid genel olarak gözlemlenen yan etkileri:

• Titreme
• Soğuk terlemeler
• Yüz, kollar, eller, alt bacaklar veya ayaklarda şişkinlik veya ödem
• Meme büyümesi ve hassasiyeti
• Kurdeşen veya kabarıklıklar, kaşıntı, deri döküntüsü
• Hızlı kilo alımı
• Meme ucunda kalıcı kabuklanma veya pullanma
• Memede kızarıklık veya şişlik

Finasterid gözlemlenen ciddi yan etkileri:

• Cinsel istekte azalma
• Sertleşme sorunları
• Meni hacminde azalma
• Göğüslerde hassasiyet veya büyüme
• Ruh halinde değişiklik (depresyon, anksiyete)

Bu etkiler genellikle geçici olsa da, nadiren kalıcı hale gelebilir. Bu nedenle olası riskler hakkında doktorla görüşülmelidir.

Finasterid’i Kimler Kullanmamalı?

Finasterid bazı hastalıklar durumlar ve ilaç etkileşimleri bulunmaktadır. Finasterid kullanımı sırasında alkol, tütün ürünleri veya belirli yiyeceklerde bile etkileşim gözlenebilir. Erkeklerde çocuk sahibi olma isteği varsa doktora mutlaka belirtilmelidir. Nadiren de olsa kısırlık (çocuk sahibi olamama) sorunuyla karşı karşıya kalmış vakalar gözlemlenmiştir. Finasterid kadınlar için önerilmez. Özellikle hamilelik döneminde kullanılması veya teması son derece tehlikeli olabilmektedir. Özellikle Finasterid kullanımı hamilelik sürecinde erkek fetüste genital gelişim bozukluklarına yol açabilir. Kadınlarda saç dökülmesi için farklı tedavi seçenekleri değerlendirilmelidir. Doktorun uygun gördüğü durumlarda ise dikkatli olunmalı, doz aşımı yapılmamalıdır. Olumsuz durumlar yaşanmaması adına doktor ile konu hakkında mutlaka ön görüşme yapılmalıdır.

Finasterid kullanımında etkili olan hastalıklar;

• Alerji: finasteride veya başka bir ilaca karşı alerjik reaksiyonun gelişimi
• Ruh hali değişimi: depresyon durumu veya tanısı konulan ruh hali değişimleri
• Geçirilen hastalıklar: karaciğer hastalığı, mesane sorunları

Finasterid ile ilgili sıkça sorulan sorular

Finasterid, reçetesiz satılır mı?

Hayır, ciddi yan etkiler oluşturabilecek bir ilaç olması sebebiyle doktor kontrolünden sonra uygun görülmesi halinde reçelendirilir.

Finasterid yeni saç çıkarır mı?

Finasterid, DHT üretimini engelleyerek saç köklerinin küçülmesini dolayısıyla saç dökülmesi yavaşlatmaya yardımcı olur. Genellikle tepe bölgesinde ve alın çizgisine yakın alanlarda hafif ve orta düzeyde saç çıkmasını sağlar, ilaç kullanımı durduktan yaklaşık 12 ay sonra dökülme görülebilir.

Finasterid cinsel sorunlar yaratır mı?

Evet. İlaç yan etkileri arasında bulunan cinsel sorunlar en yaygın rastlanan durumdur. Ereksiyon sorunları, isteksizlik, performans düşüklüğü gözlemlenebilir.

Finasterid’i kadınlar kullanabilir mi?

Kadınlara kullanımı önerilmemekle birlikte doktor tarafından gerekli görülen durumlarda reçelendirilebilir.

*Bu içeriğin geliştirilmesine Memorial Tıbbi Yayın Kurulu katkı sağlamıştır. Sitede yer alan tüm içerikler yalnızca genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Şikayetinizle ilgili değerlendirme, tanı ve tedavi için mutlaka bir doktora başvurunuz."