Kanser Taraması Nedir? Kanser Tarama Testleri Nelerdir?

Kanser Taraması Nedir?

Kanser taraması, herhangi bir belirti görülmeden önce kanser olup olunmadığının araştırılmasıdır. Kitle veya olağandışı bulgular ve hastalık belirtilerini inceleyen fiziksel muayeneler, doku, idrar ve kan örnekleri gibi laboratuvar testleri, genetik testler ve MR ya da ultrason gibi radyolojik incelemeleri içerir.

Hastalığın ilerlemeden tedavi edilmesini sağlamayı hedefleyen taramalar, hastaların kaçıncı evrede olduğunu tespit eder ve tedavi yönteminin belirlenmesini sağlar. Bu sayede erken tespit ile iyileşme sürecini doğrudan etkileyebilir. Risk faktörleri değerlendirilerek, yaş ve risk grubu gibi durumlarda düzenli taramalar doktorlar tarafından önerilebilir.

Kanser Taraması Nasıl Yapılır?

Kanser taraması, kanser çeşitlerine göre farklı yöntemlerle yapılabilir. Taramalar yapılırken genellikle ağrı hissedilmez. Kolay uygulanır ve hızlı tamamlanır.

Kanser taramalarında kullanılan testler;

• Genetik Testler: DNA kontrol edilerek, kanser riskini artıran bir durum olup olmadığını tespit etmek için kullanılır. Mutasyon olabilen genetik hastalık türlerinden olması sebebiyle hekimler risk durumlarını incelemek için aile sağlık geçmişi incelemesi için sorular sorularak kapsamlı kontroller yapar.
• Fiziksel Muayene Testleri: Uzman sağlık hekimleri tarafından, bazı kanser türlerinde vucütta gelişen bazı olağandışı kitleleri tespit etmek için kontrol edilir. Bu testler en yaygın meme kanseri için yapılmaktadır.
• Laboratuvar Testleri: Kan testleri ve doku örnekleri alınarak laboratuvar ortamında detaylı incelenen testlerdir. Bu testlerden en yaygın olanı ise Pap Smear testleridir.
• Görüntüleme Testleri:  Kanser çeşidine göre vücudun belirli bölgelerinin görüntüleri alınarak yapılır. En yaygın kullanım alanları bağırsak kanseri için kolonoskopi testidir.

Kanser Türlerine Göre Tarama Yöntemleri Nelerdir?

Kanser türlerine göre kanser belirtileri farklı gözlenmektedir. Genetik yatkınlıklar, yaş ve belirtiler varsa türe uygun taramalarla önceden tespit edilir. Erken tespit gerektiren (yaş, risk grubu) faktörler sebebiyle düzenli aralıklarla hekimler tarafından önerilmektedir.

Meme Kanseri Taramaları

Meme Kanseri, fiziki muayeneler ve mamografi gibi görüntüleme testleri ile yapılır. Risk grubu olan hastalarda hekimin önerisi ile düzenli aralıklarla yapılır. Erken dönemde tespit edilmesi iyileşme oranını etkilediğinden özellikle risk gruplarına ve 40 yaşını tamamlamış kadınlarda iki yılda bir önerilir.

Rahim Ağzı Kanser Taramaları

Rahim ağzı kanseri taramaları uzman hekimin uygun gördüğü zaman dilimi ile genellikle erken yaştan itibaren yapılması önerilir. Yaygın bir kanser hastalığı olması sebebiyle erken tespit edilmesi tedavi sürecini dolayısıyla iyileşmeyi önemli ölçüde etkiler. Laboratuvar testleri yapılarak tarama yapılır. Pap smear testi ve HPV testi düzenli aralıklarla hekimler tarafından önerilir. Bu testlerin uygun yaş ve zaman aralıkları ile yapılarak kanser öncesi hücreler ve yüksek risk barındıran HPV türleri tespit edilir.

Kolon Kanseri Taramaları

Kolon kanseri yaygın olan ve belirli yaş gruplarında dikkat çeken hastalık türlerindendir. Belirli aralıklarla yapılan laboratuvar ve görüntüleme testleri yapılarak kanserli ya da kansere dönüşme potansiyeli olan hücreler önceden tespit edilmesi sağlanır.

Akciğer Kanseri Taramaları

Akciğer kanseri belirtilerini tespit etmek için görüntüleme yöntemi kullanılmaktadır. İleri yaş gruplarında risk oldukça fazla olduğundan dolayı sağlık geçmişi dikkate alınarak uzman hekim tarafından detaylı değerlendirilir.

Ağız Kanseri Taramaları

Ağız kanseri için ağız bölgesinde kanser belirtileri uzman diş hekimi tarafından kontrol edilir. Resmi bir tarama yöntemi yoktur. Fiziki muayane ile rutin bir kontrol oluşturulabilir.

Prostat Kanseri Taramaları

Kan testi ile laboratuvar ortamında tespit edilir, belirli yaş gruplarında uzman hekimlerin önerisi düzenli aralıklarla test yaptırmaları yönündedir.

Cilt Kanseri Taramaları

Dermatologlar tarafından fiziki muayene ile kontroller yapılarak tarama yapılır. Ben, sivilce, leke gibi durumlar detaylı şekilde incelenir. Cilt kanseri için kanser hücresi tehtidi içeren durumlarda biyopsi yapılarak laboratuvar ortamında taramaya devam edilmektedir.

Kanser Taramaları İle İlgili Sık Sorulan Sorular

Kanser Taraması için hangi bölümden randevu alınır?

Kanser taraması için Onkoloji bölümünden randevu alınmalıdır. Evreleri ile birlikte kanserli hücrelerin incelenmesi ve radyoterapi, immünoterapi ve kemoterapi gibi tedavi yönteminlerini planlayan ve uygulayan tıp alanıdır.

Kanser taraması kimler için uygundur?

Kanser taraması genç yaştan itibaren her bireyde erken teşhis edilebilmesi için uygundur. Özellikle kendisi ve ailesinde kanser geçmişi olan yüksek risk grubundaki kişilere, ileri yaş gruplarında düzenli aralıklarla yapılması gerekmektedir.

Kanser taraması nasıl yapılır?

• Fizik muayene
• Laboratuvar testleri
• Görüntüleme yöntemleri
• Genetik testler

Kimler kanser taraması için daha uygundur?

• Ailesinde ve kendi geçmişinde kanser öyküsü olanlar
• Kanser ile ilişkili olabilecek bazı genetik bozukluklara sahip olanlar
• Kanser oluşumuna sebep olabilecek tütün kullanımı veya kimyasal maddelere maruz kalanlar
• İleri yaştakiler

Hangi kanserler için düzenli tarama önerilir?

• Meme Kanseri: Mamografi ile yapılan taramaların özellikle 40-70 yaş arasındaki kadınlarda meme kanserine bağlı ölümlerin belirgin olarak azalttığı gösterilmiştir. Taramalarda 25-39 yaş arasında yıllık meme muayenesi ve 40 yaş üstünde ise meme muayenesi ile birlikte mamografi yapılması önerilir.
• Servikal (rahim ağzı ) kanser: HPV (human papillomavirus) testi ve PAP smear tek başına veya birlikte yapılması önerilen testlerdir. 21-29 yaş arasındakilerin üç yılda bir PAP smear testi yaptırması, 30-64 yaş arasındakilerin her yıl PAP smear testi ve 5 yılda bir HPV testi önerilir. 65 yaş üstünde son on yıldaki testlerde anormal bulgu yoksa taramaya gerek olmadığı düşünülmektedir.
• Kolorektal (kalın barsak) kanserler: Dışkı testleri (dışkıda gizli kan ve dışkı DNA testi) ve kolonoskopi bağırsak kanserlerini tarama ve erken tanısında kullanılan testlerdir. 45 yaşından itibaren her yıl dışkıda gizli kan ve 10 yılda bir kolonoskopi yapılması önerilir.
• Prostat kanseri: 45 yaşından itibaren muayene ile birlikte PSA (Prostat spesifik antijen ) taraması yapılır. Ancak ailesinde prostat kanseri bulunanlarda daha erken yaşlarda taramaya başlamak daha uygun olacaktır.

Risk faktörlerinin veya belirtilerin olması durumunda yapılması önerilen kanser taramaları nelerdir?

• Endometrium (rahim) kanseri: Yıllık transvajinal ultrasonografi ve endometrial biyopsi önerilir.
• Karaciğer kanseri: Kronik viral hepatitlerde, otoimmün hepatit, karaciğer sirozu durumunda veya doğuştan gelen bir karaciğer hastalığınız varsa yılda bir karaciğer ultrasonografisinin yapılması ve AFP ( Alfa feto protein) ölçümü uygun olacaktır.
• Over (yumurtalık ) kanseri: Yakın akrabalarınızda over kanseri varsa, BRCA1 veya BRCA2 genetik mutasyonlarına sahipseniz, yılda bir transvajinal ultrasonografi ve CA 125 ölçümü önerilmektedir.
• Akciğer kanseri: Sigara içenlerde (1 paket 20 yıl veya 2 paket 10 yıl) sigara içimi varsa ya da son 15 yıl içinde sigara bırakılmışsa 50-80 yaş arasında, tarama için düşük doz bilgisayarlı akciğer tomografisinin çekilmesi gerekmektedir.

*Bu içeriğin geliştirilmesine Memorial Tıbbi Yayın Kurulu katkı sağlamıştır. Sitede yer alan tüm içerikler yalnızca genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Şikayetinizle ilgili değerlendirme, tanı ve tedavi için mutlaka bir doktora başvurunuz."