Patellar Tendinit Nedir? Belirtileri ve Tedavisi Nelerdir?

Patellar Tendinit Nedir?

Patellar tendinit; diz kapağını kaval kemiğine bağlayan ana tendonun sıçrama, koşma veya ani yön değiştirme gibi tekrarlanan zorlamalara maruz kalması sonucu oluşan mikroyırtıklar ve inflamasyonla görülen, aşırı yüklenme rahatsızlığıdır. Tıp literatüründe atlayıcı dizi olarak da adlandırılan bu durum, uyluk ön kaslarının ürettiği gücü bacağa ileten patellar tendonun kendi kendini onarma hızından daha fazla mekanik strese maruz kalmasıyla tetiklenir. Erken evrede diz kapağının hemen altındaki lokalize hassasiyet ve hareketle artan sızlama ile kendini gösteren bu fonksiyonel bozukluk, zamanında tedavi edilmediğinde tendon dokusunun yapısında kalıcı dejenerasyona (tendinopati) ve hareket kısıtlılığına neden olabilir.

Patellar Tendinit (Jumper’s Knee) Nasıl Oluşur?

Patellar tendinit, diz kapağının alt kısmında yer alan tendonların zarar görmesine bağlı olarak oluşum gösterir. Bu bölgede yer alan tendon, zıplayıcı tendon olarak da bilinir. Özellikle voleybol gibi spor dallarında, sporcunun zıplamasına bağlı olarak bölgede kasılmalar ve zorlanmalar meydana gelebilir. Bu durum jumper's knee yani patellar tendinit oluşumu olarak adlandırılır. 

Aşırı kullanım ve tekrarlayan yüklenme

Petellar tendonitis, bölgenin aşırı kullanımına bağlı olarak zorlanabilir. Uzun süre aynı hareketlerin tekrarlanması halinde tendon zamanla hasar görmeye başlar. Bölgeyi zorlamaya devam etmek, ilerleyen süreçte tendon kopmasına neden olabilir. Bu nedenle zorlama meydana geldiğinde aynı hareketlerin tekrarlanmaması ve bir süre istirahat edilmesi önerilir.

Sporcular ve riskli aktivite türleri

Tendonun zorlanması özellikle sporcularda görülen bir durum olarak bilinir. Zıplama hareketleri içeren spor dalları, tendonun ve diz bölgesinin zorlanmasına neden olur. Tendonun belirli bir kapasitesi vardır ve bu kapasitenin aşılması halinde hasar meydana gelir. Voleybol, basketbol, uzun atlama, atletizm gibi spor dallarında hem zıplama hem de yere iniş esnasında tendon aktif olarak hareket eder. Bu tür hareketlerde tendon bir süre sonra fazla yüklenmeyi kaldıramayabilir.

Tendon yapısında mikro yırtıklar

Tendonlar her zorlanmada yırtılmaz ama bölgede mikro yırtıklar oluşmaya başlar. Bölgenin sürekli olarak zorlanması ve aynı hareketlerin tekrarlanması, birden fazla mikro yırtık oluşumuna yol açar. İlerleyen süreçte ise bu yırtıklar çoğalır ve tendon kopması gibi problemler meydana gelir.

Patellar Tendinit Belirtileri Nelerdir?

Patellar tendinitte ilk belirti, bölgede ağrı hissinin meydana gelmesi ile oluşur. Bölge zorlanmaya devam ettikçe bu ağrı hissinde artış meydana gelebilir. İleri evrelerde ise diz bölgesinde şişlik oluşabilir ve kişinin hareket kabiliyetinde azalmalar görülür. Patellar tendinit belirtileri şunlardır;

• Diz önünde ağrı
• Koşu ya da zıplama gibi akticvitilerde ağrı
• Şişklik
• Hassasiyet
• Isı artışı
• Yürüme gibi günlük aktivitelerde ağrı

Diz önünde lokalize ağrı

Bölgenin zorlanmasına bağlı olarak ilk dönemlerde diz önünde lokalize ağrı meydana gelir. Ağrı hissi genellikle diz kapağının alt kısmına yakın bir bölgede görülür. İlk süreçlerde ağrı hissi hafiftir ve ara ara bölgede sızlama oluşur. Kişinin istirahat etmesi ile birlikte bölgedeki ağrı ve sızlama hissinde azalmalar görülür.

Aktivite ile artan ağrı (koşu, zıplama)

Tendon zorlandığında aynı hareketlerin tekrar tekrar yapılması, belirtilerin şiddetlenmesine neden olur. Özellikle tendon zorlanması sonrasında koşu ve zıplama gibi aktivitelerde şiddetli diz ağrısı görülür. Aktivite, bölgede mikro yırtıkların oluşmasına yol açtığı için ağrı hissi de bu yırtıklara bağlı olarak artış gösterir.

Şişlik, hassasiyet ve ısı artışı

Aktivite ile ağrıların şiddetlenmesi, bir süre sonra tendonun bulunduğu bölgede şişliğe neden olur. İlk günlerde şişlik, bölgeye dokunulduğunda fark edilir. Fakat ilerleyen süreçte şişlik oluşumu gözle görülür hale gelir. Bu süreçte tendonun bulunduğu bölgenin ısısında artış olabilir. Vücudun diğer bölgeleri normal ısıdayken sadece hasarlı bölgede ısı artışı meydana gelir. Aynı zamanda hasarlı bölgede hassasiyet oluşumu da bu süreçte sık rastlanan belirtiler arasında yer alır.

İleri evrede günlük hareketlerde zorlanma

Tendonda oluşan mikro yırtıklar, aktivite artışı ile şiddetlenebilir. Kişinin tedavi olmaması halinde günlük hareketlerde zorlanmalar görülür. Özellikle dinlendikten sonra yürümeye başlandığında, diz bölgesinde şiddetli ağrı görülebilir. Kişi zıplama, yürüme ve çömelme gibi hareketleri gerçekleştiremez.

Patellar Tendinopati ile Tendinit Aynı mı?

Patellar tendinopati ile patellar tendinit, genellikle birbiri ile karıştırılır. Genel olarak değerlendirildiğinde aynı sağlık problemi ile ilişkili terimlerdir. Patellar tendinit, tendinit dokusunda iltihaplanma olarak bilinir. Patellar tendinopati ise aşırı zorlanmaya bağlı olarak tendonun zayıflamasıdır. 

Patellar Tendinit Neden Olur?

Patellar tendinit, bölgenin fazla zorlanması nedeni ile oluşum gösterir. Hatalı yapılan spor hareketleri ve yoğun egzersizler de yine bölgede hasar oluşmasına yol açan etkenler arasında yer alır. Bazı kişiler, tam esnemeden spor yapmaya başladığında, bölgenin esnekliği olmadığı için tendonda zorlanmalar görülebilir. Patellar tendinit nedenleri şunlardır;

Tekrarlayan zorlama ve aşırı egzersiz

Tendonun zarar görmesinin en önemli nedeni, bölgenin tekrar tekrar zorlanmasıdır. Aynı hareketlerin üst üste yapılması, tendonda hasara yol açar. Aynı zamanda aşırı egzersiz yapılması halinde de zorlanmalar görülebilir. Egzersizlerin belirli bir sürede ve aşırı zorlanmadan yapılması gerekir. 

Kas dengesizliği ve esneklik problemleri

Vücudun yeteri kadar esnek olmaması hem kasların hem tendonların zorlanmasına neden olur. Vücudun bir anda esnek hareketler yapmaya zorlanması, ciddi sakatlanmalara yol açabilir. Bu nedenle öncelikle ısınma ve esneme hareketleri ile spora başlanması önerilir. Özellikle uyluk kaslarının gergin olması halinde bölgede ağrı ya da acı hissi görülür. Kas dengesizliklerinde ise tendona aşırı yük binmesi gibi sorunlar meydana gelerek sakatlanmalar yaşanabilir.

Yanlış antrenman teknikleri

Antrenman yaparken kişilerin hatalı hareketlerde bulunması, tendonda yırtık oluşumuna yol açabilir. Bu nedenle antrenman yaparken profesyonel destek alınması oldukça önemlidir. Hatalı antrenman hareketleri sadece tendonlara zarar vermez. Aynı zamanda bilek burkulması, kemik kırılması ve düşmeye bağlı kafa travması gibi ciddi problemlere de yol açabilir.

Patellar Tendinit Nasıl Teşhis Edilir?

Patellar tendinit probleminin teşhis edilebilmesi için öncelikle fiziki muayene gerekir. Hastada ortaya çıkan belirtiler değerlendirilir. Bu belirtilerin ne zaman ortaya çıktığı ve şiddeti hakkında bilgi alınır. Bölgede şişlik ve hassasiyet oluşumu olup olmadığı kontrol edilir. Daha sonrasında röntgen çekimi ya da ultrason gibi bazı görüntüleme yöntemlerine başvurularak hastaya tanı konulur.

Fizik muayene

Fizik muayene, teşhis koyma sürecinin ilk aşamasıdır. Bu süreçte kişide belirtilerin görüldüğü bölge yani diz bölgesi muayene edilir. Kişiden bazı hareketler yapması talep edilir. Bu hareketler genellikle bacağı indirip kaldırma ya da eğilip kalkma şeklindedir. Hastayı zorlamamaya dikkat edilir. Daha sonrasında bölgeye dokunularak hassasiyet oluşumu olup olmadığına bakılır. 

MR ve ultrason ile görüntüleme

Fizik muayene sonrasında hastalara kesin tanı konulabilmesi için görüntüleme yöntemlerine başvurulur. MR ve röntgen çekimi yaptırılması talep edilebilir. Aynı zamanda ultrason ile de tendon yapıları detaylı bir şekilde incelenir. Ultrason, tendon kalınlaşması ve mikro yırtık oluşumu olup olmadığının incelenmesine yardımcıdır.

Patellar Tendinit Tedavisi Nasıl Yapılır?

Patellar tendinit tedavisinde öncelikle hastaların istirahat etmesi önerilir. Özellikle sağlık probleminin erken dönemlerinde istirahat ile iyileşme gözlemlenebilir. Fakat ileri evrelerde farklı tedavi yöntemlerine başvurulması gerekli olabilir. Genellikle hastanın hareket kabiliyetinde azalma meydana gelmesi halinde fizik tedavi sürecine başlanır. 

İstirahat ve aktivite düzenleme

Tendinit problemi oluştuğunda bölgenin zorlanmaması gerekir. Bu gibi durumlarda kişi istirahat etmelidir ve bölgeyi zorlayan hareketleri yapmaktan kaçınmalıdır. Fakat sürekli olarak hareketsiz kalınması önerilen bir durum değildir. Hareketsiz kalmak, vücudun hamlamasına neden olabilir. Gün içerisinde hafif yürüyüşler yapılabilir ancak bölge zorlanmamalıdır.

Buz uygulama ve ilaç tedavisi

Buz uygulaması, bölgede oluşan ağrının hafifletilmesine yardımcıdır. Gün içerisinde 15 dakikalık buz uygulamaları yapılabilir. Genellikle 15 dakikadan uzun süre bölgeye soğuk kompres uygulaması önerilmez. Uygulama, gün içinde 4 - 5 kez tekrarlanmalıdır. Hastanın ağrı şiddetine bağlı olarak doktorlar tarafından ağrı kesici ilaçlar reçete edilebilir.

Fizik tedavi ve rehabilitasyon

Tendon hasarının ilerlemesi halinde fizik tedavi ve rehabilitasyon sürecine başlanması gerekebilir. Özellikle hastanın hareket kabiliyeti kısıtlanmışsa bölgenin rahatlatılabilmesi için fizik tedavi hareketlerinin uygulanması önerilir. Bu egzersizler ile tendonun güçlenmesi hedeflenir.

PRP ve ileri tedavi seçenekleri

Hastaya uygulanan tedavi yöntemlerinin yetersiz olması halinde PRP tedavisine başlanması gerekli olabilir. Kişinin kendisinden alınan kan ile gerçekleştirilen PRP işlemi, tendonun iyileşme sürecinin hızlanmasına yardımcıdır. Bu süreçte farklı enjeksiyon yöntemlerine başvurulması da mümkündür.

Cerrahi müdahale gerektiren durumlar

PRP ve ileri seviye tedavi yöntemlerinden sonuç alınamaması halinde cerrahi müdahale gerekli olabilir. Ameliyat ile hasarlı tendon yapısı temizlenir. Cerrahi müdahale en son seçenek olarak değerlendirilir. Ameliyattan sonra hastanın iyileşme süresi iki üç ay sürebilir. Bu süreçte ilaç kullanımı gerekli olabilir. Patellar tendinit egzersizleri yapılması önerilebilir.

Patellar Tendinit Egzersizleri Nelerdir?

Patellar tendinit problemi yaşayan kişiler için bazı egzersizler vardır. Bu egzersizlerin yapılması, bölgenin rahatlamasına yardımcı olur. Özellikle hamstring kaslarının esnetilmesi için bu egzersizlerin uygulanması önerilir. Böylelikle bölgedeki gerginlik de azalmaya başlar. Patellar tendinit egzersizleri şöyledir;

Quadriceps ve hamstring germe egzersizleri

Quadriceps ve hamstring kasları, ön ve arka uyluklardır. Bu kasların gergin olması, tendonun zorlanmasına yol açabilir. Bu nedenle bölgeyi esnetmeye yönelik bazı egzersizler yapılabilir. Sırayla sağ ve sol topuğun, arkadan kalçaya doğru çekilmesi ile ön uyluk bölgesi yani quadriceps kasları rahatlar. Hamstring yani arka uyluk kaslarının rahatlaması için ise dizi düz tutarak öne eğilme ya da bacağı yukarı indirip kaldırma hareketleri yapılabilir. Bu hareketlerin günde birkaç kez tekrarlanması önerilir.

Eksantrik güçlendirme egzersizleri

Eksantrik güçlendirme egzersizleri, squat gibi bazı spor hareketlerini içerir. Bu egzersizler, kasların güçlenmesine yardımcı olur. Aynı zamanda tendonların iyileşme sürecine de katkı sağlar. Fakat bu hareketlerin doğru bir şekilde uygulanması gereklidir. Aksi takdirde bölgenin daha fazla zorlanmasına neden olabilir. 

Diz stabilizasyon çalışmaları

Diz stabilizasyon çalışmaları, dizin hareket kabiliyetinin artırılmasını sağlar. Özellikle spor yapan kişilerin tedavi sonrasındaki süreçte bu egzersizleri yapması önerilir. Böylelikle denge ve koordinasyon sağlanması daha kolay olur. Tek ayak üzerinde dengede durma hareketleri bu süreçte yapılabilir. 

Patellar Tendinit Ne Kadar Sürede İyileşir?

Patellar tendinit, cerrahi müdahale sonrasında yaklaşık olarak 3 aylık bir süre içerisinde iyileşmeye başlar. İlk dönemlerde durumun fark edilmesi ve istirahat edilmesi ile iki ya da üç haftada iyileşme süreci başlamış olur. Orta şiddetli vakalarda ise hastaya uygulanan tedavi yöntemine bağlı olarak iyileşme süreci değişkenlik gösterir.

Patellar Tendinit Nasıl Önlenir?

Patellar tendinitin önlenebilmesi için bölgenin fazla zorlanmaması gereklidir. Aynı zamanda spor ve egzersiz öncesinde ısınma hareketleri yapılmalıdır. Vücut ısınmadan spor yapmak, direkt olarak tendonların ve kasların zorlanmasına yol açar. Bölgeye fazla baskı uygulanmamalıdır ve antrenman yaparken hatalı hareketlerden kaçınılmalıdır.

Doğru ısınma ve soğuma

Egzersiz öncesinde doğru ısınma hareketlerinin gerçekleştirilmesi gerekir. Vücut öncelikle spora ya da egzersize hazırlanmalıdır. Böylelikle antrenman esnasında vücut çok fazla zorlanmaz. Spor sonrasında ise vücudun soğuması gerekir. Bunun için antrenmanın şiddeti yavaş yavaş azaltılarak dinlenme moduna geçilmelidir.

Yüklenme kontrolü ve dinlenme

Yüklenme kontrolü sağlanabilmesi için direkt olarak yoğun tempolu antrenmanlara başlanmamalıdır. Isınma hareketleri sonrasında tempoyu hafif artırarak egzersizlere başlanması önerilir. Tempo yavaş yavaş artırılmalıdır. Dinlenme sürecine geçilirken de yine aynı şekilde temponun azaltılması gerekir.

Kas güçlendirme ve esneklik

Kasların güçlendirilmesi, daha dengeli bir şekilde hareket edilmesini sağlar. Böylelikle spor kaynaklı yaralanmalar minimum seviyeye indirgenir. Aynı zamanda vücut esnekliğinin kazandırılması da bu süreçte oldukça önemlidir. Kaslar gerginken egzersiz yapılması halinde tendonlarda zorlanma başlar ve mikro yırtık oluşumu görülebilir.

Patellar Tendinit ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Patellar tendinit kendiliğinden geçer mi?

Evet, hafif belirtiler ortaya çıktığında istirahat etmek tendinitin kendiliğinden geçmesine imkan tanır. Bu süreçte bölgeye fazla baskı uygulanmamalıdır. Fakat orta şiddetli belirtiler söz konusu ise ilaç kullanımı gerekli olabilir. Şiddetli seyreden durumlarda ise fizik tedavi ya da cerrahi müdahale gerekebilir.

Patellar tendonitis spor yapmaya engel mi?

Hayır, bu durum spor yapmaya engel değildir. Fakat tekrar spor yapmaya başlamak için kişinin iyileşmesi gereklidir. Tedavi sürecinde patellar tendonitis egzersizleri yapmak, tekrar spor hayatına dönüş aşamasında fayda sağlar.

Patellar tendinit ameliyat gerektirir mi?

Evet, belirtilerin şiddetli olması ve diğer tedavi yöntemlerinden sonuç alınamaması halinde ameliyat gereklidir. Ancak her patellar tendinit probleminde ameliyata gerek olmayabilir. Bu tür durumlarda öncelikle ilaç tedavisi ve fizik tedavi yöntemlerine başvurulur. Son çare olarak ameliyat önerilir.

Patellar tendinit için hangi doktora gidilir?

Patellar tendinit için ortopedi alanında uzmanlaşmış hekimlere başvurulması gerekir. Profesyonel sporcular ise spor hekimlerine başvurabilir. Fakat genellikle ortopedi alanında fiziki muayene gerçekleştirilir ve kişiye tanı konulur.

Patellar tendinit için hangi bölüme gidilir?

Patellar tendinit belirtileri söz konusu ise hastanelerin ortopedi alanından randevu alınabilir. Gerekli durumlarda doktorlar, hastayı fizik tedavi alanına yönlendirir. Farklı alanlarda hastanın muayene edilmesi gerekli ise sevk gerçekleştirilir.

*Bu içeriğin geliştirilmesine Memorial Tıbbi Yayın Kurulu katkı sağlamıştır. Sitede yer alan tüm içerikler yalnızca genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Şikayetinizle ilgili değerlendirme, tanı ve tedavi için mutlaka bir doktora başvurunuz."