Broca Afazisi Nedir? Broca Afazisi Neden Olur?

Broca afazisi, beyin ve konuşma ile alakalı bir hastalık türü olarak değerlendirilir. Beyinde broca isimli bir alan vardır. Bu alan, beynin sol kısmında yer alır ve motor becerileri ile alakalıdır. Bu kısmın hasar alması halinde broca afazisi meydana gelir. Broca afazisi, dışa vurumcu afazi ismi ile de bilinir. Afazi, disfazi olarak adlandırılır. Konuşma, yazma ve okuma becerilerinin kaybına neden olan bir durumdur.

Broca Afazisi Nedir?

Broca afazisi, konuşma problemlerine sebep olan bir hastalıktır. Beynin konuşma ve motor becerilerini algılayan broca bölgesindeki hasara bağlı olarak ortaya çıkar. Bu hasarın sebepleri arasında beyin tümörü, kafa travması ve inme (felç) gibi durumlar yer alır. Yaşanan bu sağlık problemleri, brocanın zarar görmesine neden olur.

Broca afazisi, akıcı olmayan bir dil bozukluğu olarak tanımlanır. Bu durumda kişi ne söyleyeceğinin farkındadır. Fakat söylemek istediği şeyleri söyleyemez. Kelimeler dışa yansımaz ya da düşünülenden daha farklı kelimeler ortaya çıkar. Konuşmalar, normalden daha kısa hale gelir. Bazı kelimeler konuşma esnasında eksik kalır. Bu durum, kişinin insan ilişkilerine zarar verebilir. Psikolojik problemlerin ortaya çıkmasına neden olabilir. Aynı zamanda farklı sağlık problemleri de broca afazisine bağlı olarak ortaya çıkabilir. 

Broca Afazisi Özellikleri

Broca afazisi özellikleri arasında en sık bilineni konuşma problemine sebebiyet vermesidir. Bu sağlık problemi, kişinin iletişim kurmasını zorlaştırır. Konuşma becerileri kaybolmaya başlar. Kelimeler eksik ve kısa olur. Örneğin kişi kelimelerin son harflerini söylemez. Gramer hataları artış gösterir. Devrik ya da düşük cümleler kurulur. Konuşma esnasında karşı tarafın dedikleri anlaşılır. Bu durum anlama problemine neden olmaz. 

Bazı vakalarda, kişilerin ses tonunda da değişimler görülmüştür. Kişinin sesi daha boğuk bir hal alır. Fonetik çarpıtmalar bu süreçte ortaya çıkabilir. 

Broca afazisi özellikleri genellikle iletişim problemlerine sebep olur. Bunun haricinde ise farklı bir probleme neden olmaz. Fakat kişinin psikolojik problemleri ortaya çıkabilir. Yaşanan gerginliğe ve strese bağlı olarak farklı sağlık problemleri oluşabilir.

Broca Afazisi Nedenleri

Broca afazisi, broca hasarı nedeni ile ortaya çıkar. Beyinde yer alan broca bölgesinin hasar alması ise farklı nedenlere bağlı olarak ortaya çıkar. Broca afazisi nedenleri arasında şu maddeler yer alır;

• İnme (Felç): İnme sebebi ile ortaya çıkan broca afazisi, hastalığın en sık bilinen nedenlerinden birisidir. Kişi felç geçirdiği zaman bazı bölgelere oksijen iletimi kesilir ya da azalır. Bu bölgelerden birisi de brocadır. Kişi felç geçirdiğinde, beyindeki broca alanına giden oksijen azalmaya başlar. Bu durumda da broca hasar alır ve afazi oluşumuna yol açar.
• Travmatik beyin yaralanmaları: Travmatik beyin yaralanmaları, kısaca "TBI" olarak adlandırılır. Bu yaralanmalar genellikle kişinin kafasına aldığı darbeler nedeni ile ortaya çıkar. Kafayı sert bir yere vurmak, yüksekten düşmek ve bunlar gibi durumların meydana gelmesi halinde broca alanı hasar alır. Bu durumda da broca afazisi meydana gelir.
• Tümör: Beyin tümörleri, broca afazisinin nedenlerinden birisidir. Beyinde oluşan tümörün brocaya yakın olması, konuşma problemlerinin oluşmasına sebebiyet verir. Tümörün daha fazla büyümesi ise bu bölgede ciddi problemlerin görülmesine neden olur.
• Enfeksiyon hastalıkları ve iltihabi hastalıklar: Bazı hastalık türleri direkt olarak beyin bölgesinde iltihaplanmaya sebep olur. Özellikle menenjit gibi hastalık türleri beyine zarar verir. Bu durumdan broca bölgesi de etkilenir. Ensefalit hastalığı da broca afazisi nedenlerinden birisi olarak bilinir.

Bunların haricinde ise broca afazisine neden olabilecek fakat nadir görülen bazı durumlar vardır. Bu durumlar ise şunlardır:

• Epilepsi atakları
• Beyin ameliyatları
• Beyinde apse oluşumu
• Multipl Skleroz

Broca Afazisi Belirtileri

Broca afazisi meydana geldiğinde bazı belirtiler görülür. Bu belirtiler sayesinde kişiye tanı konulması daha kolay hale gelir. Broca afazisine dair semptomlar görüldüğünde, sağlık kuruluşlarına başvurulması gerekir. Nöroloji alanından randevu alarak muayene olunmalıdır. Broca afazisi belirtileri arasında şu maddelere yer verilir:

• Kelimeler arasında uzun süre duraksamalar yaşanır. Örneğin kişi "ben geldim" diyeceği zaman iki kelimenin arasında normalden uzun bir boşluk bırakılır. Bu durumda cümle "ben..... geldim.." şeklinde söylenir.
• Kişi doğru kelimeleri söyleyemez. Bu durum iki farklı şekilde ortaya çıkar. Örneğin kişi "keman" demek yerine "kalem" diyebilir. Diğer bir durumda ise kelime daha anlamsız bir şekilde ortaya çıkar. "Elbise" kelimesi söylenirken "ebilse" şeklinde kelime hataları meydana gelebilir.
• Belirtiler sadece konuşma esnasında değil aynı zamanda yazma becerilerinde de ortaya çıkar. Yazı yazarken kelimeler eksik kalır. Örneğin bir kişi "ben ablama keman satın aldım" yazacağı zaman "ben abla keman sat ald" şeklinde kısalabilir.
• Konuşma ve yazma problemlerine ek olarak okuma problemleri de meydana gelir. Okunan kelime "televizyon" ise kişi bunu "terlik" şeklinde okuyabilir. Bazen okunan kısımlara tekrar tekrar geri dönülmesi gerekir. Kişi okuduğu kelimeyi unutur. Bu nedenle de dönüp tekrar kelimeleri kontrol eder.
• Yeni kelimeler ve yeni sesler üretilir. Hiç var olmayan bir kelime söylenebilir.
• Konuşma esnasında ya da yazma esnasında, kelimeler tekrar edilir. Örneğin birisi ile sohbet ederken "nasılsın?" demek yerine "nasılsın? nasılsın?" şeklinde kişi kendisini ifade eder.
• Kişinin algılamasında herhangi bir problem yoktur. Okuduğunu ya da dinlediğini doğru bir şekilde algılar. Fakat karşılık olarak bir cevap vermek zorlaşır.

Bu durum bazen disleksi problemi ile de karıştırılır. Fakat broca afazisi, disleksi hastalığı ile kıyaslandığında çok daha ciddi bir durum olarak görülür.

Broca Afazisi Tedavisi

Broca afazisi tedavisi için öncelikle terapi önerilir. Bu durum kişinin psikolojisini olumsuz yönde etkiler. Bu nedenle de öncelikle psikolojik destek alınmalıdır. Psikolojik desteğe ek olarak ise konuşma ve dil terapisi ile kişinin konuşma problemleri hafifletilir. Kişinin kelime bilgisi tekrar güçlendirilir. 

Broca afazisi nedeni ile kişiler, kendilerini sosyal ortamlardan soyutlamaya başlayabilir. Bu gibi durumlar depresyona sebebiyet verir. Bu nedenle de grup terapilerine katılmak hem iyileşmek için hem de tekrar sosyalleşmek için oldukça uygun bir yöntemdir. 

Destekleyici teknolojiler yardımı ile de broca afazisi tedavisi gerçekleşir. Bu durum tam anlamıyla bir tedavi olarak kabul görmez. Kişiye bazı elektronik cihazlar önerilir. Bu cihazlar yardımı ile kişi konuşmaz, cihaz kişinin yerine konuşur. Sesli ya da yazılı mesaj kartları da bu süreçte yardımcı araçlar olarak kişiye destek olur.

Tedavinin en önemli aşamalarından birisi ise rehabilitasyon olarak bilinir. Özellikle inme sonrası rehabilitasyon desteği ile kişiler broca afazisi problemini daha hafif bir şekilde geçirir. 

Wernicke ve Broca Afazisi Arasındaki Farklar

Wernicke ve broca afazisi, birbiri ile karıştırılan sağlık problemleridir. Bu iki sağlık problemi arasında ayırt edici farklar vardır. Broca afazisi, konuşma problemlerine neden olur. Kişi, algı yeteneğini yitirmez. Wernicke ise anlama güçlüğüne yol açar. Kişi hem anlayamaz hem de anlamlı cümleler kuramaz. 

Broca afazisinde konuşmalar genellikle kısa ve kesik şekildedir. Wernicke görülen kişilerde ise konuşma hızlı ve akıcı bir şekilde ilerler ama anlamsızdır. Broca, beynin sol tarafındadır. Wernicke ise beynin sağ kısmında bulunur. Broca afazisi olan kişiler, kendilerini ifade etmekte zorlanır. Wernicke probleminde ise kişi anlamsız bir şekilde konuşur. Fakat kendisi bunun farkına varmaz. Anlamlı cümleler kurduğunu düşünür. Kendisini ifade edebildiğini zanneder.

Kısaca belirtmek gerekir ise broca afazisi üretim odaklı bozukluk, Wernicke afazisi ise anlam odaklı bozukluk olarak tanımlanır.

Broca Afazisi İle İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Broca afazisi iyileşir mi?

Broca afazisinde iyileşme görülebilir. Her zaman kesin iyileşmeler meydana gelmez fakat kişiler ilk dönemlere kıyasla kendilerini daha iyi ifade edebilmeye başlar. Bu süreçte erken tanı ve dil terapisi önemlidir.

Erken dönemde neler yapılmalı?

Hastalığın erken döneminde, direkt olarak uzman hekimlere danışılmalıdır. Semptomlar şiddetlenmeden dil terapisine başvurulması önerilir. Kişi yaşadığı problemin bilincinde olmalıdır ve düzenli olarak kelime egzersizleri yapmalıdır. Bu egzersizleri sessiz ve sakin bir ortamda yapması, daha fazla odaklanmasına katkı sağlar. Bu süreçte psikolojik destek alarak da süreci kontrol altına almak mümkündür. Böylelikle sosyal soyutlanma gibi problemler meydana gelmez ve dil terapisi ile birlikte konuşma becerileri de fazla bozulmadan geri kazanılır.

Hangi testler tanı koydurur?

Broca afazisi tanısı için nöropsikolojik testlerden faydalanılması mümkündür. Özellikle Boston Afazi Testi, tanı koyma sürecini daha kolay bir hale getirir. Bu test yardımı ile afazi türleri ayırt edilebilir. Genellikle okuma, konuşma ve yazma becerileri test edilir. Bu testler ile afazi tanısı konulur. Afazinin türünü belirlemek için Boston Afazi Testi ve farklı test türlerine başvurulur. Böylelikle kişiye kesin tanı konulabilir. Tanı konulması için görüntüleme sistemlerinden de destek alınır. Broca yapısı görüntülenir ve incelenir.

*Bu içeriğin geliştirilmesine Memorial Tıbbi Yayın Kurulu katkı sağlamıştır. Sitede yer alan tüm içerikler yalnızca genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Şikayetinizle ilgili değerlendirme, tanı ve tedavi için mutlaka bir doktora başvurunuz."