Endoftalmi Nedir? Belirtileri ve Tedavisi

Endoftalmi; göz cerrahisi, travma veya sistemik bir enfeksiyon sonucu gözde oluşan ciddi bir inflamatuar reaksiyondur. İki farklı türde ortaya çıkması mümkündür. Ekzojen endoftalmi, cerrahi veya travma gibi dış etkenlere bağlı olarak oluşum gösteren bir türdür. Endojen endoftalmi ise bağışıklık sisteminin zayıflaması halinde oluşan enfeksiyonlara bağlı olarak ortaya çıkar. Her iki durumda da kişilerde görme kaybı, göz kapağı şişliği, kızarıklık ve şiddetli ağrı gibi belirtilere rastlanır. Tedavi ise genellikle intravitreal antibiyotik enjeksiyonu veya vitrektomi ile yapılır.

Endoftalmi Nedir?

Endoftalmi, göz küresinin iç kısmında yer alan vitreus ve ön kamara sıvılarının iltihaplanmasına bağlı olarak gelişen bir enfeksiyon hastalığıdır. Genellikle cerrahi işlemler nedeniyle göz içi enjeksiyon uygulamasına bağlı olarak ya da göz travması sonrasında mikropların göz bölgesinde birikmesi bu duruma yol açar. İlerleyen süreçlerde ise kişinin tedavi olmaması halinde enfeksiyon gözün tüm katmanlarına yayılım gösterebilir.

Endoftalmi Türleri Nelerdir?

Endoftalmi; göze ulaşma yoluna, enfeksiyonun geliştiği zamana ve altta yatan temel nedene göre farklı kategorilerde değerlendirilir. Bu türlerin ayırt edilmesi; uygulanacak tedavinin şekli, kullanılacak ilaçlar, ilaçların dozu ve görme kaybı riskinin değerlendirilmesi için oldukça önemlidir. Endoftalmi türleri şunlardır;

• Ekzojen Endoftalmi: Mikroorganizmaların göz dışındaki ortamdan direkt olarak göz içerisine girmesiyle oluşur ve en yaygın endoftalmi türü olarak bilinir. Enfeksiyon hızlı bir şekilde yayılım gösterir.
   
• Endojen Endoftalmi: Vücudun göz dışındaki bir başka bölgesinde oluşan enfeksiyonun kan dolaşımı ile göz damarlarına ve vitreus dokusuna ulaşmasıyla endojen endoftalmi oluşur.
   
• Ameliyat Sonrası Gelişen Endoftalmi: Başta katarakt ameliyatı olmak üzere glokom, kornea nakli veya vitrektomi gibi cerrahi müdahaleler sonrasında bu enfeksiyonun oluşumu görülür.
   
• Göz İçi Enjeksiyon Sonrası Gelişen Endoftalmi: Yaşa bağlı sarı nokta hastalığı, diyabetik makula ödemi veya retinal damar tıkanıklığı gibi göz hastalıkları tedavisinde uygulanan intravitreal enjeksiyonlar sonrasında gelişebilen bir türdür. Bu türe nadiren rastlansa da oldukça ciddi komplikasyonlara neden olabilir. 
   
• Travma Sonrası Gelişen Endoftalmi: Göze yabancı cisimlerin girmesi ya da şiddetli darbelerin alınması gibi durumlarda bu tür ortaya çıkar. Göze herhangi bir nesnenin batmasına bağlı olarak retina yırtığı gibi farklı sorunlar da ortaya çıkabilir.

Endoftalmi Neden Olur?

Hastalığın temel nedeni, normal şartlarda steril olan göz içi sıvılarına patojen mikroorganizmalarının giriş yapmasıdır. Genellikle stafilokok ve streptokok türü bakterilerin göz içindeki sıvıya karışması ile endoftalmi oluşumu meydana gelir. Mikroorganizmalar bu sıvı içerisinde daha hızlı bir şekilde çoğalır ve toksin salgılanmasına neden olur. Böylelikle gözde iltihabi reaksiyon başlar. Bağışıklık sistemi baskılanmış olan veya kemoterapi gören kişilerde ise mantar enfeksiyonuna bağlı olarak endoftalmi oluşma riski vardır. Aynı zamanda cerrahi sterilizasyon hataları, kornea yaralanmaları, travmalar veya enfeksiyonun göze yayılması, endoftalmi sebepleri arasında yer alır.

Endoftalmi Belirtileri Nelerdir?

Endoftalmi geliştiğinde, göz içindeki iltihap hızlı bir şekilde ilerler. Mikroorganizmaların göz içi sıvılarında çoğalması, bağışıklık hücrelerinin bu alanda birikmesine ve göz içi basıncının hızla yükselmesine neden olur. Semptomların ortaya çıkma hızı ve şiddeti ise enfeksiyona yol açan patojenin türüne bağlı olarak değişkenlik gösterir. Genel olarak değerlendirildiğinde endoftalmi belirtileri şöyle bilinir:

• Ani ve Şiddetli Göz Ağrısı: Göz içi basıncının hızla yükselmesi, şiddetli ve şakağa doğru yayılan göz ağrısı hissine neden olur. Bu süreçte ağrı kesici ilaçlarla ağrı hissi geçmez ve kişinin yaşam kalitesi düşer. 
   
• Görme Kaybı: Kornea, ön kamara sıvısı ve vitreus dokusunun iltihap hücreleriyle dolması, ışığın retinaya ulaşmasını engeller ve hastalarda geçici ya da kalıcı görme kaybı oluşabilir.
   
• Gözde Kızarıklık ve Ödem: İltihabın yarattığı damarsal genişlemeler nedeniyle konjonktiva dokusunda aşırı kanlanma ve kızarıklık meydana gelir. Aynı zamanda göz kapaklarında ve göz çevresindeki dokularda ödem oluşur.
   
• Işığa Karşı Aşırı Hassasiyet: İris ve korneadaki iltihabi reaksiyona bağlı olarak gözün ışığa karşı toleransında azalmalar meydana gelir. Gözün ışık ile temasında kasılma, sulanma ve ağrı hissedilir.

Endoftalmi Nasıl Teşhis Edilir?

Endoftalmi teşhisi için öncelikle hastanın fiziki muayenesi gerçekleştirilir ve herhangi bir cerrahi operasyon ya da travma öyküsünün olup olmadığı değerlendirilir. Daha sonrasında biyomikroskop ile göz bölgesi detaylı bir şekilde incelenir. Ön kamarada iltihap hücrelerinin varlığı, retina yansımasının kaybolması ve göz içi sıvısının bulanıklaşması gibi durumlar kontrol edilir. Böylelikle hastalığın teşhis edilmesi mümkün hale gelir. 

Endoftalmide Kullanılan Tanı Yöntemleri Nelerdir?

Hastalara kesin tanı konulabilmesi için gözdeki mikroorganizmanın değerlendirilmesi gereklidir. Bunun için ise göz içi sıvısından iğne yardımıyla numune alınmalıdır. Alınan bu numune kültür ve mikrobiyolojik incelemeye gönderilerek göz enfeksiyonu oluşumuna yol açan bakteri veya mantar türü belirlenir. Yoğun iltihaplı vakalarda ise göz ultrasonografisi yapılarak retina yırtığı veya göz içinde yabancı cisim olup olmadığı kontrol edilir.

Endoftalmi Tedavisi Nasıl Yapılır?

Endoftalmi tedavisi, göz içine doğrudan uygulanan intravitreal antibiyotik veya antifungal enjeksiyonlar ile yapılır. Bu enjeksiyonlar, mikroorganizmaların yok edilmesini sağlar. Şiddetli ve enjeksiyona yanıt vermeyen vakalarda ise göz içindeki iltihaplı sıvının cerrahi olarak temizlenebilmesi için pars plana vitrektomi (PPV) ameliyatına başvurulur. Ameliyat ya da enjeksiyon sonrasında ise göz içindeki iltihabın baskılanması için göz damlaları reçete edilir.

Endoftalmi için Risk Faktörleri Nelerdir?

Geçirilmiş göz ameliyatları, uzun süren cerrahi işlemler, ameliyat sırasında oluşan komplikasyonlar vb. durumlar, endoftalmi risk faktörleridir. Cerrahi işlemler yapılırken sterilazsyona dikkat edilmemesi ve göz içine mercek yerleştirirken yapılan hatalar da bu risklerin oluşmasına neden olabilir. Bu nedenle cerrahi operasyonun güvenilir yerlerde ve uzman hekimler tarafından gerçekleştirilmesi gereklidir. Aynı zamanda diyabet hastalığı ve bağışıklık sisteminin baskılanmasına neden olabilecek kronik hastalıklar da dokuların iyileşmesini geciktirerek endoftalmi oluşum riskini artırır. 

Endoftalmi ile Karışabilen Durumlar Nelerdir?

Endoftalmi ile semptom benzerlikleri olan bazı göz hastalıkları vardır. Özellikle ameliyat sonrası gelişen toksik anterior segment sendromu (TASS), üveit vakaları veya kornea tabakasını etkileyen ağır göz enfeksiyonları, endoftalmi ile karıştırılabilir. Hastalığın teşhisinde ayırıcı tanı yöntemlerine başvurulması gereklidir.

Endoftalminin Olası Komplikasyonları Nelerdir?

Tedaviye geç kalındığında ya da kişinin tedavi olmaması halinde iltihap gözün tüm dokularına yayılarak panoktalmite oluşumuna neden olabilir. Bu durum kalıcı görme kaybına, göz küresinin küçülerek işlevini kaybetmesine ve nadiren de olsa gözün alınmasına yol açabilecek kadar ciddi sorunlara neden olabilir.

Endoftalmi için Hangi Bölüme ve Doktora Başvurulmalıdır?

Göz ameliyatı veya travma sonrası aniden gelişen ağrı ve görme kaybı şikayetlerinde hastanelerin göz hastalıkları (oftalmoloji) bölümünden randevu alınması gereklidir. Gerekli durumlarda ise hastanelerin acil servislerine başvurulması mümkündür. Hastanın genel sağlık durumuna bağlı olarak farklı alanlara sevki gerçekleştirilebilir. 

Endoftalmi ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Endoftalmi ameliyat sonrası ne zaman ortaya çıkar?

Ameliyat sonrası endoftalmi genellikle cerrahiden sonraki ilk 1 ile 2 hafta içinde özellikle 3. ya da 5. günlerde içinde hızlı bir şekilde ortaya çıkar. Mantarların veya bakterilerin yol açtığı kronik vakalarda bu süre ameliyattan aylar hatta yıllar sonra dahi ortaya çıkabilir.

Göz içi enjeksiyon sonrası endoftalmi gelişebilir mi?

Evet, nadir de olsa göz içi enjeksiyon uygulamaları sonrasında dış ortamdaki veya göz kapağındaki mikropların iğne aracılığıyla göze girmesiyle endoftalmi gelişebilir. Bu riski en aza indirmek için enjeksiyon öncesinde ve sonrasında antiseptik solüsyonlarla temizlik yapılır ve steril şekilde uygulama gerçekleştirilir.

Endoftalmi kalıcı görme kaybına neden olur mu?

Evet, geç dönemde müdahale edilen ya da müdahale edilmeyen endoftalmi vakaları retina dokusunda kalıcı hasarlara yol açarak görme kaybına neden olabilir. Fakat erken dönemde uygulanan tedavilerle hastanın görme yetisinin korunması mümkün hale gelir.

Endoftalmi tedavisinde ameliyat gerekir mi?

Her endoftalmi tedavisinde ameliyata gerek kalmayabilir. Göz içi antibiyotik enjeksiyonuna yanıt vermeyen, iltihabın çok yoğun olduğu veya vitreus dokusunun tamamen bulanıklaştığı ileri derece endoftalmi vakalarında ise gözün içindeki iltihaplı sıvının ve mikropların temizlenebilmesi için pars plana vitrektomi ameliyatı yapılması gerekir.

Endoftalmi ile üveit aynı şey midir?

Hayır, üveit gözün orta damarsal tabakasının otoimmün veya iltihabi reaksiyonlarla şişmesi olarak tanımlanan bir göz hastalığıdır. Endoftalmi ise genellikle mikroorganizmaların yol açtığı çok daha agresif ve acil müdahale gerektiren ağır bir enfeksiyon hastalığı olarak bilinir.

Endoftalmi tekrar eder mi?

Tedavi edilen ve enfeksiyonun tamamen temizlendiği vakalarda hastalığın kendiliğinden nüksetme riski düşüktür. Hastanın ilerleyen dönemlerde yeni bir göz ameliyatı geçirmesi, göze darbe alması veya vücudunda başka bir ağır enfeksiyon oluşması halinde ise bu durumun tekrar etme riski vardır. 

*Bu içeriğin geliştirilmesine Memorial Tıbbi Yayın Kurulu katkı sağlamıştır. Sitede yer alan tüm içerikler yalnızca genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Şikayetinizle ilgili değerlendirme, tanı ve tedavi için mutlaka bir doktora başvurunuz."