Epidural Hematom Nedir? Belirtileri ve Tedavisi

Epidural hematom (EDH), kafatası ile beynin en dış koruyucu zarı olan dura mater arasında kan birikmesi ile oluşan sağlık problemidir. Bu kanama genellikle bölgede yer alan bir arterin yırtılması sonucu meydana gelir ve kanın hızlı bir şekilde birikmeye başlaması, beyin dokusuna baskı yaparak ciddi nörolojik hasarlara ve ani ölümlere neden olabilir. En sık etkilenen damar, orta meningeal arterdir ve özellikle temporal kemik bölgesinde yaralanmalar sonucu kanama oluşur. Şiddetli baş ağrısı, bilinç kaybı, bilinç bulanıklığı, nefes almakta zorlanma, mide bulantısı ve kusma gibi bazı belirtiler bu süreçte görülür. Epidural hematom ciddi bir vaka olduğu için direkt olarak cerrahi müdahale ile tedavi gerçekleştirilir.

Epidural Hematom Nedir?

Epidural hematoma, genellikle baş bölgesine alınan şiddetli bir darbe sonucu kafatası ile beynin sert zarı arasında kanın birikmeye başlamasıdır. Çoğunlukla kafatası kırıklarıyla birlikte görülen bu kanama, atardamar kaynaklı olduğu için oldukça hızlı bir şekilde yayılmaya ve büyümeye başlayabilir. Bölgede hızla yayılan kan ise beyin dokusuna baskı yapar.

Epidural Hematom Neden Olur?

Epidural hematom oluşumunun en yaygın oluşum nedeni, direkt olarak kafa bölgesine alınan şiddetli darbelerdir. Özellikle şakak kemiğinin kırılması durumunda, bu bölgenin hemen altından geçen orta meningeal arterde yırtılmalar meydana gelir ve yırtılan damardan sızan kan, yüksek basınçla zarın kemikten ayrılmasına yol açar. Zarın kemikten ayrılması ile birlikte hematom oluşumu meydana gelir. Trafik kazaları, yüksekten düşmeler, spor yaralanmaları ve fiziksel saldırılar nedeniyle kişilerde epidural hematom oluşma riski söz konusudur.

Epidural Hematom Belirtileri Nelerdir?

Kafa travması sonrasında kanamanın hızı, biriken kan pıhtısının hacmi ve kanın beyin dokusuna uyguladığı mekanik baskının derecesine bağlı olarak epidural hematom belirtileri değişkenlik gösterebilir. Hasar gören damardan sızan kan, kafatası içinde sıkıştıkça beyin dokusu giderek daha fazla basınca maruz kalır ve nörolojik fonksiyonlarda bozulmalar oluşur. Genellikle baş ağrısı, kusma ve konuşma bozukluğu gibi belirtiler bu süreçte görülür. En sık rastlanan epidural hematom belirtileri şunlardır; 

• Şiddetli Baş Ağrısı: Kanamanın kafatası ile zar arasında yer kaplaması ve kafa içi basıncını hızla yükseltmesi nedeniyle şiddetli baş ağrısı gibi belirtiler ortaya çıkabilir.
   
• Bulantı ve Kusma: Beyin dokusundaki basınç artışı, beynin uyarılması ile birlikte öğürme refleksini tetikler ve kusmaya neden olabilir. Bu süreçte kişilerde yoğun mide bulantısı ve kusma nöbetleri sık görülen belirtiler arasında yer alır.
   
• Sersemlik ve Bilinç Değişikliği: Beyin korteksinin baskılanması sonucu hastada sersemlik hali oluşur. Kişi nerede olduğunu veya ne yaşandığını kavramakta zorlanabilir, Baş dönmesi de bu belirtilere eşlik eder.
   
• Uyuşukluk ve Artan Uyku Hali: Kan pıhtısının büyümesiyle birlikte hastanın bilinç düzeyi gerilemeye başlar. Sürekli esneme, derin uyku ihtiyacı ve hastayı uyandırmada zorlanmalar ortaya çıkar.
   
• Konuşma Bozukluğu: Kanamanın beynin konuşma merkezlerini içeren sol yarımkürede gelişmesi durumunda, hastada kelimeleri yuvarlama, anlaşılmaz sesler çıkarma, peltekleşme veya karşısındakinin söylediklerini anlayamama gibi afazi ya da disartri belirtilerine neden olur.
   
• Vücudun Bir Tarafında Güçsüzlük: Büyüyen hematom, beynin motor hareketleri kontrol eden merkezlerine baskı yaptığında, kanamanın olduğu tarafın karşı kısmındaki kol ve bacakta his kaybı, uyuşma, koordinasyon bozukluğu veya hemiparezi oluşumu gözlemlenebilir.
   
• Nöbet Geçirme: Biriken kanın ve oluşan ödemin beyin zarları ile korteks üzerindeki tahriş edici etkisi, elektriksel aktivitenin bozulmasına yol açar. Bu durum hastada ani kasılmalar, şuur kaybı ve epilepsi nöbetlerini tetikleyebilir.
   
• Tek Göz Bebeğinde Büyüme Gibi Uyarıcı Bulgular: Beynin aşağıya doğru fıtıklaşması sonucu göz hareketlerini ve pupil boyutunu kontrol eden okülomotor siniri baskı altında kalır. Bunun sonucunda kanamanın olduğu taraftaki göz bebeği genişler, ışığa yanıt vermez.

Epidural Hematom Nasıl Teşhis Edilir?

Epidural hematom teşhisi, kafa travması ile acil servise başvuran hastanın hızlı nörolojik değerlendirmesi ile yapılır. Hastanın bilinç düzeyi glaskow koma skalası ile puanlanır ve pupil reflexes ile kontroller sağlanır. Hastanın travma öyküsü alındıktan sonra görüntüleme yöntemlerine başvurularak hastalara kesin tanı konulur.

Epidural Hematom Tanı Yöntemleri Nelerdir?

Acil vakalarda hastalara kesin tanı konulabilmesi için öncelikli olarak beyin bölgesinin değerlendirilmesi gereklidir. Bu değerlendirme ise bilgisayarlı tomografi (BT) çekimi ile gerçekleştirilir. BT; kanamanın boyutunu, kafatası kemiği ile zar arasındaki görünümü ve beyin dokusundaki kaymayı gösterir. Beyin emarı ise genellikle kronik veya karmaşık vakalarda tercih edilir. Acil durumlarda hızı sebebiyle BT ilk seçenektir.

Epidural Hematom Tedavisi Nasıl Yapılır?

Acil vakalarda kişiye tanı konulduktan sonra direkt olarak cerrahi müdahale ile epidural hematom tedavisi gerçekleştirilir. Uygulanan tedavi, biriken kan pıhtısının ameliyatla boşaltılması ve kanayan damarın dikilerek durdurulması şeklindedir. Kraniyotomi adı verilen bu işlemde kafatası kemiğinden bir pencere açılır, hematom temizlenir ve kafa içi basınç düşürülür. Hastanın bilincinin açık olduğu ve beyne baskı yapmayan vakalarda ise hasta yakın yoğun bakım takibine alınır.

Epidural Hematom için Risk Faktörleri Nelerdir?

Kafa travmasına maruz kalınması, epidural hematomun en önemli risk faktörü olarak değerlendirilir. Spor yaralanmaları, trafik kazaları, riskli iş gruplarında çalışanların koruyucu ekipman kullanmaması gibi durumlarda epidural hematom risk grubu içerisindedir. Ayrıca ileri yaşta denge kaybı yaşayan bireyler ile kan sulandırıcı ilaç kullanan kişilerin küçük düşmelerde bile hematom geliştirme riski yüksek kabul edilir.

Epidural Hematomda Açık Dönem Nedir?

Epidural hematomun en önemli özelliklerinden biri açık dönemdir. Şiddetli darbe alan hasta, ilk anda kısa süreli bir bilinç kaybı yaşayabilir; ardından bilinci tamamen açılır ve kendini gayet iyi hisseder. Ancak bu süreçte kanama devam etmektedir. Açık dönemin ardından kafa içi basıncın aniden artmasıyla hasta hızla komaya girebilir. 

Epidural Hematomun Olası Komplikasyonları Nelerdir?

Zamanında müdahale edilmeyen veya ağır seyreden vakalarda beyin dokusundaki sıkışmaya bağlı olarak kalıcı nöroloji problemleri, konuşma bozuklukları, felç ve nöbetler görülebilir. Ayrıca beyin ödemi, kafa içi basınç artışı ve fıtıklaşma gibi hayati tehdit oluşturan durumların ortaya çıkma riski de söz konusudur. 

Epidural Hematom Sonrası İyileşme Süreci

Epidural hematom ameliyatı sonrası ilk günler hasta yoğun bakımda ya da cerrahi serviste müşahede altında kalmalıdır. Ameliyat sonrası olası komplikasyon risklerinin değerlendirilmesi için gözetim gereklidir. Epidural hematom iyileşme süreci, ameliyatın zamanlamasına, kanamanın büyüklüğüne ve hastanın yaşına bağlı olarak değişir. Erken müdahale edilen hastalarda iyileşme daha hızlı olurken nörolojik kayıp gelişen hastalarda ise ameliyat sonrasında fizik tedavi ve rehabilitasyon ile epidural hematom iyileşme süreci desteklenebilir.

Epidural Hematomdan Korunmak için Neler Yapılabilir?

Epidural hematomdan korunmanın tek yolu kafa travmalarını önlemektir. Bunun için trafikte kurallara uymak, iş esnasında güvenlik önlemlerine dikkat etmek ve spor esnasında koruyucu ekipman giymek önemlidir. Fakat epidural hematom gün içerisinde kişinin düşmesi ve kafasını vurması halinde dahi oluşabilir.

Epidural Hematom için Hangi Bölüme ve Doktora Başvurulmalıdır?

Kafa travması geçiren veya travma sonrası baş dönmesi, kusma ve şuur bulanıklığı yaşayan kişiler hastanelerin acil servisine başvurmalıdır. Acil değerlendirmenin ardından hastanın takibi, hastanelerin nöroloji alanında ya da beyin ve sinir cerrahisi bölümünde gerçekleştirilir.

Epidural Hematom ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Epidural hematom hangi durumlarda gelişir?

Epidural hematom; trafik kazaları, düşmeler, darbeler veya spor yaralanmaları gibi kafatası kırığına yol açan şiddetli baş travmaları sonrasında gelişir. Kafa bölgesine şiddetli darbe alınması halinde ortaya çıkabilen ciddi bir problemdir.

Kafa çarpması sonrası her baş ağrısı epidural hematom anlamına gelir mi?

Hayır, kafa çarpması sonrası görülen her baş ağrısı epidural hematom anlamına gelmez. Fakat baş bölgesinin şiddetli çarpılması ve ağrının giderek şiddetlenmesi, epidural hematom belirtisi olarak değerlendirilir. Özellikle bu sürece mide bulantısı ya da kusma gibi belirtilerin eşlik etmesi halinde acil servislere başvurulmalıdır. 

Epidural hematom belirtileri hemen mi ortaya çıkar?

Epidural hematom oluşumunda belirtiler, darbeden hemen sonra ortaya çıkabileceği gibi açık dönemden sonra da ortaya çıkabilir. Açık dönem söz konusu olduğunda öncelikle hafif belirtiler görülür ve geçer. Kişi kendisini iyi hisseder ancak kanama şiddetlenir ve birkaç saat sonrasında belirtiler tekrar ortaya çıkar.

Epidural hematom acil ameliyat gerektirir mi?

Evet, beyne baskı yapan ve kafa içi basıncını artıran epidural hematom vakalarının çoğunda hayati riski önlemek için acil ameliyat gerekir. Cerrahi müdahaleye başvurulmaması halinde kişinin hayati riski de artış gösterir. 

Epidural hematom ameliyatsız düzelebilir mi?

Çok küçük boyuttaki, beyne baskı uygulamayan ve hastanın bilincinin tamamen açık olduğu nadir vakalar ameliyata gerek kalmadan yoğun bakım takibi ile kontrol altında tutulabilir. Fakat kanamanın devam etmesi halinde hastaya cerrahi müdahalede bulunulması gereklidir.

Epidural hematom kalıcı hasar bırakır mı?

Erken teşhis ve erken müdahale ile hastaların iyileşmesi mümkündür. Fakat geç müdahale edilen vakalarda felç, konuşma bozukluğu veya nöbet gibi kalıcı hasarların oluşma riski söz konusudur. Her epidural hematom vakasında kalıcı hasar oluşmaz.

Epidural hematom ile beyin kanaması aynı şey midir?

Hayır, epidural hematom ile beyin kanaması aynı şey değildir. Epidural hematom, beyin kanaması türlerinden biri olarak kabul edilir ve beyin dokusunun içinde değil, kafatası kemiği ile beynin dış zarı arasında biriken kanama şeklinde tanımlanır.

Epidural hematom ile subdural hematom arasındaki fark nedir?

Epidural hematom kafatası kemiği ile sert zar arasında ve hızlı gelişen atardamar kanamasıdır. Subdural hematom ise sert zarın altında, beynin hemen üzerinde yer alan ve genellikle daha yavaş seyreden toplardamar kanamasıdır.

*Bu içeriğin geliştirilmesine Memorial Tıbbi Yayın Kurulu katkı sağlamıştır. Sitede yer alan tüm içerikler yalnızca genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Şikayetinizle ilgili değerlendirme, tanı ve tedavi için mutlaka bir doktora başvurunuz."