Helikobakter Pilori (Helicobacter Pylori) Nedir? Helikobakter Pilori Nasıl Tedavi Edilir?

Helikobakter pilori (H. pylori), mide veya ince bağırsakta iltihaplanmaya ve ülsere neden olan bir bakteri türüdür. Özellikle yemeklerden sonra mide üstünde ağrı, açken midede kazınma, şişkinlik, tokluk hissi, sık acıkma, bulantı veya kusma gibi belirtilere neden olur. Tedavi edilmediğinde, gastrit ve mide ülseri oluşmasına yol açabilen helikobakter pilori, mide kanseri için de bir risk faktörüdür.

Helikobakter Pilori (Helicobacter Pylori) Nedir?

Helikobakter pilori, mideyi enfekte eden bir tür mikroorganizmadır. Çoğunlukla midenin pilorik bölgesinde bulunur ve kronik gastrik enfeksiyona neden olur. Midedeki dokuya ve ince bağırsağın ilk kısmı olan duodenuma zarar verir ve sonucunda mide ağrısı ve iltihaplanmaya yol açabilir. Bu bakteri tedavi edilmediği takdirde midedeki varlığını ömür boyu sürdürür.

Helikobakter Pilori Belirtileri Nelerdir?

Helikobakter pilorinin kendine özgü bir belirtisi olmadığı için çoğu insanda farkında olmadan bulunabilir.  Ancak helikobakter pilorinin sebep olabildiği gastrit, veya ülser gibi hastalıkların belirtileri olabilir.

Helikobakter pilorinin belirtileri genel olarak şu şekilde sıralanabilir;

• Yemeklerden sonra mide üstünde ağrı
• Açken midede kazınma, şişkinlik, tokluk hissi
• Sık acıkma
• Bulantı, kusma gibi şikayetler helikobakter pilorinin neden olduğu gastrit ve ülser hastalığı belirtileri olabilmektedir.

Helikobakter Pilori Nasıl Bulaşır?

Helikobakter pilori bir bakteri olduğu için, bakteriyi taşıyan bir insandan bulaş yoluyla geçer. Bulaşma yolu tam belli olmamakla beraber, insanlar arası yakın temas, öpüşme, aile içi bulaşlar, iyi yıkanmayan el, fekal-oral yol ve infekte içme suyu ile bulaşabilir.

Ülkemizde yapılan bir çalışmaya göre helikobakter pilori sıklığı %82.5 saptanmıştır. Marmara bölgesinde helikobakter pilori %72 iken, Güneydoğu Anadolu’da  %89’lara varmaktadır. 

İnsanlar helikobakter pilori bakterisini sıklıkla çocukken alırlar.

• Kalabalık bir ailede yaşamak
• Temiz, güvenilir içme suyu olmayan şartlarda yaşamak
• Gelişmekte olan ülkelerde yaşamak
• Helikobakter pilori pozitif biri ile beraber yaşamak, risk faktörleri arasındadır.

Helikobakter Pilori Nasıl Teşhis Edilir?

Helikobakter pilori teşhisinde birden fazla tetkik uygulanabilmektedir.

• Endoskopi: Mide endoskopisi yapılırken alınan mide biyopsi örneğinin mikroskop incelenmesi ile helikobakter pilori teşhisi yapılabilmektedir.
   
• Üre nefes testi: Üfleyerek yapılan üre nefes testi ile helikobakter pilori teşhisi yapılabilir. Helikobakter pilori üreaz denen bir enzim salgılar. Test sırasında işaretli karbon içeren üre tableti hastaya içirilir. Kişide helikobakter pilori var ise, helikobakter pilori üreyi parçalar ve açığa çıkan karbon nefeste ölçülerek, helikobakter pilori tanısı konabilir.
   
• Dışkı testi: Dışkıda helikobakter pilori antijeninin saptanması ile teşhis konulabilmektedir.  

Kanda Helikobakter piloriye özgü antikorların saptanması tanı koymada faydalı değildir. Çünkü yeni infeksiyonu olduğu kadar, geçirilip, iyileşmiş bir infeksiyonda da pozitif bulunabilir. Bu yüzden Helikobakter pilori teşhisinde antikor testleri kullanılmamalıdır.

Helicobacter Pylori Yasak Yiyecekler Nelerdir?

Helikobakter Pylori (H. pylori) enfeksiyonunun tedavisinde temel yaklaşım antibiyotikler ve mide asidini baskılayıcı ilaçların kullanımı olsa da, iyileşme sürecini desteklemek ve semptomların şiddetini azaltmak için beslenme düzeninde dikkatli seçimler yapmak kritik önem taşır. H. pylori'ye özel olarak yasaklanmış bir yiyecek listesi olmamakla birlikte, mide ve onikiparmak bağırsağındaki iltihaplanmayı ve tahrişi artırabilecek gıdalardan kaçınılması genel bir öneridir.

Bu bakterinin neden olduğu gastrit veya ülser durumlarında mide hassasiyeti artar. Bu nedenle, beslenme stratejisi mideyi yormayan, asit üretimini aşırı tetiklemeyen ve sindirimi kolay yiyeceklere odaklanmalıdır.

Mideyi tahriş edebilecek ve kaçınılması gereken besin grupları

H. pylori ile enfekte bireylerin, özellikle aktif iltihaplanma veya ülser şikayeti yaşadıkları dönemlerde aşağıdaki gıda ve içecek gruplarından uzak durması önerilir:

Yüksek Asitli Gıdalar ve İçecekler

• Narenciye: Mide asidini artırma potansiyeli yüksektir. Portakal, limon, greyfurt gibi meyveler ve salça, ketçap, yoğun soslar gibi domates bazlı ürünler rahatsızlığı tetikleyebilir.
   
• Gazlı ve Şekerli İçecekler: Karbonatlı sular, gazlı alkolsüz içecekler ve aşırı şeker içeren meyve suları mideyi şişirerek rahatsızlığa neden olabilir.

Baharatlı ve Acı Yiyecekler

Kırmızı biber, pul biber, karabiber gibi yoğun baharatlar mide mukozasını doğrudan tahriş edebilir ve ağrı hissini artırabilir.

Yağlı ve Kızartılmış Gıdalar

Kızartmalar, fast food ürünleri, aşırı yağlı etler ve ağır soslar sindirim sistemini yorar ve mide boşalmasını yavaşlatarak reflü veya yanma hissini artırabilir.

Kafein ve Alkol

• Kahve ve Kafeinli İçecekler: Kafein, mide asidi salgısını tetikleyebilir. Bu nedenle kahve, demli çay ve enerji içecekleri tüketimi sınırlanmalıdır.
   
• Alkol: Alkol, mide zarını doğrudan tahriş eder ve tedavi sürecini olumsuz etkileyebilir. Kesinlikle kaçınılması önerilir.

İşlenmiş ve Rafine Gıdalar

Beyaz ekmek, beyaz pirinç gibi işlenmiş tahıllar ve yüksek oranda katkı maddesi içeren hazır gıdalar, sindirimi zorlayabilir ve sağlıklı bağırsak florasını desteklemede yetersiz kalabilir.

Helicobacter Pylori Direkt Antijen Negatif Ne Demek?

Helikobakter Pylori direkt antijen testi, dışkı örneğinde H. pylori bakterisinin aktif varlığını gösteren spesifik protein parçacıklarını (antijenlerini) saptamaya yarayan bir tanı yöntemidir. Bu test, sindirim sisteminde bakterinin halen canlı ve aktif olarak bulunup bulunmadığını gösterir.

Direkt antijen testinin "negatif" sonuç vermesi

Dışkı örneğinizde, testin yapıldığı anda aktif bir Helikobakter Pylori enfeksiyonunu işaret eden bakteriyel antijene rastlanmamış demektir. Bu sonuç, ya hiç H. pylori enfeksiyonunuzun olmadığını ya da mevcut bir enfeksiyonun tedavi ile tamamen temizlendiğini gösterir.

Negatif sonuç, bireyin geçmişte enfekte olup olmadığı hakkında bilgi vermez çünkü bakteri temizlenmiş olabilir. Ayrıca, antibiyotik veya mide asidi baskılayıcı ilaç kullanan kişilerde, bu ilaçlar bakteriyi baskılayarak testin yanlışlıkla negatif çıkmasına neden olabilir. Bu nedenle, test öncesinde doktorunuzun önerdiği süre boyunca ilaç kesintisi yapılması gerekliliği önemlidir.

Helicobacter Pylori Direkt Antijen Pozitif Ne Demek?

Direkt antijen testinin "pozitif" sonuç vermesi

Dışkı örneğinizde Helikobakter Pylori bakterisine ait antijenlerin tespit edildiği anlamına gelir. Bu sonuç, mide veya onikiparmak bağırsağınızda aktif ve devam eden bir H. pylori enfeksiyonunun varlığını güçlü bir şekilde doğrular. Direkt antijen testi, günümüzde en sık tercih edilen ve tedavinin başarıp başarmadığını kontrol etmek için (tedaviden 4-6 hafta sonra) en güvenilir yöntemlerden biridir.

Pozitif sonuç alındığında, mide rahatsızlıklarının, gastritin veya ülserin kaynağının büyük olasılıkla bu bakteri olduğu kabul edilir ve doktorunuz uygun kombinasyonel antibiyotik tedavi protokolünü başlatacaktır.

Helikobakter Pilori Tedavisi Nasıl Yapılır?

Toplumda yaygın görülen ve dirençli bir bakteri olan helikobakteri pilori için belirlenmiş tedavi endikasyonları mevcuttur. Her helikobakteri pilori pozitif hastada tedavi endikasyonu olmayabilir. Tedavide çeşitli antibiyotik ve mide ilacı kombinasyonlarını yeterli sürede kullanmak gerekir. Ülkemiz koşullarında 10-14 günlük süre ile tedavi önerilmektedir.

Uygulanan tedaviden, en az 4-6 hafta sonra helikobakteri pilori için tekrar bir test yapılması gerekebilmektedir. Tekrar gerçekleştirilen testler, tedavinin enfeksiyondan kurtulmadığını gösteriyorsa, klinik durum gerektiriyor ise farklı bir antibiyotik kombinasyonuyla  tedavi uygulanabilir.

Helikobakter Pilori ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Helikobakter pilori enfeksiyonun komplikasyonları nelerdir? 

Helikobakter pilori ile enfekte olmuş birçok insanda herhangi bir sorun gözükmeyebilir. Helikobakter pilori komplikasyonları şu şekilde sıralanabilir; 

• Helikobakter pilori mide iç yüzeyinin koruyucu tabakasını hasara uğratır. Bu da mide asitinin zayıflamış olduğu bu alanda, yaraya ( ülser)  neden olmasını kolaylaştırır. Helikobakter pilori ile infekte insanların yaklaşık %10’unda ülser gelişir.
   
• Helikobakter pilori mide iç yüzeyinde inflamasyona neden olarak gastrit yapar.
   
• Helikobakter pilori bazı tür mide kanserleri için de risk faktörüdür.

Kimleri tedavi etmek gerekir?

Helikobakter pilori ile enfekte olmuş hastalarda tedavi genel olarak şu faktörlere göre belirlenir;

• Hastanın şikâyeti
• Hikâyesi
• Risk faktörleri
• Endoskopi ve biyopsi bulgularına göre tedavi planına karar verilmesi gerekir.

Helikobakter pilori ilaçla geçer mi?

Helikobakter pilori tedaviye dirençli bir bakteridir.  Bu yüzden çeşitli ilaç konbinasyonları ile tedavi edilir. Tedavinin başarılı olması için, uygun ilaç kombinasyonunu hastanın, uygun sürede, uygun dozda ve düzgün kullanması gerekir.

Helicobacter pylori neden olur?

Helikobakter Pylori (H. Pylori) enfeksiyonunun bulaşma yolları tam olarak netleşmemekle birlikte, bilimsel veriler enfeksiyonun büyük ölçüde ağız yoluyla gerçekleştiğini göstermektedir. Bakteri, özellikle hijyen koşullarının yetersiz olduğu, kalabalık yaşam alanlarında daha kolay yayılabilir. Başlıca bulaşma yolları şunlardır:

• Kişiden Kişiye Temas (Ağızdan-Ağıza): Enfekte bir kişinin tükürüğü veya ortak kullanılan bardak/çatal-kaşık gibi eşyalar aracılığıyla geçiş olabilir.
   
• Dışkı-Ağız Yolu: Yetersiz el hijyeni, özellikle tuvalet sonrası ellerin doğru yıkanmaması yoluyla dışkı yoluyla vücuda geçebilir.
   
• Kontamine Gıda ve Su: İyi yıkanmamış sebze ve meyveler ile temiz olmayan içme suları da enfeksiyon kaynağı olabilir.

Helikobakter pilori tedavisinde kefir kullanılır mı?

Helikobakter pilori tedavisinde antibiyotikler yanında çeşitli ek ilaçlar veya gıdaların kullanımı uzun süredir, bilimsel literatürde araştırılan bir konudur.  Antibiyotiklere eklenen probiyotiklerin, antibiyotiklerin sebep olabileceği, ishal ve bunun gibi yan etkileri azaltarak, hasta uyumunu arttırdığı gösterilmiştir.  Ancak helikobakter tedavisinde kefir kullanımının faydası ile ilgili direkt bir bilimsel öneri yoktur.

Helikobakter pilori zayıflatır mı?

Helikobakter pilorinin kendisi zayıflamaya neden olmamaktadır. Anca helikobakter pilorinin neden olduğu mide ülseri veya gastrit gibi rahatsızlıklar hasta da ülser semptomları veya komplikasyonlarından dolayı yeteri kadar gıda alımı yapamamasına yol açabilmektedir. Kişi helikobakteri pilori nedeniyle değil neden olduğu ülser ya da gastrit rahatsızlarının yarattığı şikayetlerden dolayı beslenemezse kilo vermektedir.

Helikobakter pilori diyeti var mıdır? 

Helikobakter piloriye özel bir diyet yoktur. Hastada gastrit, ülser gibi rahatsızlar var ise, o anki şikayetlerine göre,  uygun diyet önerilebilir.  Genel olarak kafeinden uzak, kızartma gibi sindirim sistemini zorlayan besinlerden kaçınarak beslenmek önemlidir. Sigara da olumsuz etkilerin başında gelmektedir.  

Helikobakter pilori doğal ya da bitkisel tedavisi var mıdır?

Yapılan bilimsel araştırmalara göre helikobakter pilorinin tedavisinde bitkisel ya da doğal yöntemlerin yeri bulunmamaktadır.  

Helikobakter pilori endoskopi yapılmalı mıdır?

Hasta doktora mide ve sindirim sistemi şikayetleri için başvurduğunda, eğer endikasyonu var ise endoskopi yapılır. Böylece midedeki hastalıklar saptanır ve helikobakter pilori de mevcut ise uygun tedavi verilir.

Helikobakter pilori hangi doktora gidilir?

Helikobakter pilori teşhisi ve tedavisi için mide ve sindirim sistemi hastalıkları uzmanı olan, gastroenteroloji bölümüne başvurulmalıdır. Doktor secimi yapılırken endoskopi konusunda uzman bir doktorun tercih edilmesi ve hastanenin gerekli tetkikler bakımından alt yapısının eksiksiz olması önemlidir.

Helikobakter pilori ağız kokusu yapar mı?

Eğer ağız kokusunu açıklayacak diş, kulak burun boğaz hastalıkları gibi sorunlar yoksa anatomik olarak mide ve yemek borusunu değerlendirmek için endoskopi yapılmalıdır. Yapılan endoskopi sonrası helikobakter pilori saptanırsa da tedavi edilmesi uygun olur.

Helikobakter pylori tedavisinde beslenme nasıl olmalı?

Helikobakter pylori tedavisi sırasında beslenme, doğrudan bakteriyi öldürmese de, ilacın etkisini desteklemek, mide tahrişini azaltmak ve iyileşme sürecini hızlandırmak için kritik rol oynar. Beslenme temelde mideyi yormayan ve iltihabı azaltmaya odaklı olmalıdır. Bu doğrultuda lifli ve sindirimi kolay gıdalar tercih edilmelidir. Sebzeler (pişmiş veya haşlanmış formda), tam tahıllar ve yağsız protein kaynakları (balık, derisiz tavuk) öne çıkar.

Tedavide kullanılan antibiyotikler bağırsak florasını etkileyebileceği için, yoğurt ve kefir gibi probiyotik içeren fermente gıdalar bağırsak sağlığını destekleyerek yan etkileri hafifletmeye yardımcı olabilir. Yemek sıklığı açısından, günde üç ana öğün yerine, daha küçük porsiyonları sık aralıklarla tüketmek , tek seferde mideye aşırı yük binmesini engeller ve asit salgısının ani yükselişini önler. Gün boyunca bol su içmek sindirim sisteminin düzenli çalışmasına destek olur, ancak bu suyun yemeklerle birlikte değil, öğün aralarında tüketilmesi mide asidinin seyreltilmesini önler. Kafein, alkol, çok acı/baharatlı yiyecekler ve kızartma gibi yağlı besinlerden uzak durulmalıdır. Bu tür gıdalar mide mukozasını tahriş ederek tedaviye yanıtı olumsuz etkileyebilir ve semptomları şiddetlendirebilir.

Helikobakter pilori tedavi sonrası nelere dikkat edilmelidir?

Helikobakter pilori tedavisinden sonra sağlıkla ilgili her şeyde olduğu gibi, kişisel hijyene dikkat edilmelidir.

*Bu içeriğin geliştirilmesine Memorial Tıbbi Yayın Kurulu katkı sağlamıştır. Sitede yer alan tüm içerikler yalnızca genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Şikayetinizle ilgili değerlendirme, tanı ve tedavi için mutlaka bir doktora başvurunuz."