Kontakt Dermatit Nedir? Kontakt Dermatit Belirtileri ve Tedavisi

Kontakt dermatit, bir maddeyle doğrudan temas sonucu veya ona karşı alerjik reaksiyondan kaynaklanan kaşıntılı bir döküntüdür. Döküntüler bulaşıcı değildir ancak zaman zaman rahatsız edici olabilir. Kozmetikler, kokular, mücevherler ve bitkiler gibi birçok madde bu reaksiyona sebebiyet verebilir. Döküntü sıklıkla temas ve maruz kalınmasından sonraki günler içinde ortaya çıkar. Kontakt dermatiti başarılı bir şekilde tedavi etmek için reaksiyonun nedeninin belirlenmesi ve bu durumlardan uzak durulması gerekir. Reaksiyona neden olan maddeden kaçınırsanız döküntü genellikle 2 ila 4 hafta içinde iyileşir.

Kontakt Dermatit Nedir?

Kontakt dermatit, bir kimyasalla veya başka bir maddeyle temas sonucu tetiklenen ve kaşıntılı döküntüyle ortaya çıkan bir egzama türüdür. Kişi cildi tahriş eden bir madde, organizma, nesne veya kimyasalla temas ederek kontakt dermatite yakalanır.

Kontakt dermatit, soruna neden olan maddenin tanımlanması ve kaçınılması durumunda genellikle iyileşir veya tamamen ortadan kalkar. Ayrıca semptomları hafifletmeye yardımcı olacak tedaviler de mevcuttur. Bebeklerden yetişkinlere kadar her yaştan kişiyi etkileyebilen bir durum olan kontakt dermatit riski bazı meslek gruplarında daha yüksektir.

Kontakt dermatite yakalanma riski yüksek olan meslek grupları şöyledir:

• İnşaat işçileri
• Çiçekçiler
• Gıda işleyicileri
• Kuaförler
• Sağlık hizmeti sunanlar
• Temizlikçiler
• Tesisatçılar
• Mekanik işçileri ve
• Sanatçılar

Kontakt Dermatit Neden Olur?

Kontakt dermatit, cildi tahriş eden veya alerjik reaksiyonu tetikleyen bir maddeye maruz kalınması sonucu meydana gelir. Vücut cilde temas eden maddeden olumsuz etkilendiğinde, bağışıklık sistemi tepki verir. Cilt şişer ve iltihaplanır, bu da beyaz kan hücrelerinin alerjene veya tahriş edici bir maddeye tepki vermesinin sonucudur. Bu kaşıntılı döküntü, binlerce alerjen veya tahriş edici maddeden kaynaklanabilir. Çoğu zaman insanlarda tahriş edici ve alerjik reaksiyonlar aynı anda görülür.  Bu reaksiyonlar uzun saatler veya günler boyunva sürebilir. Kontakt dermatit türleri arasında alerjik kontakt dermatit veya tahriş edici kontakt dermatit en sık görülen tür olarak bilinir. Nadir görülen türler se fotoalerjjk kontakt dermatit olarak belirtilir.

Tahriş edici kontakt dermatit nedenleri;

• Temizlik ürünleri
• Asit içeren ürünler
• Saç boyaları
• Oje çıkarıcı veya diğer çözücü ürünler
• Boya ve vernik gibi kimyasal içeren ürünler
• Sabunlar
• Detarjanlar
• Reçine, plastik ve epoksi gibi güçlü tahriş edebilecek içeriklere sahip maddeler
• Çözücüler
• Lastik eldivenler
• Deterjanlar
• Saç boyaları
• Temizlik ürünleri
• Havadaki maddeler
• Bitkiler
• Gübreler ve pestisitler

Alerjik kontakt dermatit nedenleri:

• Mücevher, toka gibi birçok üründe kullanılan nikel
• Bazı bitkiler veya sebzeler
• Parfüm içerikli cilt bakım ürünleri
• Diş macunu, ağız gargarası ve aroma verici gibi ürünlerde bulunan maddelerin bazıları
• Kozmetik ürünleri
• Polenler
• Sprey formunda böcek ilaçları
• Antibiyotikler
• İlaçlar
• Koruyucu maddeler
• Kimyasal ürünler
• Parfüm

Çocuklarda alerjik kontakt dermatit ise genellikle kullanılan ürünlerden kaynaklı meydana gelir. Aşağıda belirtilen ürünlere maruz kalınması alerjik reaksiyonlar gelişebilir:

• Bezler içerinde kullanılan deride irritasyon yapabilecek maddeler
• Islak mendillerde bulunan bazı maddeler
• Kulak delimi gibi işlemlerde kullanılan takılar
• Boya içeren, polyester oranı yüksek giysiler

Fotoalerjik kontakt dermatit nedenleri:

Güneşe maruz kalınırken reaksiyona neden olan ürünlerden olan ;

•  Güneş kremleri
•  Kozmetik ürünleridir.

Kontakt Dermatit Çeşitleri Nelerdir?

Kontakt dermatik, kendi içinde irritan kontakt dermatit ve alerjik kontakt dermatit olarak ikiye ayrılır.

Alerjik kontakt dermatit

Vücudunuzun hoşlanmadığı bir maddeye (alerjene) karşı alerjik reaksiyon göstermesi alerjik kontakt dermatit olarak tanımlanır. Yaygın alerjenler arasında mücevher metalleri (nikel gibi), kozmetik ürünler, kokular ve koruyucular bulunur. Kaşıntılı döküntülerin ortaya çıkması ve bunlara maruz kaldıktan sonra birkaç gün sürebilir.

İrritan kontakt dermatit

Tahriş edici kontakt dermatit olarak da adlandırılan irritan kontakt dermatit, en sık görülen kontakt dermatit türüdür. Bu dermatit türü ağrılı döküntü, tahriş edici bir maddeye tepki olarak hızla ortaya çıkma eğilimindedir. Yaygın tahriş edici maddeler arasında deterjanlar, sabun, temizleyiciler ve asit bulunur.

Kontakt Dermatit Belirtileri Nelerdir?

Kaşıntılı döküntü, kontakt dermatitin en yaygın görülen belirtisi olarak karşımıza çıkar. Kaşıntılı döküntüyle birlikte koyu lekeler, pullu cilt ve kabarcıklar da kontakt dermatit belirtileri arasındadır.

Kaşıntılı döküntüyle ortaya çıkan kontakt dermatit belirtileri şunları içerir:

• Ciltte kaşıntılı döküntüler
• Cillte kaşınma, kuruma, kabarma ve çatlama
• Kırmızıdan daha koyuya dönen cilt tonu
• Ciltte şişme, yanma ve hassasiyet
• Cildin pul pul olması
• Kabuklanmayla ortaya çıkan kabarcıklar

Kontakt dermatit vakalarında en yoğun ve şiddetli reaksiyon genellikle temas edilen bölgede yaşanır. Birçok cilt rahatsızlıklarıyla benzer belirtiler gösteren kontakt dermatit için dermatoloji uzmanına başvurmanız gerekebilir.

Kontakt Dermatit Nasıl Teşhis Edilir?

Doktor tarafından fizik muayene yapıldıktan ve belirtiler gözden geçirildikten sonra alerjik ya da kontakt dermatit tanısı konulabilir. Alerji edici kontakt dermatitin nedenini belirlemek için genellikle yama testi olarak da bilinen alerji testi yapılır.

Yama alerji testi için doktor cilde yapışkan bir yama yerleştirir. Bu yama yaygın alerjenlerle kaplanmıştır. Yamayı çıkarıldığında, yamadaki alerjenlerin ciltte alerjik bir reaksiyonu tetikleyip tetiklemediği belirlenir .Ayrıca nadir de olsa, cilt döküntüsünden doku örneği alıp mikroskop altında incelenmek üzere bir cilt kültürü veya biyopsi yapılabilir.

Tahriş edici kontakt dermatit nedenini belirlemek için kullanılan bir test bulunmamaktadır.  Doktor ve çevrede temas edilen şeylere ve döküntüdeki yer ve boyutu değerlendirmek amacıyla sorular yönelterek durum hakkında daha fazla bilgi edinmek isteyecektir. Genellikle sorular:

• Ne kadar süredir döküntü yaşandığı?
• Normal cilt bakım rutinlerinde herhangi bir değişiklik yapma durumu olup olmadığı
• Yeni bir bitki, malzeme veya kimyasal temasının olup olmadığı
• Herhangi bir tahriş edici madde veya kimyasallarla düzenli olarak temasın varlığı

Kontakt Dermatit Kimlerde Görülür?

Kontakt dermatit bebeklikten yetişkinliğe kadar her yaştan kişide görülebilir. Cilt reaksiyonlarında, tek bir maruziyet veya zaman içinde tekrarlanan maruziyetlerden sonra ortaya çıkabilir.

Belirli mesleklerde çalışan kişiler, tahriş edici kimyasallardan veya alerjenlere tekrar edecek şekilde maruz kalındığında kontakt dermatit geliştirilme riski daha yüksektir. Kontakt dermatitlerin geliştirilme riskleri yüksek olan meslekler:

• İnşaat işçileri
• Çiçekçiler
• Gıda sektörü çalışanları
• Kuaförler
• Sağlık çalışanları
• Bina görevlileri
• Tesisatçılar
• El işleri sanatları ile ilgilenenler
• Temizlik görevlileri
• Tüplü dalgıçlar veya yüzücüler ( yüz maskelerinde veya gözlüklerde bulunan kauçuk )
• Güzellik uzmanları
• Tarım işçileri
• Makinistler

Ellerde olan döküntüler kaşındığında dökülüp yara oluşumuna neden olabilir. Bu yaralar enfeksiyon kapma riskine açıktır. Enfeksiyon oluşumu durumunda kabuklu görünüm olur ve ağrılı olabilir. Çoğu durumda irin sızıntısı olabilir.

Kontakt Dermatit Tedavisi Nasıl Yapılır?

Kontakt dermatit tedavisi hem alerjik hem de irritan kontakt dermatit için aynı şekilde uygulanır. Kontakt dermatit tedavisi şunları içerir

Alerjenlerden kaçınmak: Kızarıklığa sebep olan alerjen durumlardan uzak durmak kontakt dermatit tedavisinin başında gelir.

Şişlik ve kaşıntıyı hafifletmek için ilaç kullanmak: İlaçlar arasında reçetesiz satılan kaşıntı önleyici kremler, topikal veya oral kremler veya oral steroidler bulunabilir. Bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlar ise nadir olarak tercih edilir.

Kontakt Dermatit İle İlişkili Komplikasyonlar

Kontakt dermatitler alerjik ya da tahriş edici maddeler etkisiyle reaksiyon oluştuğundan, döküntüye ek olarak bazı ciddi komplikasyonlar da ortaya çıkabilir. Bu reaksyonların oluşturduğu komplikasyonlar şöyledir:

Kurdeşen: cilt yüzeyinde renk değişikliği ,kabuklanma ve kaşıntılı kabarıklıklar.

Şişlik (anjiyoödem): ciltte reaksiyon sonrasıher geçen gün bir sonraki günden daha büyük bir şişlik oluşması. Bu şişlikler cilt derinliklerinde meydana gelmektedir.

Anafilaksi: solunum yollarında şişlik ve potansiyel olarak kapanmasına neden olan alerjik reaksiyondur.

Anafilaksi nadir görülür, ancak tıbbi bir durumdur. Nefes almada zorluk çekilmektedir. Derhal doktor ile iletişime geçilmelidir. Bu durumlarda alerjik reaksiyonun önlenmesi için enjeksiyon uygulamaları yapılabilir.

Kontakt Dermatit Nasıl Önlenebilir?

Kontakt dermatirlerde reaksiyon gösteren durumların kontrol altına alınması, alerjiyi yapan durumların bilinmesi ve yaşam boyu bu konulardan uzak durulması gerekmektedir. Genellikle şu şekilde önlenebilir.

• Bilinen alerjenlerden kaçınmak
• Parfümsüz nemlendiricilerin tercih edilmesi
• Parfümsüz veya boyasız sabun ve temizleyici ürünlerin kullanılması
• Bilinen bir alerjen veya tahriş edici maddeyle temas ettikten sonra ellerin ve cildin yıkanması gerekir.
• Bebeklerde kıyafetlerin içerikleri ve kullanılan ürünlerde alerjen oranı yüksek maddelerin araştırılıp kullanılmaması
• Koruyucu giysi veya eldiven giyilebilir.
• Güneş ışınına reaksiyon gösterebilecek etken maddelerden uzak durulmalı

Kontakt Dermatit Doktoruna Ne Zaman Görünülmeli?

Cilt yüzeyinde yaşana alerjik ve tahriş edici kontakt dermatit durumunda ciddi sağlık sorunları ve tekrarlayan durumlar gözlemlenebilir. Bu durumlarda sağlık uzmanı ile derhal iletişime geçilmeli ve tedavi şekli ya da dozu değiştirilmelidir. Cilt döküntüsünün durumu aşağıda belirtilen şekilde değiştiğinde doktor ile iletişime geçilmeli:

• Ciltte su toplaması gözlemlendiğinde
• Ciltteki kontakt dermatit bir süre sonra yeniden oluştuğunda
• Enfeksiyon belirtisi olan kırmızılık, sıcaklık artışı ve şişlik gözlemlendiğinde,
• Cilt yüzeyinde acı ve ağrı hissi artığında
• Döküntü şiddetli veya yaygın oluşuyorsa
• Döküntü gözleri, ağızı, yüzü veya genital bölgeyi etkiliyorsa
• Kontakt dermatit bölgesindeki kaşıntı günlük hayatı etkileyecek derecede arttıysa
• Kontakt dermatit bölgesi sürekli olarak kaşınıyorsa
• Tedavi sürecinde iyileşmesi beklenen dermatit geçmediyse

Kontakt dermatit bölgesinde yaşanan problemler bazı acil durumlar oluşturabilir. Bu nedenle aşağıda belirtilen durumlar yaşandığında acil olarak iletişime geçilmeli ve uygun tedavi uygulanmalıdır.-

• Nefes alınmada zorluk çekilmesi
• Dudak, ağız bölgesinde şişlik oluştuğunda
• Ateş ve irin sızması gözlemlendiğinde

Bazı durumlar tetikleyici alerjen ya da tahriş edici maddelere dolaylı ya da doğrudan maruz kalınarak sağlık problemleri yaratabilir. Bu durumlarda da doktor ile direkt iletişime geçilmelidir.

• Solunan zehirli bir sarmaşık dumanı gibi etken durumlara maruz kalındığında genellikle göz çevresinde kızarıklık ve yanma hissi, solunum yolunda tahribat oluşur.
• Yutulan bir maddenin ağız veya sindirim sistemine zarar verildiği gözlemlendiğinde,
• Kimyasal maddenin yanması sonucu solunması,

Kontakt Dermatit Hakkında Sık Sorulan Sorular

Kontakt dermatit nasıl geçer?

Kontakt dermatit genellikle kortizon içeren merhemler, kremler ve nemlendiricilerle tedavi edilebilir. Ayrıca doktor tarafından kontakt dermatiğin şiddetine göre tedavi süreci de değerlendirilebilir.

Kontakt dermatit iz bırakır mı?

Kontakt dermatitte genellikle kaşıntılı döküntüler, kabarcıklar, kabuklanmalar ve lekeler ortaya çıkar. Bunlar tedavi edilmediği takdirde iz bırakma ihtimali vardır.

Kontakt dermatit bulaşıcı mıdır?

Kontakt dermatit özünde bulaşıcı bir durum değildir ancak zehirli sarmaşık gibi bir alerjenle karşılaşırsanız kendinizi dezenfekte etmeden başka birinin cildiyse temas ederseniz alerjenin o kişiye bulaşması mümkündür. Yani kontakt dermatit için vücudunuzun tepkisi, ona dokunan maddeye özeldir ve herkeste aynı şekilde reaksiyon göstermeyebilir.

*Bu içeriğin geliştirilmesine Memorial Tıbbi Yayın Kurulu katkı sağlamıştır. Sitede yer alan tüm içerikler yalnızca genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Şikayetinizle ilgili değerlendirme, tanı ve tedavi için mutlaka bir doktora başvurunuz."