Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) 2000’li yıllarda %5 oranındayken, günümüzde bu oran %9’lara kadar çıkabiliyor. Bu rahatsızlıkların ailevi, genetik ya da çevresel faktörlerden kaynaklandığını düşünülüyor. Ancak son zamanlarda parasetamol gibi sık kullanılan ilaçların bu rahatsızlıklara neden olduğu yönünde iddialar anne adaylarının kafasında soru işaretleri yaratabiliyor. Bilimsel veriler, bu konudaki kaygıların çoğunun abartılı olabileceğini gösteriyor. Çünkü bugüne kadar yapılan bilimsel çalışmalar, parasetamol ile otizm veya DEHB arasında doğrudan bir nedensellik kuramamış durumdadır. Aksine, hamilelikte tedavi edilmemiş yüksek ateşin bebeğe verebileceği zarar, kontrollü ilaç kullanımına göre çok daha ciddi kabul ediliyor. Memorial Bahçelievler Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Bölümü’nden Doç. Dr. Taha Takmaz, hamilelerin parasetamol kullanımı ve bebeğe etkisi ile ilgili bilgi verdi.
İlaçlarınızı Doktor Kontrolünde Kullanın
Son 10 yılda yayımlanan bazı gözlemsel yani bilimsel verilere dayalı olmayan çalışmalar, hamilelikte parasetamol kullanımının çocuklarda otizm veya DEHB riskini az da olsa artırabileceğini iddia etmektedir. Ancak bu çalışmaların çoğu, annenin kendi beyanına dayanmakta ve kullanılan ilacın dozu, süresi, hangi haftada alındığı gibi ayrıntılar net olmamaktadır. Yani bilimsel verilere göre; hamilelikte enfeksiyon veya grip gibi nedenlerle anne adayının ateşinin çıkması, parasetamol kullanımından daha ciddi riskler doğurabilmektedir. Mevcut klinik uygulamada parasetamol bu durumda en güvenli ve en sık kullanılan seçenektir. Dikkat edilmesi gereken asıl hususlar ise gerektiğinde, en düşük etkili doz, en kısa süre kullanım, kronik ve yüksek dozdan uzak durmaktır.
Yüksek Ateş Anne Ve Bebeği İçin Risk Oluşturabilir
Hamilelikte bilinen çiğ balık yememek, ağır sporlardan kaçınmak veya uykuya dikkat etmek gibi tavsiyelerin yanında hiçbir doktor “parasetamol içeren ilaçları kullanmayın” uyarısında bulunmamaktadır. 40 haftaya yakın süren hamilelik sürecinde anne adayları yeri geldiğinde grip olur, enfeksiyon riskiyle karşılaşır, hatta yüksek ateş şikayetleri yaşayabilir. Bu noktada anne adayını takip eden kadın hastalıkları ve doğum uzmanının hem anneyi hem de bebeği düşünerek önerdiği bazı ilaçlar olabilmektedir. Bu ilaçlar anne adayının iyileşmesi için önemlidir. Anne adayının sağlıklı olması, bebeğin de sağlıklı olması anlamına gelmektedir.
Parasetamol genellikle ateş ve enfeksiyon için kullanılmaktadır; hamilelikte yüksek ateşin kendisinin bile bebek için riskli olabileceği unutulmamalıdır. Yani ilacın kendisi değil, ilacı gerektiren hastalık da otizm ve DEHB’ten sorumlu olabilir. Çoğu zaman altta yatan faktörler; örneğin annenin ateşi, enfeksiyonu veya genetik eğilimler bu ilişkiyi açıklayabilmektedir. Bilimde buna korelasyon denir; korelasyonun varlığı tek başına nedensellik anlamına gelmez.
Araştırmalar Otizm Ve DEHB’in Parasetamol İçeren İlaçlarla Doğrudan Nedensellik İlişkisi Olmadığını Söylüyor!
2024’te JAMA’da (Journal of the American MedicalAssociation) yayımlanan ve 2,5 milyon çocuk içeren İsveç çalışması, kardeş analizleriyle gösterdi ki hamilelikte parasetamol kullanımı otizm, DEHB veya zihinsel gerilik riskini artırmamaktadır. Bu sonuç, önceki küçük risk sinyallerinin aslında ailevi, genetik ya da çevresel faktörlerden kaynaklandığını düşündürmektedir. 2025 yılında Mount Sinai Hastanesi’nden çıkan bir derleme, 46 çalışmayı inceleyerek “yüksek kaliteli araştırmalarda risk sinyali biraz daha belirgin” dedi. Harvard’lı araştırmacılar da “nedensellik kanıtlanmamış olsa da, özellikle uzun süreli veya yüksek doz kullanımda temkinli olunmalı” çağrısı yaptı.
Bu açıklamalar basında “parasetamol otizm yapıyor” başlıklarıyla yer bularak halk arasında korku ve endişeye neden olsa da bugün ACOG (Amerikan Obstetri ve Jinekoloji Derneği), “Nedensellik yok, parasetamol hâlâ güvenli ve gerekli bir seçenek” diyor. SMFM (Maternal-Fetal Tıp Derneği), “Kanıtlar sonuçsuz, ama ilacı bırakmak anne-bebek sağlığına zarar verebilir” uyarısında bulunuyor. DSÖ (Dünya Sağlık Örgütü) ise Eylül 2025’te, parasetamol ile otizm arasında tutarlı bir ilişki bulunmadığını açıkladı.
Peki Neden Bazen “Risk Artışı” İddia Ediliyor?
Bilim insanları bazen risk artışı görünmesinin dört temel nedeni olabileceğini söylüyor. Parasetamol çoğunlukla ateş ve enfeksiyon için kullanılıyor. Asıl riskli olan durum ilaç değil, hastalığın kendisi olabilir. Çalışmalarda annelerden “hamileliğinizde ilaç aldınız mı?” diye soruluyor; bu veri hatalı olabiliyor, çünkü yıllar sonra alınan bir beyana dayanıyor. Tek seferlik kullanım ile aylarca yüksek doz kullanım arasında ayrım olmuyor. Bu nedenle bilimsel bir dayanağı olmuyor.
Mevcut bilimsel veriler hamilelikte yüksek ateşin tedavi edilmezse bebek için ciddi riskler doğurabileceğini söylüyor. Mevcut klinik uygulamada parasetamol bu durumda en güvenli ve en sık kullanılan seçenek. Dikkat edilmesi gereken asıl hususlar ise gerektiğinde, en düşük etkili doz, en kısa süre kullanım, kronik ve yüksek dozdan uzak durmak.
Bugün bildiğimiz parasetamolün hamilelikte otizme yol açtığına dair güçlü bir kanıt olmaması, büyük ve güvenilir çalışmaların bu iddiayı desteklemiyor oluşu, alandaki değerli ve önemli kuruluşların parasetamolün gerekli olduğunda güvenle kullanılabileceğini söylüyor olması. Ancak bilim kesin bir noktada değil; yüksek doz ve uzun süreli kullanım konusunda daha fazla çalışmaya ihtiyaç olduğunu da unutmamak gerek.
Güncelleme Tarihi : 24 Ekim 2025
Yayınlanma Tarihi: 24 Ekim 2025
*Bu içeriğin geliştirilmesine Memorial Tıbbi Yayın Kurulu katkı sağlamıştır. Sitede yer alan tüm içerikler yalnızca genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Şikayetinizle ilgili değerlendirme, tanı ve tedavi için mutlaka bir doktora başvurunuz."
