DLCO Testi Nedir? Neden Yapılır?

DLCO Testi Nedir? 

DLCO (difüzyon kapasitesi) testi, akciğerlerin solunan havadaki oksijeni kan dolaşımına ne kadar verimli aktarabildiğini ölçen ve mikroskobik hava keseciklerinden kana gaz geçiş kapasitesini değerlendiren bir solunum fonksiyon testidir. Klasik üfleme testlerinin saptayamadığı derin parankim doku hasarlarını belirlemeyi hedefleyen yöntem, hastanın güvenli, özel bir gaz karışımını içine çekip 10 saniye boyunca soluğunu tutması esasına dayanır.

Test; hem kılcal damar yatağındaki sinsi tıkanıklıkları hem de alveol duvarlarındaki yapısal erimeleri ortaya çıkarır. Solunum sistemindeki bu işlevsel bariyerin bütünlüğünü kontrol eden tetkik sayesinde, akciğer hastalıkları ile alakalı tüm fonksiyonel riskler henüz klinik belirti vermeden çok daha erken evrede teşhis edilebilir.

DLCO Testi Neden Yapılır? 

DLCO testi, röntgen veya basit üfleme testleriyle kök nedeni saptanamayan, açıklanamayan kronik öksürük ve nefes darlığı şikayetlerinin gerçek kaynağını belirlemek amacıyla uygulanır. Bu yöntem, akciğer röntgeni veya basit üfleme testleriyle ana nedeni bir türlü saptanamayan, açıklanamayan kronik öksürük ve nefes darlığı şikayetlerinin gerçek kaynağını bulmak için tercih edilir.

DLCO testini gerektiren nedenler şunlardır: 

• Nedeni açıklanamayan kronik nefes darlığı şikayetlerinin kaynağını fonksiyonel olarak ayırt etmek,
• Akciğer fibrozu gibi ilerleyici hastalıklarda meydana gelen hücresel doku sertleşmeleri durumunu erken evrede tespit etmek,
• Hava keseciklerinin duvarlarında oluşan hasarı inceleyerek gaz transferindeki engelleri raporlamak,
• Akciğer damarlarındaki basınç artışı riskini ve bu durumun solunum kapasitesine etkisini analiz etmek,
• Akciğer parankim hasarının boyutunu nesnel olarak ölçerek tedavi protokolünün etkinliğini takip etmek.

Akciğer fonksiyonlarının değerlendirilmesi 

Akciğer fonksiyonlarının detaylı bir şekilde değerlendirilebilmesi için hastalara DLCO testi yapılır. Bu süreçte hem akciğere giren hava miktarının hacmi hem de oksijenin kana geçiş performansı bu test sayesinde değerlendirilebilir. Hastalarda ilerleyen süreçlerde solunum yetmezliği gibi problemlerin oluşma riski, erken dönemde bu test yardımı ile teşhis edilebilir.

Karbonmonoksit difüzyon testi nedir? 

Karbonmonoksit difüzyon testi, akciğerlerin oksijenleme gücünü ve kan dolaşımına oksijen geçiş yeteneğini hemoglobin hücrelerine bağlanan özel bir gaz karışımı yardımıyla hücresel boyutta inceleyen dolaylı bir ölçüm tetkikidir. Akciğerlerden kan dolaşımına oksijen geçiş yeteneğini dolaylı olarak ölçer. Akut karbonmonoksit zehirlenmesi vakalarında acil tanı için kanda karboksihemoglobin bakılırken; DLCO testi kronik akciğer hasarlarının fonksiyonel takibinde kullanılır.

Gaz değişiminin ölçülmesi 

Gaz değişim kapasitesi, hastanın soluduğu test gazı ile cihaza geri üflediği hava arasındaki konsantrasyon farkının tıbbi dijital sensörler yardımıyla analiz edilmesiyle ölçülür. Tıbbi dijital sensörler yardımı ile kişinin solunumu değerlendirilir. Bazı akciğer hastalıklarında ve özellikle akciğerlerdeki hava keseciklerinin kalınlaşmasıyla gaz değişim süreci daha yavaş bir şekilde ilerler. Bu durumun değerlendirilebilmesi için DLCO testi uygulanır.

DLCO Testi Nasıl Yapılır? 

DLCO testi, hastanın burun delikleri yumuşak bir mandalla kapatıldıktan sonra steril bir ağızlık vasıtasıyla solunum cihazına bağlanması, ardından teknisyen komutuyla akciğerlerdeki tüm havanın dışarı üflenmesi, cihazdan gelen özel gaz karışımını tek bir derin nefesle içine çekerek tam 10 saniye boyunca sızdırmadan tutması ve sürenin sonunda bu havayı cihazın içine sakin ve eksiksiz bir şekilde geri boşaltması ile gerçekleştirilir. Bu süreçte yaklaşık 5 dakikalık molalar verilerek hastanın dinlenmesi sağlanır.

Test öncesi hazırlık 

İşlem öncesinde ağır besinlerin tüketiminden kaçınılması önerilir. Genellikle açlık ya da tokluk süreci işlemi etkilemez ancak testin tamamen aç karnına yapılması, manevralar sırasında hastada hafif mide bulantısı veya baş dönmesi gibi semptomlar yaratabilir. Bu nedenle hafif besinlerin tüketilmesi mümkündür ancak işlemden yaklaşık 4 saat önce besin tüketimi kesilmelidir. İşlem günü alkol ve sigara tüketilmemelidir.

Testin uygulanışı 

Testin uygulanış aşamasında hastanın burnuna tıbbi mandal takılır ve böylelikle hem ağızdan nefes alıp veriş sağlanır hem de hava sızmasının önüne geçilir. Ağız bölgesine ise tek kullanımlık, steril bir aparat yerleştirilir. Öncelikle hastadan yaklaşık 10 saniye boyunca akciğerde biriken havayı dışarı üflemesi istenir. Sonrasında ise derin bir nefes alınması ve nefesin bir süre tutulması talep edilir. Süre sonunda tutulan nefes, cihazın spirometre sensörlerine doğru hızlı ve tam olarak geri üflenerek işlem tamamlanır.

Test ne kadar sürer? 

Testin süresi yarım saat ila 1 saat arasında değişkenlik gösterir. İşlem esnasında ortalama 5 dakikalık dinlenme molalarına yer verilir. Bazı hastalarda ise test 15-20 dakika içerisinde tamamlanabilir. Testin ne için gerçekleştirildiği, işlemin süresini etkiler. Tanı süreçlerinde süre daha uzun olabilirken hastalık takibinde daha kısa süre içerisinde testin tamamlanması mümkündür.

DLCO Testi Hangi Hastalıklarda Kullanılır? 

DLCO testi, KOAH başta olmak üzere akciğer hastalıklarının birçoğunun teşhis edilebilme sürecine katkı sağlar. Amfizem, akciğer fibrozu, akciğer kanseri ve pulmoner hipertansiyon gibi hastalıkların tanı sürecinde bu testin kullanımına başvurulması mümkündür. Aynı zamanda hastalık takip sürecinde de belirli aralıklarla bu testin yapılması gerekli olabilir.

KOAH 

KOAH, akciğerlerdeki hava yollarının tıkanması ve daralması nedeniyle nefes almayı zorlaştıran ilerleyici kronik hastalık türleri arasında yer alır. Kronik bronşit ve amfizem, KOAH tablosunu oluşturan temel klinik bileşenler arasında yer alır. Akciğerler yeterince hava alamaz ve zamanla karbondioksit dışarı atılamamaya başlar. Yaşanan bu durum, nefes darlığına ve oksijen yetersizliğine neden olur.

Akciğer fibrozu 

Akciğer fibrozu; çevresel faktörlere, uzun süreli ilaç kullanımına, radyasyona, otoimmün hastalıklara ve farklı hastalık türlerine bağlı olarak akciğer dokusunun hasar görmesidir. Alveol zarı bu süreçte kalınlaşmaya başlar ve kişiler fibroz nedeniyle solunum yetmezliği yaşar. Akciğer fibrozu teşhisi için DLCO testine ek olarak akciğer grafisi de talep edilir. 

Amfizem 

Amfizem, akciğerlerde bulunan hava keseciklerinin yapısının bozulması ve bu keseciklerin genişlemesi ile görülen bir akciğer hastalığı türüdür. Sağlıklı yapıdaki hava kesecikleri, nefes alıp verdikçe genişleyip daralır. Ancak amfizem oluşumu söz konusu olduğunda bu keseler kalıcı olarak genişler ve iç yapıları zarar görür. 

Pulmoner hipertansiyon 

Pulmoner hipertansiyon, akciğerlerdeki pulmoner arterlerde kan basıncının artması ile görülen bir hastalık türüdür ve kalbin özellikle sağ tarafına zarar vererek hayati risk oluşumuna yol açabilir. Sağlıklı bireylerde kalp, kanı akciğerlerde pompalar ve oksijenlendirerek vücuda iletir. Fakat pulmoner hipertansiyon oluşumunda kalp, kanı pompalamak için daha fazla çalışmaya başlar. İlerleyen süreçlerde ise kalbin normalden daha fazla çalışması, kalp yetmezliğine neden olabilir.

DLCO Normal Değeri Kaç Olmalıdır? 

DLCO normal değeri, genel olarak değerlendirildiğinde %80 ile %120 arasıdır. Fakat kişinin genel sağlık durumuna ve yaşına göre değişkenlik gösterebilir. Değerler hesaplanırken kişinin cinsiyeti ve boyu dahi dikkate alınır. Bu nedenle de DLCO değerleri herkeste farklı sonuçlanabilir. Örneğin 1.60 boyundaki bir kadın ile 1.80 boyundaki bir erkeğin DLCO değerleri farklıdır. 

Normal değer aralıkları 

DLCO normal değer aralıkları %80-120 olarak kabul edilir. %75-79 sınırda düşük, %60-74 hafif azalma, %40-59 düşük ve %40 altı çok düşük olarak değerlendirilir. Fakat bu değerler herkeste aynı şekilde değerlendirilmez. Kişinin genel sağlık durumuna bağlı olarak %70 civarı da normal kabul edilebilir.

Sonuçları etkileyen faktörler 

Test sonuçları, kişinin yaşına ve cinsiyetine göre değişebilir. Aynı zamanda kişinin boyu, hastalıkları, hemoglobin seviyesi ve diğer birçok etken bu süreci etkiler. DLCO sonucunu etkileyen faktörler arasında sigara kullanımı ve test esnasında hatalı nefes alıp vermek de yer alır. 

DLCO Düşüklüğü Ne Anlama Gelir? 

DLCO düşüklüğü, solunan havadaki oksijenin kan damarlarına geçiş aşamasında bir problem olduğu anlamına gelir. Bu durum genellikle akciğer fonksiyonlarının yetersiz çalışmasına bağlı olarak ortaya çıkar. Birçok akciğer hastalığında kişinin DLCO testinde düşük sonuçlar gözlemlenir.

Düşük DLCO nedenleri 

DLCO değerlerinin düşük olması genellikle pulmoner hipertansiyon ve KOAH gibi hastalık türleri ile alakalı bir durum olarak değerlendirilir. Sigara tüketimine bağlı olarak akciğer fonksiyonlarının zarar görmesi de ilerleyen süreçlerde bu değerlerin düşmesine neden olabilir. 

Hangi hastalıklarla ilişkili olabilir? 

DLCO düşüklüğü, akciğer kanseri ya da akciğer ve çevredeki organlarda tümör oluşumu ile alakalı olabilir. Romatoid artrit ve lupus gibi otoimmün hastalık türlerinde de kişinin DLCO test sonuçlarının düşük çıkması mümkündür. Değerlerin normalin altında olması halinde kişilere farklı testler yapılması gereklidir. Böylelikle değerlerin düşmesine neden olan hastalık türleri teşhis edilebilir.

DLCO Yüksekliği Ne Anlama Gelir?

DLCO değerlerinin yüksek olması, gaz transferinin normalden daha hızlı gerçekleştiğini gösterir. Bu durum her zaman akciğerlerin sağlıklı olduğunu gösteren bir durum olarak değerlendirilmez. Bazı hastalıklar nedeniyle de değerlerin yükselmesi ve gaz alışverişinin normal seviyelerin üzerinde seyretme riski söz konusudur.

Yüksek DLCO nedenleri 

DLCO değerlerinin yüksek olması, akciğer dokusu içerisinde bulunan kan hacminin artmasına bağlı olabilir. Akciğerlerde yer alan hava keseciklerinin içerisine doğru kan sızıntısının yaşanması, değerlerin yüksek sonuçlanmasına yol açabilir. Aynı zamanda obezite gibi problemlere bağlı olarak da sonuçlar normalden yüksek seyredebilir.

Sonuçlar nasıl değerlendirilir? 

DLCO testinin sonuçları, tek başına değerlendirilmez. Bu süreçte hastanın bilgileri ve klinik bulguları da göz önüne alınır. DLCO testine ek olarak hastalardan EKO çekimi ve kan tahlili de talep edilir. Değerlerin yüksek olmasının kesin nedeninin teşhis edilebilmesi için tüm sonuçların bir arada değerlendirilmesi gereklidir.

DLCO Testi Sonuçları Nasıl Yorumlanır? 

DLCO test sonuçları; hastada görülen belirtiler ve şikayetler, desibel ölçümleri, kan değerleri, göğüs tomografi sonuçları ve fizik muayene esnasındaki bulgular ile birlikte yorumlanır. Test sonucunun düşük ya da yüksek olması tek başına yeterli değildir. Bu nedenle diğer bulguların ve sonuçların da göz önünde bulundurulması gerekir.

Sonuçların klinik önemi 

Kişiye uygulanan testin sonuçları, özellikle akciğer ameliyatı öncesinde hastanın genel durumunun değerlendirilmesi açısından önemlidir. Akciğer kanseri ya da akciğer yetmezliği gibi ciddi süreçlerde kişinin ameliyat olması gerekebilir. Ameliyat öncesinde akciğerlerin gaz transferinin değerlendirilmesi gereklidir. Aynı zamanda bu sonuçlar akciğer hastalıklarının takip aşamasında, hastalığın ilerleyişi açısından da bilgi verir.

Diğer solunum testleriyle birlikte değerlendirilmesi 

DLCO testi bazı hastalıkların tanısının konulabilmesi için farklı solunum testleri ile birlikte değerlendirilmelidir. Bu süreçte hastalardan akciğer grafisi ya da spirometri çekimi talep edilebilir. Farklı solunum testleri ile birlikte DLCO testinin yapılması, hastalıkların tanı sürecinde destekleyicidir.

DLCO Testi için Hangi Bölüme Gidilir? 

DLCO testi için öncelikle hastanelerin göğüs hastalıkları bölümünden randevu alınması gereklidir. Göğüs hastalıkları bölümündeki uzman hekimler, hastanın ilk muayenesini gerçekleştirir. Muayene ve klinik bulgulara bağlı olarak akciğer hastalıklarına dair bir şüphe söz konusu ise DLCO testinin yapılması talep edilir. 

DLCO Testi ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular 

DLCO testi aç karnına mı yapılır? 

İşlemin aç ya da tok karnına yapılması mümkündür. Fakat işlem esnasında kişinin düzenli aralıklarla nefes alıp vermesi talep edilir. Bu durum ise aç karnınayken kişinin midesinin bulanmasına ya da başının dönmesine neden olabilir. İşlemden bir süre önce hafif besinlerin tüketilmesi mümkündür.

DLCO testi ne kadar sürer? 

DLCO testi genellikle 30 dakika ila 1 saat arasında sürer. Bu süre içerisine dinlenme aşamaları da dahildir. Hastalar belirli bir süre nefes alıp vererek ölçümü yapar. Daha sonrasında ise ortalama 5 dakikalık molalar vererek işlem tekrarlanır.

DLCO testi ağrılı mıdır? 

Hayır, DLCO testi esnasında kişiler ağrı ya da acı hissi yaşamaz. Non-invaziv bir işlem türü olduğu için direkt olarak cilde uygulama yapılmaz. Bu süreçte hastanın ağzına tıbbi bir aparat yerleştirilir ve doktorun yönlendirmesi ile nefes alıp vererek DLCO solunum testi gerçekleştirilir.

DLCO testi sigara kullanımından etkilenir mi?

Evet, sigara kullanımı bu testin sonuçlarını ve akciğerlerin sağlığını ciddi derecede etkiler. Sigara dumanı içerisinde yer alan karbonmonoksit, dumanın solunması ile birlikte kana karışarak akciğerlere iner. Bu durum KOAH başta olmak üzere birçok sağlık probleminin oluşmasına neden olur ve hastalık kaynaklı olarak DLCO testini de etkiler.

DLCO testi hangi bölümde yapılır? 

DLCO testi, hastanelerin Göğüs Hastalıkları kliniğine bağlı olarak faaliyet gösteren solunum fonksiyon testleri laboratuvarında gerçekleştirilir. Hasta öncelikle göğüs hastalıkları bölümünden randevu alarak muayene olmalıdır. Kişinin muayeneleri gerçekleştikten sonra ise test yapılması gerekiyorsa uzman hekimler, hastayı solunum ve fonksiyon testlerine yönlendirir.

DLCO değeri yaşa göre değişir mi?

Evet, DLCO değeri yaşa göre değişkenlik gösterebilir. Özellikle ilerleyen yaşlarda bu duruma daha sık rastlandığı bilinir. İlerleyen yaşlarda akciğerlerdeki gaz alışverişi azalmaya başlar ve alveol yapısındaki esneklik de azalır. Bu durum DLCO değerlerinde bazı değişimlere yol açabilir. 

Düşük DLCO değeri tehlikeli midir? 

Düşük DLCO değeri genellikle tehlikeli olarak değerlendirilir ancak bu değerlere ek olarak kişinin klinik bulgularının değerlendirilmesi ve gerekli olması halinde farklı testlerin de yapılması gereklidir. Değerlerin düşük olması tek başına tehlikeli olarak kabul edilmez. Fakat DLCO değerlerinin düşük olması, amfizem gibi bazı hastalık türleri ile alakalı olabilir. 

DLCO testi ile solunum fonksiyon testi aynı mıdır?

Hayır, DLCO testi ile solunum fonksiyon testi aynı değildir. Solunum fonksiyon testi hastanın solunum yollarının ne kadar açık olduğunu ve solunumun mekanik hızının ölçülmesine yardımcıdır. DLCO testi ise akciğerlerdeki oksijenin kana geçişini ve akciğerlerdeki gaz alışverişinin değerlendirilmesini sağlar.

*Bu içeriğin geliştirilmesine Memorial Tıbbi Yayın Kurulu katkı sağlamıştır. Sitede yer alan tüm içerikler yalnızca genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Şikayetinizle ilgili değerlendirme, tanı ve tedavi için mutlaka bir doktora başvurunuz."