Akciğer Grafisi Nedir? Akciğer Grafisi (Röntgeni) Nasıl Yapılır?

Akciğer grafisi; kalp, akciğerler, kan damarları, solunum yolları ile göğüs ve omurga kemiklerinin görüntülerinin alınarak ilgili sağlık sorunlarının belirlenmesi için kullanılan bir yöntemdir. Akciğer grafisi ayrıca akciğerlerin içindeki veya çevresindeki sıvıyı veya akciğeri çevreleyen havayı da gösterebilmektedir. Genellikle göğüs ağrısı, göğüs yaralanması veya nefes darlığı şikayetlerinde sıklıkla akciğer grafisine başvurulur. 

Akciğer Grafisi Nedir?

Akciğer grafisi; X ray ışınları kullanarak akciğer, kalp, damarsal yapılar, göğüs boşluğu, akciğere komşu kemik ve yumuşak dokuların radyolojik olarak incelendiği görüntüleme yöntemidir.

Akciğer Filmi (Grafisi) Neden Çekilir?

Akciğer filmi, göğüs kafesi içindeki solunum ve dolaşım sistemi organlarında meydana gelen yapısal anomalileri, enfeksiyonları ve sıvı birikmelerini hızlıca tespit etmek amacıyla çekilir. Hekimler; hastanın solunum yollarını, göğüs duvarını oluşturan kemik yapılarını ve kalp gölgesini inceleyerek anormallikleri saptamak için bu yönteme başvurur. Akciğer grafisi, özellikle travma sonrası hasar tespitinde ve kronik akciğer hastalıklarının takibinde ilk basamak görüntüleme yöntemi olarak kritik bir role sahiptir.

Akciğer Röntgeni Hangi Durumlarda İstenir?

Akciğer röntgeni; hastanın inatçı öksürük, nefes darlığı, kanlı balgam, göğüs ağrısı veya ani gelişen göğüs travması gibi solunum odaklı şikayetlerle hekime başvurması durumunda istenir. Bu belirtilerin yanı sıra, cerrahi operasyonlar öncesinde hastanın genel anesteziye uygunluğunu doğrulamak amacıyla rutin preoperatif tetkik olarak talep edilir. Ayrıca, mesleki olarak kimyasal gaza ve toza maruz kalan kişilerin taramalarında veya rutin işe giriş sağlık raporlarında da akciğer filmi çekilmesi istenir.

Akciğer Grafisi ile Hangi Hastalıklar Teşhis Edilebilir?

Akciğer grafisiyle aşağıda belirtilen bölgelerdeki hastalıklar incelenebilmektedir.

Akciğer ve göğüs boşluğu

Yapısal durum, deformasyonlar, malformasyonlar (bir dokunun ya da organın şekil bozukluğu), enfeksiyon kaynaklı hastalıkları, zatürre, bronşit, verem ve daha az görülen atipik enfeksiyonlar...                 

Başka tedavilere ek olarak;

• Sistemik/ romatolojik hastalıklara  ya da mesleki maruziyetlere bağlı gelişen ani ya da kalıcı hastalıklar
• Yer kaplayan tümoral hastalıklar              
• Hava yolu patolojilerini (KOAH, astım vb)
• Akciğer zarı hastalıkları
• Diafragmanın yapısal durumu ve hareket kusurları

Kalp

• Yapısal durum, boyut, pozisyon, doğumsal ya da sonradan gelişen malformasyonları
• Kalp zarı hastalıkları 

Damarsal yapılar

Yapısal durum, doğumsal vesonradan gelişen malformasyonları, damar duvarı hastalıkları

Yemek borusu ve mide

İlgili organların yapısal durumu, doğumsal ve edinsel malformasyonlar, tümoral hastalıklar

Sinir sistemi

Omurilik patolojileri ve tümoral hastalıkları

Kemik ve yumuşak dokular

• Omurgaların ve kaburgaların yapısal durumu, dizilimi, doğumsal ve edinsel malformasyonları ve travmatik belirtileri
• Köprücük kemiği ve omuz eklemini oluşturan kemik yapıların sorunları

Diğer

Görüntüleme alanına giren boyun ve karın içi yapılarını ilgilendiren hastalıklar ve göğüs duvarının diğer patolojileri 

Bu hastalıkların yanı sıra olası akciğer kanseri vakası için de akciğer grafisi istenebilir.

Akciğer Grafisi Çeşitleri Nelerdir?

Akciğer grafisi çeşitleri; X ışınının vücuda gönderildiği açıya, hastanın pozisyonuna ve incelenmek istenen spesifik anatomik bölgeye göre PA, AP, Telegrafi, Dekübitis, Apikolordotik ve Floroskopi olarak ayrılır.

• PA (Posteroanterior) Akciğer Grafisi: X ışınlarının hastanın sırtından girip göğsünden çıktığı, ayakta çekilen en standart akciğer filmi yöntemidir.
   
• AP (Anteroposterior) Akciğer Grafisi: X ışınlarının önden arkaya doğru geçtiği, genellikle yatağa bağımlı veya ayakta duramayan hastalarda tercih edilen yöntemdir.
   
• Telegrafi: Kalp ve büyük damar yapılarının boyutlarını, gerçek boyutlarına en yakın ve en az büyüme yanılmasıyla ölçmek için çekilen özel bir akciğer röntgeni türüdür.
   
• Dekübitis (Yan Yatarak) Grafi: Hastanın sağ veya sol dirseğinin üzerine yan yatırılmasıyla çekilen, akciğer zarları arasında biriken serbest sıvının (plevral efüzyon) miktarını ve hareketini saptayan yöntemdir.
   
• Apikolordotik Grafi: Akciğerlerin köprücük kemikleri arkasında kalan uç kısımlarını (apeks bölgelerini) net şekilde görebilmek için hastaya özel bir eğim verilerek çekilen grafidir.
   
• Floroskopi: Diafram kasının hareketlerini ve solunum sırasındaki dinamik değişimleri canlı/hareketli olarak izlemeyi sağlayan radyolojik incelemedir.

Akciğer Grafisinin Avantajları Nelerdir?

Akciğer grafisi kısa sürede ayrıntılı bir çekim olanağı sağlamaktadır. Elde edilen görüntülere göre sağlık problemlerinin olup olmadığı belirlenip tanı konularak, gerekli tedavi planlaması yapılabilir.  

Çocuklarda Akciğer Filmi Çekilir mi?

Çocuklarda akciğer filmi, solunum yolu enfeksiyonları, yabancı cisim aspirasyonları veya doğumsal göğüs duvarı anomalilerinin teşhisi için klinik olarak gerekli görüldüğünde çekilir. Çocuk hastaların radyasyona karşı yetişkinlerden daha hassas olduğu bilindiğinden, çekim esnasında maruz kalınan X ışını dozu çocuğun yaşına ve kilosuna göre en minimum seviyeye ayarlanır. Ayrıca çekim sırasında çocuğun üreme organları ve tiroid bezi gibi hassas dokuları kurşun koruyucu önlükler yardımıyla mutlak koruma altına alınır.

Gebelikte Akciğer Röntgeni (Grafisi) Çekilir mi?

Gebelikte akciğer röntgeni, anne adayının yaşamını tehdit eden akut bir solunum problemi veya ağır bir travma söz konusu olmadıkça çekilmez. X ışınlarının gelişmekte olan fetüs üzerindeki potansiyel riskleri nedeniyle, hamilelik şüphesi olan veya gebe olan kişilere öncelikle radyasyon içermeyen alternatif tanı yöntemleri değerlendirilir. Ancak çekimin hayati önem taşıdığı zorunlu durumlarda, anne adayının karın ve leğen kemiği bölgesi özel kurşun yeleklerle tamamen kapatılarak fetüs maksimum düzeyde korunur ve çekim gerçekleştirilir.

Akciğer Grafisi Nasıl Çekilir?

Akciğer grafisi, hastanın durumu elverdiği sürece ayakta kişiye uygun pozisyon verilerek, X ışınlarını hastanın arkasından alabileceği şekilde çekilmektedir. Hastanın ayakta duramayacağı durumlarda yatarak çekilebilir.

Ayrıca bazı durumlarda X ışınlarını önden aldığı, sağ ya da sol kol üzerine eğilindiği veya her iki akciğerin üst kesimlerinin öne çıkarıldığı özel tetkikler de mevcuttur. 

Akciğer Grafisi ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Akciğer grafisine ne zaman başvurulur?

Akciğer grafisine; akciğer ve kalp hastalıkları, göğüs duvarı sorunları, travma sonrası ve işe giriş muayenesi, check up gibi rutin kontrollerde ihtiyaç duyulabilir.

Akciğer grafisi nasıl raporlanır?

Akciğer grafisi bu konuda deneyimli uzman radyologlar tarafından incelenerek raporlanır. Raporlarda; akciğerin yapısı, kalp oluşumları,  göğüs boşluğu, diafragma yapısı, kalp ve akciğer zarı, omurgalar, kaburgalar ve görüntüleme alanına giren komşu alanlar incelenerek belirli bir sıraya göre ayrıntılı olarak kayıt edilir.

Akciğer grafisi çok radyasyon içerir mi?

Akciğer grafisi; X ışınları ile gerçekleştirilen bir tetkik oluğundan, radyasyondan korunma temel prensipleri göz önünde bulundurularak alınmalıdır. Maruz kalınan radyasyon günümüz teknolojileri ile minimize edilmiştir. Klinik gereklilikte endişe duyulmadan yapılabilir. Ancak radyasyondan kaçınılması gereken gebelik gibi özel durumlarda farklı tetkiklerle yer değiştirilmesi uygun olabilir.

Akciğer grafisi çeşitleri nelerdir?

• PA Akciğer Grafisi: X Işınının arkadan alındığı grafi
• AP Akciğer Grafisi: X ışınının önden alındığı grafi
• Telegrafi: Kalp yapılarının daha ön planda değerlendirilmesi sağlayan grafi
• Dekübitis Grafi: Sağ ya da sol dirsek üzerine eğilerek akciğer zarları arasında biriken sıvının tespiti için kullanılan grafi
• Apikolordotik Grafi: Akiğer üst kısımlarını değerlendiren özel grafi
• Floroskopi: Diafragma patolojilerini değerlendiren dinamik grafi

Akciğer filmi neden istenir?

Akciğer filmi, göğüs kafesi içinde yer alan organların durumunu incelemek, solunum şikayetlerinin kaynağını bulmak ve genel sağlık taramalarını gerçekleştirmek için istenir. Hekimler; solunum sıkıntısı yaşayan, göğüs bölgesine darbe alan veya operasyona hazırlanan hastaların akciğer yapısını değerlendirmek için bu pratik tetkikten yararlanır.

PA akciğer grafisi nedir?

PA akciğer grafisi, X ışınlarının hastanın vücuduna arkadan (sırt bölgesinden) girip önden çıktığı ve kalbin göğüs duvarına en yakın pozisyonda net izlendiği standart akciğer röntgeni yöntemidir. Genellikle ayakta durabilen hastalarda solunum sistemini en doğal anatomik pozisyonunda görüntülemek için ilk tercih edilen yöntemdir.

Akciğer grafisi ile tomografi arasındaki fark nedir?

Akciğer grafisi iki boyutlu ve hızlı bir ön değerlendirme sağlarken, bilgisayarlı tomografi (BT) X ışınlarını kullanarak göğüs kafesinin çok boyutlu, kesitsel ve detaylı haritasını çıkarır. Akciğer filmi milimetrik yapıları gözden kaçırabilirken, tomografi akciğer dokusunun içindeki en küçük kitleleri, damar tıkanıklıklarını ve detaylı doku hasarlarını net olarak gösterir.

Akciğer röntgeninde zatürre belli olur mu?

Akciğer röntgeninde zatürre (pnömoni), akciğer dokusu içinde sıvı ve hücre birikmesi nedeniyle oluşan beyaz renkli yoğunlaşma (infiltrasyon) alanları sayesinde net bir şekilde belli olur. Hekim bu lekelenmelerin yerleşimine bakarak enfeksiyonun hangi akciğer lobunda tutulum yaptığını kolayca analiz edebilir.

Akciğer grafisinde tüberküloz belli olur mu?

Akciğer grafisinde tüberküloz (verem), özellikle akciğerin üst loblarında meydana getirdiği kavite (kovuk) adı verilen boşluklar, kireçlenmeler ve tipik nodüler lekeler sayesinde büyük oranda belli olur. Ancak kesin teşhis için akciğer filmindeki bu şüpheli bulguların balgam testi (ARB testi) ile laboratuvarda doğrulanması gerekir.

Akciğer grafisinde kanser belli olur mu?

Akciğer grafisinde kanser, akciğer parankim dokusu içerisinde yerleşmiş olan belirli bir boyutun üzerindeki şüpheli kitleler, yuvarlak gölgeler veya akciğer zarındaki sıvı artışı ile kendini belli edebilir. Erken evredeki çok küçük tümörler gözden kaçabileceğinden, filmde şüpheli bir leke görüldüğünde kesin tanı için ileri tetkik olan bilgisayarlı tomografi ve biyopsiye başvurulur.

Akciğer grafisinde leke ne anlama gelir?

Akciğer grafisinde leke görülmesi, normalde siyah ve hava dolu görünmesi gereken akciğer alanlarında enfeksiyon, sıvı birikimi, eski bir hastalığa bağlı skar (yara) dokusu veya tümöral bir kitlenin varlığını ifade eder. Lekenin yapısı, kenar özellikleri ve yoğunluğu radyolog tarafından incelenerek iyi huylu bir süreç mi yoksa ileri tetkik gerektiren bir durum mu olduğu belirlenir.

Akciğer röntgeni sonucu ne zaman çıkar?

Akciğer röntgeni sonucu, dijital sistemlerde çekim tamamlandıktan hemen birkaç dakika sonra görüntü ekranına düşer ancak radyoloji uzmanının bu resmi detaylıca inceleyip raporlaması hastanenin yoğunluğuna bağlı olarak genellikle 30 dakika ile birkaç saat arasında sürer. Acil durumlarda ise görüntü hekim tarafından anlık olarak ekrandan kontrol edilerek saniyeler içinde yorumlanabilir.

Akciğer grafisi kaç dakika sürer?

Akciğer grafisi çekim işlemi, hastanın odaya girip uygun pozisyonu alması ve teknisyenin çekim tuşuna basması dahil olmak üzere toplamda sadece 1 ila 3 dakika sürer. Gerçek X ışını maruziyeti ve görüntünün kaydedilmesi ise saniyenin altındaki bir sürede (milisaniyeler içinde) tamamlanır.

Akciğer grafisi radyasyon içerir mi?

Akciğer grafisi X ışınları kullanılarak gerçekleştirildiği için düşük miktarda radyasyon içerir ancak bu oran modern dijital cihazlar sayesinde minimuma indirilmiştir. Alınan doz, bir insanın doğal yollardan çevreden (güneş ve topraktan) birkaç günde maruz kaldığı arka plan radyasyonuna eşdeğer olduğundan klinik olarak güvenlidir.

Akciğer grafisi hangi bölüm tarafından istenir?

Akciğer grafisi başta Göğüs Hastalıkları, İç Hastalıkları (Dahiliye), Kardiyoloji, Göğüs Cerrahisi ve Acil Servis olmak üzere şikayete bağlı olarak tüm tıbbi birimler tarafından istenebilir. Çekilen filmin değerlendirilmesi ve resmi olarak raporlanması ise Radyoloji bölümü uzman hekimleri tarafından gerçekleştirilir.

*Bu içeriğin geliştirilmesine Memorial Tıbbi Yayın Kurulu katkı sağlamıştır. Sitede yer alan tüm içerikler yalnızca genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Şikayetinizle ilgili değerlendirme, tanı ve tedavi için mutlaka bir doktora başvurunuz."