Göz Tembelliği Nedir? Göz Tembelliği (Ambliyopi) Belirtileri

İçe veya dışa doğru gezinen göz, derinlik algısında zayıflık ve gözlerin birlikte hareket etmemesi yaygın göz tembelliği belirtilerindendir. Erken teşhisinde tedavi ihtimali yüksek olan göz tembelliği genellikle göz bantları, göz damlaları, gözlükler veya kontakt lenslerle tedavi edilir. Bazı göz tembelliği vakalarında ameliyat da uygulanabilir.

Göz Tembelliği (Ambliyopi) Nedir?

Tıbben ambliyopi olarak adlandırılan göz tembelliği, göz veya beyinde problem olmamasına rağmen sıklıkla şaşılık kaynaklı bir veya iki gözde görme yeteneğinin düzgün bir şekilde gelişmemesidir. Erken dönem çocukluk rahatsızlığı olarak kabul edilen göz tembelliği, görme yeteneğinin gelişmemesi sebebiyle bir veya iki gözde bulanık görmeye sebep olur.

Kişinin derinlik algısına zarar veren göz tembelliği, bir nesnenin yakın veya uzakta olup olmadığının tespitinin yapılmasını zorlaştırır. Bu durum göz tembelliğinin yaygın belirtileri arasında yer alır. Ayrıca bir gözü kısma veya kapatmak da göz tembelliği belirtilerinden gösterilir. Genellikle göz bantları, göz damlaları, gözlükler veya kontakt lenslerle tedavi imkanı olan göz tembelliğinde zaman zaman ameliyat da tercih edilebilir.

Ambliyopi Nedir?

Ambliyopi, bebeklik veya erken çocukluk döneminde beynin bir gözden gelen görsel sinyalleri tam olarak işlemeyi öğrenememesi sonucu, yapısal bir engel olmaksızın ortaya çıkan tek taraflı veya çift taraflı görme keskinliği azlığıdır. Beyin ile göz arasındaki sinir yollarının sağlıklı uyarılmaması nedeniyle zayıf kalan gözün görme kapasitesi geri planda kalır. Bu durumun erken yaşlarda fark edilmesi, ambliyopi testi ve uzman muayenesi ile mümkündür. Klinik süreçte doğru zamanda başlanan ambliyopi gözlüğü kullanımı, kapama tedavileri ve duruma göre planlanan ambliyopi tedavisi protokolleri sayesinde görme düzeyi standart seviyelere ulaştırılabilmektedir.

Anopsisiz Ambliyopi Nedir?

Anopsisiz ambliyopi, gözün kendisinde veya görme yollarında bir engel bulunmaksızın, sadece kırma kusuru veya şaşılık gibi fonksiyonel nedenlerle gelişen göz tembelliğidir. Bu tabloda göz dokularında herhangi bir yoksunluk (anopsi) veya fiziksel ışık kesintisi yaşanmaz. Anopsisiz ambliyopi vakalarında görme kaybının derinliği, hastadaki mevcut ambliyopi dereceleri ve kayma açısına bağlı olarak değişkenlik gösterir. Fiziksel bir engel olmadığı için tedavi başarısı oldukça yüksektir ve kişiye özel ambliyopi tedavisi adımlarıyla görme kalitesi belirgin şekilde artırılabilmektedir.

Göz Tembelliği Neden Olur?

Göz tembelliği, genellikle çocukluk döneminde, gözün arkasındaki ince bir doku tabakası (retina) ile beyin arasındaki sinir yollarını değiştiren anormal durum nedeniyle meydana gelir. Özetle göz sinirinin kullanılmaması göz tembelliğinin ortaya çıkmasına ve bir gözün daha zayıf kalmasına neden olur.

Zayıf göz daha az görsel sinyal alır ve bu durum sonunda gözlerin birlikte çalışma yeteneğini azaltır, beyin de zayıf gözü görmezden gelerek görme yeteneğini diğer göze kaydırır.

Genellikle şaşılık kaynaklı ortaya çıkan göz tembelliği nedenleri şöyledir:

Şaşılık

Göz tembelliğinin en yaygın nedeni gözleri konumlandıran kaslardaki dengesizliktir ve bu duruma şaşılık adı verilir. Bu dengesizlik gözlerin içe veya dışa kaymasına neden olabilir ve gözlerin birlikte hareket etmesini engeller.

Gözlerde kırma kusurları (Görüş keskinliği farkı)

Kişinin miyop, astigmat veya hipermetrop olması sonucu göz tembelliği meydana gelebilir. Bu durum herhangi bir gözün görüş açısında yaşanan farklılık sebebiyle gözün görme yeteneğinin azalmasından kaynaklanır.

Katarakt

Genelde doğumla birlikte ortaya çıkan katarakt, göz dokusunun bulanıklaşması olarak tanımlanır. Bu bulanıklaşma görme yetisini azaltır ve göz tembelliğine sebebiyet verir. Daha şiddetli görme kayıplarına yol açmaması adına cerrahi olarak müdahale edilmesi gereken bir sorundur.

Göz kapağı düşüklüğü

Ptozis olarak bilinen göz kapağı düşüklüğünde kişinin göz kapağında sarkma meydana gelir ve bu da görüş açısından bozulmalar yaratır.

Bunlarla birlikte erken doğum, genetik faktör ve gelişim bozuklukları da göz tembelliğine yol açan faktörler arasında sayılabilir.

Göz Tembelliği Belirtileri Nelerdir?

Göz tembelliğinde özellikle bir gözde görme kaybı, şaşılık, derinlik algısında zayıflama, aynı yöne hareket etmeyen gözler ve gözlerde titreme yaygın belirtiler arasında sayılır.

Göz tembelliği belirtileri şunları içerir:

• Bir veya iki gözde görme kaybı
• Şaşılık
• Göz kırpma sıklığı
• Derinlik algısında zayıflık
• Bir gözü kısma veya kapatma isteği
• İçe veya dışa doğru kayan göz
• Gözlerde titreme
• Başı sık sık belli bir tarafa eğme
• Bir nesne veya kişiyi gözlerle takip edememek
• Baş ağrısı
• Dikkat dağınıklığı

Bu belirtiler tamamen göz tembelliği rahatsızlığına işaret etmeyebilir ancak semptomların geçmediği, devam ettiği ve şiddetlendiği durumlarda göz doktoruna başvurmak gerekir.

Göz Tembelliği Nasıl Geçer?

Göz tembelliğini geçirmek için başlıca uygulanan yöntemler gözlük veya kontakt lensler, göz bantları, göz damlaları ve sağlıklı gözün kapatılıp zayıf göze baskı yapılmasıdır. Ayrıca göz sağlığı merkezlerinde uygulanan tedavilerle birlikte göz egzersizleri de göz tembelliğine iyi gelen yöntemlerdir.

Bu yöntemlerin faydalı olmadığı durumlarda cerrahi olarak müdahale edip ameliyat da denenebilir.

Göz Tembelliği Nasıl Teşhis Edilir?

Genellikle çocukluk döneminde görülmeye başlanan göz tembelliği teşhisi için göz doktoru öncelikle göz muayenesiyle gözün yapısını, görme yetisini, kayma ve şaşılık durumunu veya farklı bozuklukların tespitini yapar. Diğer yandan göz doktoru tarafından bebeklerin ve küçük çocukların, gözlerinin hareket eden bir nesneyi ne kadar iyi takip ettiğinin testi yapılır. Ayrıca kontrol sırasında bir göz kapatılarak çocuğun tepkisi kontrol edilir.

Göz tembelliği meydana gelmeden veya meydana geldikten sonra ilerlememesini sağlamak adına çocukların düzenli göz kontrollerinin yaptırılması şarttır.

Göz Tembelliği Nasıl Tedavi Edilir?

Görme kaybının artmaması adına erken teşhis sonrası uygulanacak tedavi yöntemleri büyük önem taşır. Göz tembelliği tedavisinde uygulanan başlıca yöntemler kapama tekniği, göz bantları, gözlükler veya lensler, ortoptik tedavi, cam tedavisi, göz damlaları ve gerekirse ameliyattır.

Göz tembelliği tedavisi şunlardır:

Kapama tekniği

Kapama tekniğinde amaç, sağlıklı gören gözün kapatılarak diğer gözün daha fazla çalıştırılmasını sağlamaktır. Bu kapamanın süresi kişinin yaşına bağlı olarak değişebilir.

CAM tedavisi

Göz hastanelerinde kullanılan özel bir cihaz yöntemiyle seans seans gözün daha iyi görmesi amaçlanır.

Ortoptik tedavi

Göz hastanelerinde uygulanan ortoptik tedavi kısa gözün fizik tedavileri olarak ifade edilebilir.

Göz bantları

Göz bantlarını güçlü olan göze takarak zayıf gözün güçlendirilmesi sağlanır.

Gözlük

Gözlük takmak ambliyopiye neden olan kırma kusurlarını düzeltebilir. Çocuğun görüşü iyileştiğinde beyin görmek için her iki gözü de kullanmaya geri döner.

İlaçlı göz damlaları

Sağlam göze ilaçlı göz damlası (genellikle atropin) damlatılarak göz geçici olarak bulanıklaştırılır ve bu da beyni görmek için daha zayıf olan göze yönelmesini tetikler.

Ambliyopi (göz tembelliği) ameliyatı

Nadir olarak uygulanan ameliyat yöntemine çocuğun kataraktı veya gözlerinde ameliyatsız tedavilerin çözemeyeceği başka bir yapısal sorunu varsa ihtiyaç duyulabilir.

Ambliyopi (Göz Tembelliği) için Hangi Bölüme ve Doktora Gidilir?

Ambliyopi şüphesi veya teşhisi için hastanelerin Göz Hastalıkları (Oftalmoloji) bölümüne başvurulmalıdır. Erken dönemde yapılacak kapsamlı muayeneler ve hassas ambliyopi testi uygulamaları, sürecin doğru yönetilmesini sağlar. Uzman hekim, hastanın durumuna göre ambliyopi gözlüğü, kapama protokolleri, özel ortoptik egzersizler veya gerekli durumlarda ambliyopi ameliyatı gibi cerrahi seçenekleri planlayarak tedavi sürecini yönetir.

Göz Tembelliği ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Göz tembelliği kaç yaşına kadar tedavi edilebilir?

Göz tembelliği tedavisi çocuklarda en geç 10 yaşına kadar yapılmalıdır. 10 yaşın üzerinde uygulanan tedavilerde gözün eski sağlığına kavuşması daha zordur.

Göz tembelliği olan kişi nasıl görür?

Eğer kişide göz tembelliği söz konusuysa, gözlerden biri bulanık, diğeri net görüyor demektir.

Göz tembelliği düzelir mi?

Göz tembelliği olan birçok çocuk için hastalık erken teşhis edilir ve uygun tedavi uygulanırsa, haftalar veya aylar içinde görme yetisi yeniden sağlanır.

Telefon göz tembelliği yapar mı?

Telefonla birlikte birçok teknolojik cihaza çok uzun saatler bakılması göz kaslarının yorulmasına sebebiyet vererek yıllar içinde göz tembelliği ortaya çıkarabilir.

Ambliyopi ne demek?

Ambliyopi, halk arasında göz tembelliği olarak bilinen, gözün kendisinde belirgin bir yapısal bozukluk olmamasına rağmen beyin-göz koordinasyonunun sağlıklı kurulamaması nedeniyle bir gözün diğerine oranla daha az görmesi demektir. Çocukluk çağında tedavi edilmediğinde kalıcı görme kayıplarına yol açabilen bu durum, erken fark edildiğinde ambliyopi tedavisi ile tamamen düzeltilebilir.

Ambliyopi nasıl görür?

Ambliyopi hastaları, tembel olan gözleriyle dünyayı bulanık, düşük kontrastlı ve derinlik algısından yoksun (üç boyutlu görme yetisi azalmış) bir şekilde görürler. Sağlıklı göz kapatıldığında tembel gözün nesneleri seçmekte zorlandığı, odaklanma problemi yaşadığı ve net detayları ayırt edemediği fark edilir; bu durum günlük yaşamda en belirgin ambliyopi belirtileri arasında yer alır.

Ambliyopi tipleri nelerdir?

Ambliyopi tipleri; gözlerin hizalanma bozukluğundan kaynaklanan strabizmik (şaşılığa bağlı) ambliyopi, iki göz arasındaki numara farkından doğan anizometropik ambliyopi ve ışığın retinaya ulaşmasını engelleyen stimülasyon yoksunluğu (deprivasyon) ambliyopisi olmak üzere üç ana gruba ayrılır. Göz muayenelerinde belirlenen bu tipler, uygulanacak ambliyopi gözlüğü tipini ve tedavi metodolojisini doğrudan belirler.

Ambliyopi nedenleri nelerdir?

Ambliyopi nedenleri; şaşılık (göz kayması), yüksek kırma kusurları (hipermetropi, miyopi, astigmatizma), iki gözün odak gücü arasındaki yüksek fark (anizometropi) ve doğumsal katarakt veya göz kapağı düşüklüğü gibi görüntünün retina alanına net düşmesini engelleyen yapısal faktörlerdir. Erken yaşta yapılan bir ambliyopi testi sayesinde bu nedenler hızlıca tespit edilerek kalıcı görme kaybının önüne geçilebilir.

Anizometropik ambliyopi nedir?

Anizometropik ambliyopi, iki gözün kırma kusuru (numara) değerleri arasında belirgin bir fark olması nedeniyle, beynin daha yüksek numaralı ve dolayısıyla daha bulanık gören gözden gelen görüntüyü baskılayarak ihmal etmesiyle oluşan göz tembelliğidir. Bu sinsi tabloda gözde dışarıdan fark edilen bir kayma (şaşılık) olmadığı için belirtiler kolayca gözden kaçabilir; tanı genellikle rutin taramalarda koyulur ve tedavisinde ilk adım olarak kişiye özel anizometropik ambliyopi yönetimi için ambliyopi gözlüğü reçete edilir.

Ambliyopi için hangi bölüme gidilir?

Ambliyopi tanı, takip ve tedavisi için tıp merkezleri ile hastanelerin Göz Hastalıkları (Oftalmoloji) bölümüne gidilmesi gerekmektedir. Özellikle çocuk hastalar için pediatrik oftalmoloji uzmanlarından destek alınması; ambliyopi dereceleri tespiti, uygun kapama tedavisi, ambliyopi ameliyatı gerekliliğinin değerlendirilmesi ve hatta ilerleyen yaşlarda ambliyopi ehliyet alım süreçlerine dair tıbbi raporlama kriterlerinin doğru yönetilmesi açısından büyük önem taşır.

*Bu içeriğin geliştirilmesine Memorial Tıbbi Yayın Kurulu katkı sağlamıştır. Sitede yer alan tüm içerikler yalnızca genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Şikayetinizle ilgili değerlendirme, tanı ve tedavi için mutlaka bir doktora başvurunuz."