Doğum Şekilleri: Normal Doğum, Sezaryen Doğum, Epidural Doğum

Doğum Şekilleri: Normal Doğum, Sezaryen Doğum, Epidural Doğum

Anne adaylarının en merak ettiği konuların başında “doğum şekli” gelir. Hatta öyle ki kadın-doğum uzmanları doğum şeklini konuşmak için ilk haftaların çok erken olduğunu söylerken kimi anne adayları doğal doğum, kimi anne adayları da sezaryen olmak istediğini çoktan dile getirir. Doğum şekli şüphesiz anne adayının hayatının en eşsiz deneyimlerden biridir ancak 40 haftalık uzun bir süreci keyifle geçirmek ve bu süreçte hem bebeğiniz hem de kendi sağlığınız için gebeliği adım adım takip edip, doktorunuzla doğum şekline karar vermeniz daha iyi olabilir.

Doğum şekilleri

  • Doğal doğum
  • Sezaryen doğum
  • Epidural doğum
  • Suda doğum

DOĞAL-NORMAL DOĞUM

Gebeliğin 37-42. haftaları arası doğum gerçekleşebilir

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), tanımına göre doğum, kendiliğinden başlar, doğum eylemi başlangıcında risk düşük olur ve doğum süresince de bu şekilde devam eder. Gebelik ortalama 40 haftadır. Çoğul gebeliklerde doğum daha erken haftalarda da gerçekleşebilir.Tamamlanmış gebeliğin 37-42 haftalar arasında anne adayının rahminde kendiliğinden başlayan kasılmalarla bebek çoğunlukla baş gelişi ile doğar. Doğum yöntemi belirlenirken anne adayı ve doktorun işbirliği içinde olması oldukça önemlidir. Doğum çeşitlerinin en yaygın olanlarından vajinal doğum, planlanmış ve/veya planlanmamış sezaryen, epidural doğum ve suda doğum önerilmektedir. 

Her “vajinal doğum” doğal doğum olmuyor

Doğum, doğal bir süreçtir. Annenin kendiliğinden oluşan sancılarıyla bebeğin vajinal yoldan doğmasıdır. Gerçek doğum sancılarının en önemli özelliği düzenli aralıklarla oluşmasıdır. Doğum eylemi bazen birkaç saat içinde biter, bazen de anne adayının fiziksel ve duygusal dayanıklılığını test ederek eylemi uzatabilir.  Her vajinal doğum normal-doğal doğum değildir. Bir vajinal doğumun normal olabilmesi için doğum eyleminin pürüzsüz seyretmesi ve doğum sonunda annenin ve bebeğin sağlıklı kalması şartı vardır. 

Doğal doğumun avantaj ve dezavantajları

Doğal doğumun en önemli avantajı doğal ve fizyolojik olmasıdır. Doğum sonrası anne birkaç saat içinde normal aktivitesine dönebilmekte, çok kısa sürede bebeğini emzirmeye başlayabilmekte, hastanede kalış süresi son derece kısa olmaktadır. Bu avantajların yanı sıra vajinal doğumun bazı riskleri de vardır. Bu riskler anne ve bebek açısından ikiye ayrılmaktadır. 

Doğal doğuma anne adayının penceresinden bakarsak…

Bebeğin başı (ya da makat kısmı) hazneden çıkınca perine bölgesinin aşırı gerilmemesi ve düzgün olmayan ve derin yırtıklarla sonuçlanmaması için epizyotomi dediğimiz bir kesi yapılabilir. Epizyotomi açılmadığı durumlarda özellikle ilk doğumlarda yırtık meydana gelebilir. Oluşan bu yırtığın büyüklüğü baş çıkarken doktor tarafından uygulanan perine koruma tekniğine, anne adayının doğum sayısına, perinenin yapısal özelliklerine ve bebeğin başının (ya da makat) yapısal özelliklerine bağlıdır. Oluşan yırtıklar genellikle yüzeyeldir. Ancak bazı durumlarda, özellikle perine dokusunun sert olduğu ve/veya bebeğin baş çevresinin nispeten büyük olduğu, epizyotominin açılmasının gecikmesi ya da hiç açılmaması durumlarında anne haznesinin derinliklerine kadar giden, bağırsak duvar ve makat kaslarının yırtılmasına, yapısının bozulmasına, sinir zedelenmesine kadar varabilen yırtıklara neden olabilmektedir. 

Zor doğum, anne haznesinin gerektiğinden fazla gerilmeye maruz kalması, oluşan yırtıklar sonucu kadınlarda idrar kaçırma, dışkı tutamama, idrar kesesi ve bağırsak duvarı sarkması şikayetleri ortaya çıkmaktadır. Bu yüzden epizyotomi açılmasının gerekli olmadığı yönünde karar verilirken kar/zarar oranı hesaba katılır ve oluşacak yırtık açılacak kesiden daha kötü olacaksa epizyotomi açılır. Diğer amacımız da perinenin estetik görüntüsünü mümkün olduğunca korumaktır. 

Doğal doğuma bebeğin penceresinden bakarsak…

Bebek açısından risklerimiz sırasında yolunda giderken birden bebek strese girebilir, kalp atımları yavaşlayabilir. Bu nedenle normal doğum mutlaka hastane koşullarında ve en kısa sürede ameliyathaneye geçilecek bir ortamda yapılmalıdır. Normal doğumda en çok korkulan, nadir de olsa gelişen durumlardan biri de, iri bebeklerde daha sık görülen bebeğin omuzunun takılmasıdır. Bu da bebekte kalıcı sinir hasarına, bebeğin hayati tehlikesiyle sonuçlanan durumlara sebep olabilmektedir. 

Doğum şeklini belirleyen faktörler

  • Doğum eyleminin uzaması
  • Düzenli veya düzensiz kasılmalara rağmen rahim ağzının açılmaması
  • Bebeğin anne rahmindeki duruş değişkenlikleri
  • Dar leğen kemiği
  • İri bebek şüphesi
  • Bebeğin başının (veya makatının) çıkımda zorlandığı olgular
  • Anne adayının sistemik veya gebeliğe bağlı hastalıkları
  • Aktif kanama durumları

SEZARYEN DOĞUM

Sezaryen doğum, klinisyen ve hastanın karından doğumun vajinal doğumdan anne veya bebek için daha iyi bir sonuç sağlayacağına inandığımız durumlarda yapılır. Son yıllarda sezaryen doğumlarda çok büyük bir artış göze çarpmaktadır. Bu artışta en önemli faktör anne adaylarının normal doğum korkusu ve kendi isteklerine bağlı tercih etmeleridir. 

Sezaryen kararını belirleyen etmenler

Sezaryen kararın alınmasında en etkili neden doğum eyleminde ilerlemede başarısızlık, güven vermeyen bebek durumu, bebeğin anne karnındaki duruş değişkenlikleri oluşturmaktadır. Bu durumlara ek olarak; bebeğin eşinin anormal yerleşimi (plasenta previa), vajinal doğum sırasında önemli derecede bebeğe geçiş riski yüksek olan anne adayında mevcut enfeksiyon, iri bebek şüphesi (şeker hastalığı olmayan kadınlarda 4.5 kg, şeker hastalığı olanlarda 4 kg), vajinal doğumda mekanik tıkanma (örneğin, miyom, büyük kitle), leğen kemiği kırığı, bebeğin kafasındaki boşluklara fazla sıvı birikimi, rahim yırtılması, rahim duvarını içeren cerrahi girişimler, kordon sarkması sayılabilir.

Sezaryen bebek açısından riskleri en aza indiriyor

Türkiye’de ortalama sezaryen oranı %55-60’lardadır. Elbette vajinal doğum yapmak diye tek bir seçenek yoktur. Ancak anne ve bebek sağlığını değerlendirerek riski en düşük doğum şeklini belirlemek ideal olandır.Normal doğum veya sezaryen, her ikisi de masum değildir. Her iki yöntemin de kendine göre olumlu ve olumsuz sonuçları vardır. Sezaryenin en önemli avantajı bebek açısından riski en aza indirmesidir. Anne açısından normal hayatına dönmesi genelde 3-4 gün kadar sürmektedir. Ameliyat sonrası rahim kasılmalarına bağlı olarak normal doğuma göre ağrılar daha fazla ve uzun sürebilmektedir. Her ameliyatın riskleri gibi sezaryen doğum riskleri sırasında yara yeri enfeksiyonu, büyük damar, komşu organ yaralanmaları, ameliyat sonrası yara yerinde fıtık oluşumu yer alır. 

EPİDURAL DOĞUM

Anne adaylarımızın en önemli isteklerinden biri doğumun ağrısız geçmesidir. Bunu da sağlamak için epidural doğum çeşidi vardır. 

Prenses doğumda ağrı tamamen yok edilmiyor

Normal doğum kararı alınan anne adayında doğum eyleminin aktif fazı başlamadan önce bel kısmından özel bir iğne ile girilerek omuriliği saran zarın dışındaki bölgeye takılan bir kateterden ağrı kesici madde verilerek belden aşağısının duyu hissi engellenir. Ağrısız doğuma halk arasında prenses doğum da denilmektedir. Epidural anestezi, genellikle doğum eylemi ve doğum için eşsiz bir ağrı kontrolü sağlar. Ancak bu durum ağrıyı tamamen yok ettiği olarak algılanmamalıdır. Birçok çalışmada epidural analjezinin doğum eylemini uzattığı ve doğum eyleminin başlatılmasına sebep olan oksitosin hormonunun uyarım gereksinimini arttırdığı bildirilmiştir. Epidural doğumda eylemin aktif fazının uzaması nedeniyle girişimsel doğum gereksinimini de arttırabilir. 

Epidural doğumun dezavantajları

Epidural doğumda ağrının hissedilmemesi avantaj olarak değerlendirilse de dezavantajlarından olan rahmin, bağırsakların ve idrar kesesinin kasılmasının zayıflaması ve/veya durması nadir olmakla ciddi sıkıntılara da yola açabilmektedir. Epidural doğumda rahim kaslarının gevşemesine bağlı olarak hayati kanama olabileceği, bu durumun devam etmesi halinde hastanın rahmini kaybetmesi, idrar kesesinin kasılmaması durumunda 7-10 gün sonda takılması gerektiği, epidural anestezi işlem sırasında dura zarı delinirse beyin omurilik sıvısı kaçağı olacağı için kendiliğinden iyileşme süresinde 1 hafta boyunca şiddetli baş ağılarının olma ihtimali vardır. 

SUDA DOĞUM

Doğum çeşitlerinden bir diğeri suda doğumdur. Suda doğum, bir küvet ya da havuzun ılık su (37 C) ile doldurularak doğumun yapılmasıdır. Suda doğumun esas teorisi, bebek zaten 9 aydır amniyotik sıvı kesesi içerisinde olduğundan benzer bir ortamda doğumun bebek için daha yumuşak ve anne adayı için daha az stresli olması olarak tarif edilebilir. Ilık su dinlendirici ve rahatlatıcıdır. Doğum eylemi aşamalarında su, kadının enerjisini arttırır, yüzdürme etkisi ile annenin vücut ağırlığını azaltır, serbest hareket etmesini sağlar. Yüzdürme, rahmin daha iyi oksijenlenmesine, anne için daha az ağrı ve bebek için daha fazla oksijen ile sonuçlanan verimli rahim kasılmalarına ve kan dolaşımını artırmaya yarar. Su, strese bağlı hormonları azaltır, annenin vücudunun ağrı kesici işlevi gören endorfinleri üretmesine izin verir. Aynı zamanda su perinenin daha elastik ve gevşemesine neden olarak, yırtılma sayısını, şiddetini, epizyotomi ve dikiş ihtiyacını azaltır. Doğum eyleminde olan kadın fiziksel olarak rahatlarken, doğum süresine odaklanma yeteneği ile zihinsel olarak odaklanabilir, kaygıları ve korkuları azaltabilir. Bebek için olan faydaları amniyotik keseye benzer bir ortam sağlayarak doğum stresinin azaltabilir. 

Suda doğumun da riskleri var

Son yıllarda, suda doğum popülaritesi arttıkça, suda doğumun riskleri hakkında çok az araştırma yapıldığı kararına varılmıştır. Avrupa’daki bazı çalışmalar, suda doğum ile geleneksel normal doğum arasında benzer yenidoğan ölüm oranları olduğunu göstermiştir. Araştırmalar sonucunda yazılan bir makaleye göre, su annenin kanına girdiğinde ortaya çıkan teori, bir sıvı embolisi, göbek kordonu koparsa hava emboli riski olabilir. Çocuk doktorları tarafından yapılan çalışmalarda yenidoğanda akciğer enfeksiyon hastalıkları oranlarının anlamlı olarak arttığı bulunmuştur. 

Suda doğum hangi durumlarda yapılmaz?

Genital herpes (uçuk), aşırı kanama, bebek makat geliş, anne enfeksiyonu, erken doğum riski, ikiz gebelik, şiddetli mekonyum yani bebeğin dışkısını yapma durumu söz konusuysa suda doğum önerilmez. 

Sağlıklı ve konforlu bir doğum için…

Tatmin edici bir doğum deneyimi yaratmak için anne adayının doğum deneyimi ile ilgili memnuniyetini belirlemede önemli 4 faktör vardır; kişisel beklentiler, aldığı desteğin kalitesi ve miktarı, personel-hasta ilişkisi (örneğin saygı, empati, iletişim, bakımın devamlılığı) ve karar verme sürecine kendisinin de dahil olmasıdır. Doğum hazırlık sınıfları kurularak, kadınların ve eşlerinin doğum eylemi ve doğumda neler bekleyecekleri konusunda bilgilendirilir ve doğum deneyimi için kişisel planlar geliştirmek üzere bir temel sağlanır. Doğum ve doğum hazırlıklarının çoğu hamilelik ilerledikçe doğal olarak gerçekleşir. 

Kadınların yaşamında çok önemli bir deneyim olarak görülen çocuğunun doğumu ve kadının bu dönemdeki memnuniyeti, annenin, bebeğin sağlığı ve olumlu aile ilişkileri açısından da son derece önemlidir.

Güncellenme Tarihi: 25 Haziran 2019Yayınlanma Tarihi: 25 Haziran 2019

Benzer Sağlık Rehberleri