Görme Alanı Testi Nedir? Nasıl Yapılır?

Görme alanı testi (perimetri), gözleri hareket ettirmeden karşıya odaklanarak bakıldığı sırada merkezi ve çevresel görüş genişliğini ölçerek haritalandıran bir göz muayenesidir. Bu ağrısız yöntem sayesinde, görme yollarında veya sinir liflerinde meydana gelen fonksiyonel kayıplar erken evrede tespit edilir. Özellikle göz tansiyonu (glokom), retina rahatsızlıkları ve sinir sistemi hastalıklarının takibinde tercih edilir. 

Görme Alanı Nedir? 

Görme alanı, baş ve gözler hareket ettirilmeden sabit bir noktaya odaklanıldığında, gözün merkezi ve çevresel (periferik) olarak algılayabildiği tüm alanın bütünüdür. Doğrudan karşıya bakılırken yukarı, aşağı, sağ ve sol yönlerde flu veya net olarak görülebilen tüm sınırları ve nesneleri ifade eder.

Sağlıklı bir bireyde kabul edilen standart görme alanı sınırları şu şekildedir;

• Nasal (Burun tarafı) kadran: 60 derece
• Superior (Üst) kadran: 60 derece
• Inferior (Alt) kadran: 70 derece
• Temporal (Dış yan) kadran: 90 derece

Görme Alanı Testi Nasıl Yapılır? 

Görme alanı testi, hastanın özel bir test cihazındaki merkez ışığa bakarken, çevresel alanda yanıp sönen ışık parlamalarını elindeki düğmeye basarak kaydetmesiyle uygulanır. Bu tarama protokolü, göz tansiyonu, retina hastalıkları ya da nörolojik süreçlerin takip ve teşhisi amacıyla uzman göz doktorları tarafından uygulanır.

Tarama sürecinde uygulanan temel adımlar şu şekildedir;

• Hasta bir sandalyeye oturtularak kafa bölgesinin tamamen sabit kalması için çenesini ve alnını cihazın destek alanlarına yerleştirir.
• Gözlerin bağımsız olarak incelenmesi amacıyla tek göz kapatılır ve açık olan gözle cihazın merkezindeki sabit noktaya odaklanılır.
• Cihazın ekranında farklı yerlerde yanıp sönen ışıklar belirdikçe, hastanın bu ışık uyaranlarını algıladığı an elindeki düğmeye basması istenir.
• Aynı işlem adımları diğer göz için de tekrarlanarak tarama süreci tamamlanır ve elde edilen veriler üzerinden görme problemleri detaylıca değerlendirilir.

Test öncesinde hazırlık gerekir mi? 

Göz tarama testi öncesinde kişilerin ekstra bir hazırlık yapmasına gerek yoktur. Fakat lens kullanan hastaların işlem öncesinde lensleri çıkarması gereklidir. Lens takılıyken sonuçlarda hatalar meydana gelebilir. Hastanın kırma kusuruna bağlı olarak, test esnasında cihaz önüne uygun deneme camları yerleştirilebilir veya hastanın mevcut yakın gözlüğünü kullanması istenebilir. 

Kişide batma, yanma ve kızarıklığa yol açan göz kuruluğu ya da sulanma ve kaşıntı gibi göz alerjisi semptomlarının bulunması, test esnasındaki odaklanma konforunu olumsuz etkileyebilir. Test sonuçlarının doğruluğu açısından, mevcut göz kuruluğu ve irritasyon şikayetleri işlemden önce mutlaka uzman hekime bildirilmelidir.

Bilgisayarlı görme alanı testi nasıl uygulanır? 

Bilgisayarlı görme alanı testi, gözün çevresel ve merkezi görme alanının değerlendirilmesini sağlar. Kişi bu süreçte bilgisayarlı perimetri cihazının karşısına oturur ve tek gözünü kapatır. Gerekli görülmesi halinde, hastanın tek gözü tıbbi kapatma pedleri yardımıyla kapatılır. Açık olan gözün tek bir noktaya odaklanması ile işlem gerçekleştirilir ve daha sonrasında diğer göz için de aynı işlemler tekrarlanarak göz taraması yapılır.

Görme alanı testi ne kadar sürer?

Görme alanı testi yaklaşık olarak 10 ila 20 dakikalık süreç içerisinde tamamlanır. Bu işlem kişinin ışığa verdiği tepkinin süresine bağlı olarak değişkenlik gösterebilir. Nörolojik kökenli bazı rahatsızlıklar, hastaların görsel uyaranlara karşı refleks ve tepki sürelerinin değişmesine yol açabilir. Hastanın dikkat dağınıklığı veya bilişsel odaklanma süresi, test verilerinin güvenilirliğini etkileyen fonksiyonel faktörler arasında yer alır.

Görme Alanı Testi Hangi Hastalıkların Tanısında Kullanılır?

Görme alanı testi, göz tansiyonu ve retina hastalıkları başta olmak üzere birçok görme probleminin tanısında başvurulan kritik bir göz muayenesidir. İnme (felç) nedeniyle kişilerde görme problemleri oluşabilir ve bu gibi durumlarda da görme alanı testi ile gerekli değerlendirmeler yapılabilir. Bu testin klinik olarak tanı koyduğu ve takibini yürüttüğü temel hastalıklar şunlardır:

• Glokom (Göz tansiyonu)
• Retina hastalıkları
• Optik sinir hastalıkları
• Beyin tümörleri ve nörolojik hastalıklar
• İnme sonrası görme problemleri

Glokom (göz tansiyonu) 

Glokom, göz içerisindeki basıncın artması sonucunda optik sinirin zarar görmesine bağlı olarak görme kaybına neden olabilen ciddi bir görme problemidir. Göz içi sıvısının üretimi ve drenajı arasında dengenin bozulması, optik siniri direkt olarak etkiler. Optik sinir, görme sinyallerinin beyne iletilmesinden sorumludur ve göz tansiyonu nedeniyle bu süreçte problemler meydana gelerek görme kayıpları ortaya çıkabilir.

Retina hastalıkları 

Retina hastalıkları kişide; görüş alanında daralma, gece körlüğü, bulanık görme, ışık çakmaları ve renk - kontrast problemlerine neden olabilir. Retina yırtılması, sarı nokta hastalığı, diyabetik retinopati ve retina ven tıkanıklıkları en yaygın retina hastalıkları arasında yer alır. Bazı retina hastalıkları ise kalıtsal aktarım ile oluşum gösterebilir. Bu tür retina problemleri, göz testleri ile teşhis edilebilir.

Optik sinir hastalıkları 

Optik sinir hastalıkları, görme kaybına ve farklı görme problemlerine neden olabilir. MS hastalığına bağlı olarak hastalarda optik nevrit oluşumu meydana gelebilir ya da sistemik hastalık türleri nedeniyle iskemik optik nöropati oluşumu gözlemlenebilir. Bazı hastalıklar direkt olarak optik sinire zarar vererek görme problemlerine neden olur. Bu gibi durumlarda göz tarama testi ile kişide hangi görme bozukluklarının olduğu teşhis edilebilir.

Beyin tümörleri ve nörolojik hastalıklar 

Beyin tümörleri, sinir sistemi hastalıkları ya da doğrudan göz içinde başlayan göz kanseri gibi ciddi rahatsızlıklar; görme sinirlerine baskı yaparak görüş alanında daralmaya ve görme kayıplarına yol açabilir. Beyin içinde büyüyen tümörler görme sinirlerini sıkıştırarak çevresel görüşü bozar. Bilgisayarlı görme alanı testi ve diğer göz tarama yöntemleri, hem beyindeki kitlelerin görme sinirlerinde yol açtığı hasarı tespit etmede hem de göz kanseri gibi rahatsızlıkların görüş alanını ne kadar daralttığını takip etmede kullanılır.

İnme sonrası görme problemleri 

İnme sonrasında kişilerin görme alanında daralmalar meydana gelebilir ya da göz hareketlerinde kısıtlanmalar oluşabilir. Aynı zamanda geçici ya da kalıcı görme kaybı da bu süreçte ortaya çıkabilecek ciddi belirtiler arasında yer alır. İnme sonrası görme problemlerinin tanısı, göz bozukluğu testi ya da görme alanı testi ile konulabilir.

Görme Alanı Testi Sonuçları Nasıl Yorumlanır? 

Görme alanı testi sonuçlarının yorumlanması, uzman göz hekimleri tarafından gerçekleştirilir. Bu süreçte bilgisayar destekli olarak şema çıkarılır ve bu şemada hastanın hangi bölgeden gelen ışıkları algılayıp algılayamadığı belirlenir. Uzman hekimlerin şemayı detaylı bir şekilde incelemesi ile görme alanındaki daralma olup olmadığı ve daralma saptanması halinde, bu kaybın altında yatan patolojik faktörler analiz edilir.

Görme alanı haritası neyi gösterir?

Görme alanı haritası, retinanın farklı bölgelerinin ışığa karşı nasıl tepki verdiğini gösterir. Retinanın hangi bölgeden gelen ışıkları algıladığını ve algılamadığını gösteren bir şema olarak değerlendirilebilir. Harita üzerindeki koyulaşan gri ve siyah tonlar, retinanın o bölgede ışık uyarısını algılayamadığını ve hassasiyet kaybı (skotom) geliştiğini gösterir. 

Görme alanındaki kayıplar nasıl değerlendirilir? 

Görme alanındaki kayıplar, görme alanı haritası üzerinde bulunan tonlamalara göre ve desibel ölçümlerine göre değerlendirilir. Bu değerlendirmeler ise uzman hekimler tarafından yapılır. Genellikle şema üzerinde gri tonlamalar bulunur ve her tonun ölçümü farklı şekildedir.

Test sonuçlarının uzman hekim tarafından incelenmesi 

Test sonuçları uzmanlar tarafından hem tonlamalara hem de diğer göz testlerine göre incelenir. Tek bir test ile kesin tanı konulması her zaman mümkün değildir. Bu nedenle doktorlar hastalardaki klinik bulguları da değerlendirir ve gerekli olması halinde farklı görme testleri uygular. Sonuçların değerlendirilmesi ile hastadaki görme problemi teşhis edilir ve bu probleme neden olan bir sağlık problemi olup olmadığı detaylıca incelenir. Gerekli olması halinde hastalar, farklı alanlardaki uzman hekimlere yönlendirilebilir.

Görme Alanı Testinde Normal Değerler Nelerdir? 

Görme alanı testi normal değerleri; dış taraf 90°, iç taraf 60°, üst bölge 60° ve alt bölge 70° olarak kabul edilir. Bu değerlerde ufak oynamaların görülmesi genellikle normal olarak değerlendirilir. Fakat kişinin görme alanında birkaç dereceden fazla azalma olması, görüş alanında daralma olarak tanımlanır.

Görme Alanı Testi Çeşitleri Nelerdir? 

Görme alanı testi bilgisayarlı perimetri, statik perimetri, kinetik perimetri, amsler grid testi olmak üzere dört farklı alt türe sahiptir. Hangi test çeşidinin uygulanması gerektiği, hastanın; yaşına, genel sağlık durumuna, belirtilere ve hastalık şüphesine göre seçilir. Hastanın klinik tablosuna en uygun yöntem uzman hekim tarafından belirlenir. Muayene bulgularına bağlı olarak, ilerleyen süreçte görme keskinliğini ölçen farklı tarama protokollerinden de destek alınabilir.

Bilgisayarlı perimetri 

Bilgisayarlı perimetri, gözün görüş alanını ve bölgede sinir hassasiyetinin oluşup oluşmadığını değerlendirmek amacıyla başvurulan teknolojik bir göz muayenesidir. Göze yansıtılan ışığın hızı, yönü ve miktarı bu sistem sayesinde otomatik bir şekilde ayarlanır. Tarama işlemi de bilgisayar destekli olarak gerçekleşir ve sonuçlar daha güvenli şekilde değerlendirilmiş olur.

Statik perimetri 

Statik perimetri, gözün çevresel görme kapasitesinin ölçülmesini sağlar. Kişi sabit bir noktaya bakarken etraftan ışık yansıtılarak gözün ışığı algılama kapasitesi ölçülür. Bu işlemde de bilgisayar destekli olarak tarama yapılır ve erken dönemde görme problemlerinin teşhis edilmesi mümkün hale gelir.

Kinetik perimetri 

Kinetik perimetri yönteminde ışık uyaranları, görüş alanının en dış sınırından merkezine doğru hareket ettirilerek yansıtılır. Gözün görme alanının dış sınırları bu işlem sayesinde belirlenmiş olur. Özellikle glokom, retinitis pigmentosa ve optik nöropati gibi bazı görme problemlerinin erken dönemde teşhis edilebilmesine yardımcıdır. Aynı zamanda da görme kaybının ne kadar şiddetli olduğu ve nedeni bu işlem sayesinde belirlenebilir.

Amsler grid testi 

Amsler grid testi, merkezi görme kaybına neden olabilecek hastalıkların önceden tespit edilebilmesine yardımcı olur. Evde uygulanması mümkün olan bir testtir ancak kesin tanı konulabilmesi için uzman doktorların bu testi uygulaması önerilir. Bir kağıt ya da tablo üzerinde kareli desenler ve odaklanılacak bir nokta yer alır. Bu noktaya tek gözü kapatarak bakmak gerekir ve böylelikle görme alanı değerlendirilir.

Görme Alanı Testi ile Görme Keskinliği Testi Arasındaki Farklar Nelerdir? 

Görme keskinliği testi, snellen tablosu ile ya da dijital ekranlar kullanılarak gerçekleştirilir. Böylelikle gözün hangi nesneleri ne kadar net görüp görmediği değerlendirilir. Bu test gözün netliğinin değerlendirilmesine yardımcı olur. Görme alanı testi ise kişinin görüş alanında daralma olup olmadığını değerlendirmeye yardımcıdır.

Görme keskinliği testi neyi ölçer? 

Görme keskinliği testi, gözün; harfleri, sayıları, sembolleri ya da nesneleri ne kadar net gördüğünü ölçer. Bazı görme problemlerinde kişiler uzaktan net göremezken bazıları ise yakından net göremeyebilir. Bu süreçte hastalara yakın veya uzak görme keskinliği testlerinin uygulanması da mümkündür.

Görme alanı testi neyi ölçer? 

Görme alanı testi, kişinin gözün merkezinin ne kadar geniş bir alanı gördüğünü ölçer. Görme problemleri, kişinin görme alanında daralmalara neden olabilir. Görme alanında daralma olup olmadığının belirlenmesi için bu test yapılır ve hangi görme probleminin bu duruma neden olduğu incelenir.

Hangi durumlarda birlikte kullanılır? 

Her iki görme testinin bir arada kullanıldığı durumlar arasında; glokom değerlendirmesi, inme sonrası görme problemlerinin teşhisi ve sağlık kurulu raporunun hazırlanması yer alır. Aynı zamanda göz çizdirme ameliyatı olacak hastalarda da ameliyat sürecine başlanmadan öncesinde bu testlerin yapılması gerekli olabilir. 

Görme Alanı Testinin Avantajları Nelerdir? 

Görme alanı testinin en önemli avantajı, belirti vermeden oluşum gösteren görme problemlerinin erken dönemde teşhis edilmesini sağlıyor olmasıdır. Herhangi bir görme problemi olmasa dahi belirli aralıklarla görme alanı testi yaptırarak, bazı görme problemlerinin önceden teşhis edilmesi ve tedavi sürecine başlanması mümkündür.

Görme Alanı Testi Öncesinde ve Sonrasında Dikkat Edilmesi Gerekenler 

Görme alanı testi öncesinde lens ve gözlüklerin çıkarılması gereklidir. İşleme gelirken makyaj yapılmaması önerilir. Özellikle göz bölgesine makyaj yapılması, görme alanında bazı sorunlara neden olarak kişinin testinin yanlış sonuçlanmasına yol açabilir. İşlem sonrasında ise dikkat edilmesi gereken bir durum yoktur. Fakat farklı bir görme testi de uygulanmış ise göz bebeğinin büyümesi için göz damlası damlatılabilir. Bu gibi durumlarda işlem sonrasında gözde bulanıklık oluşumu yaşanabilir.

Görme Alanı Testi için Hangi Doktora Gidilir? 

Görme alanı testi için hastanelerin göz hastalıkları alanından randevu alınması mümkündür. Hastanın klinik belirtileri ve göz muayenesinin sonuçlarına göre ise farklı alanlara sevk edilmesi gerekli olabilir. Bazı hastalık türleri görme problemlerine neden olabileceği için hastalar, nöroloji alanına ya da beyin ve sinir cerrahisi alanına yönlendirilebilir.

Görme Alanı Testi ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular 

Görme alanı testi ağrılı bir işlem midir?

Hayır, görme alanı testi esnasında ağrı hissi yaşanmaz. Fakat kişinin gözüne ışık yansıtılacağı için rahatsızlık hissi oluşabilir. Göze farklı bir işlem uygulanmadığı için ağrı ya da acı oluşumu meydana gelmez.

Görme alanı testi sırasında göz bebeği büyütülür mü? 

Hayır, görme alanı testi sırasında göz bebeğinin büyütülmesi için herhangi bir damla kullanımına başvurulmaz. Göz bebeğinin büyütülmesi, ölçümlerin hatalı sonuçlanmasına neden olabilir. Bu nedenle gözün doğal yapısına müdahale edilmeden işlem gerçekleştirilir.

Görme alanı testi kaç dakika sürer?

Görme alanı testinde her göz için genellikle 5-10 dakikalık taramalar yapılır. Her iki gözün taramasının tamamlanması ise ortalama olarak 10 ila 20 dakikalık süreç içerisinde gerçekleşir. İşlemin bu süreden daha kısa ya da daha uzun olma ihtimali de vardır.

Görme alanı testi için aç olmak gerekir mi? 

Görme alanı testi yaptırırken açlık ya da tokluk durumu, işlemi etkilemez. Fakat açlık, kişinin enerjisini direkt olarak etkileyebilir. Bu nedenle işleme gelirken çok aç olunmaması önerilir. Enerji kaybı, işlem esnasında kişinin geç tepki vermesine neden olabilir.

Görme alanı testi her iki göze ayrı ayrı mı yapılır? 

Evet, görme alanı testi her iki göze de ayrı ayrı yapılır. Gözlerin birinde ya da ikisinde de görme alanı kaybı meydana gelebilir. İşlem esnasında tek göz kapatılır ve açık olan göz muayene edilir. Aynı işlem diğer göz içinde uygulanır ve böylelikle herhangi bir görme problemi olup olmadığı değerlendirilebilir.

Görme alanı testi sürücü belgesi işlemlerinde kullanılır mı?

Evet, görme alanı testi sürücü belgesi alınabilmesi için oldukça önemlidir. Kişinin trafikte sağlıklı bir sürüş gerçekleştirebilmesi için görüş alanında daralmaların olmaması gereklidir. Görüş alanında daralma ilerleyen süreçlerde gece körlüğüne ve farklı problemlere de neden olabilir.

Görme alanı testi çocuklara uygulanabilir mi?

Evet, görme alanı testi çocuklara da uygulanabilir. Genellikle 7 yaş ve üzeri çocuklara bu testin uygulanması mümkündür. Fakat gelişim problemi olan ya da farklı rahatsızlıkları olan çocuklara işlem yapılamayabilir. İşlem esnasında ışığın yansıtılması ile birlikte kişinin butona basması gereklidir. Bu nedenle çocuğun ince ve kaba motor becerilerinin gelişmiş olması gerekir. Motor becerilerinin gelişmemiş olması butona zamanında basılamamasına neden olur ve bazı çocuklar bu testi, en zor göz testi olarak değerlendirebilir.

Görme alanı testi ne sıklıkla tekrarlanmalıdır?

Görme alanı testi genellikle yılda 1 ya da 2 kez tekrarlanmalıdır. Kişinin genel sağlık durumuna ve görme problemlerine bağlı olarak 6 ayda 1 muayene önerilebilir. Kişinin göz sağlığında bir problem görülmemesi halinde ise senede 1 kez muayene olması yeterli olabilir.

Görme alanı kaybı geri döndürülebilir mi?

Görme alanı kaybının hangi hastalık türüne bağlı olarak ortaya çıktığı, tedavinin mümkün olup olmadığını belirler. Glokom gibi görme problemlerinde görme alanı kaybı geri döndürülemez ancak görüş alanının sağlıklı kısmı korunabilir. Bazı görme problemlerinin tedavi edilmesi ile birlikte görme alanı kaybının geri döndürülebilmesi mümkündür.

Görme alanı daralması hangi hastalıkların belirtisi olabilir?

Görme alanı daralması genellikle glokom ya da retinitis pigmentosa ile alakalı olarak ortaya çıkar. Bunların haricinde ise inme sonrasında görme alanı daralması meydana gelebilir. Hipofiz bezinde tümör oluşumu, optik sinir iltihabı ve göz enfeksiyonu da bu duruma neden olabilecek sağlık problemleri arasındadır.

*Bu içeriğin geliştirilmesine Memorial Tıbbi Yayın Kurulu katkı sağlamıştır. Sitede yer alan tüm içerikler yalnızca genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Şikayetinizle ilgili değerlendirme, tanı ve tedavi için mutlaka bir doktora başvurunuz."