Entropion ve Ektropion Nedir? Belirtileri ve Tedavisi

Entropion ve ektropion, yaşlanma veya doku gevşemesi nedeniyle oluşan, göz kapağının içe ya da dışa doğru bükülmesiyle göz yüzeyi hasarı riskine yol açan kapak şekil bozukluklarıdır. Göz kapağının içe dönmesi durumuna entropion, göz kapağının dışa dönmesi durumuna ise ektropion adı verilir. Entropion, anatomik yapısı gereği daha çok alt kapaklarda görülür. Her iki rahatsızlıkta da göz kapaklarının normal koruyucu pozisyonunun bozulması, gözün hassas tabakalarını dış etkenlere karşı savunmasız bırakır. Kapakların anatomik duruşundaki bu mekanik değişiklikler, zamanla gözün şeffaf yüzeyinde kronik tahriş ve ciddi hasar oluşumu ile sonuçlanabilir.

Entropion Nedir?

Entropion, yaşlanma veya doku gevşemesi nedeniyle oluşan, alt göz kapağının içe dönmesi ve kirpiklerin korneaya sürtünmesi ile yaşanan bir göz kapağı hastalığıdır. İçe dönen kirpikler ve kapak derisi, kornea yüzeyine sürekli olarak sürtünür. Bu mekanik sürtünme zamanla korneada çizilmelere ve kronik irritasyona neden olabilir. Tedavi edilmediği takdirde ise kişilerde kalıcı görme kaybı meydana gelme ihtimali söz konusudur.

Ektropion Nedir?

Ektropion, yaşlanma veya doku gevşemesi nedeniyle oluşan, alt göz kapağının dışa dönmesi ve buna bağlı gözde kuruluk, tahriş ile görme bozukluğuna yol açan bir göz kapağı şekil bozukluğudur. Normalde göz kapağı kenarı göz küresine hafifçe temas eder ve gözyaşının düzgün bir şekilde dağıtılmasını sağlar. Ektropion oluşumunda ise bu kenar dışa doğru döner ve genellikle alt göz kapağında daha sık görülür. Göz kapağının dışa dönmesi ile birlikte gözün şeffaf tabakası (kornea) ve göz akını kaplayan zar (konjonktiva) gibi dokular dış etkenlere daha açık bir hale gelir.

Entropion ve Ektropion Neden Olur?

Entropion ve ektropion, temel olarak göz kapağını destekleyen kas ve bağ dokularının fonksiyon kaybına uğraması sonucu oluşur. Bu klinik tabloların gelişimindeki en yaygın faktör ise yaşlanmaya bağlı olarak dokuların yatay esnekliğini kaybedip gevşemesidir. 

Ayrıca geçirilmiş göz ameliyatları, enfeksiyon veya yanık sonrası oluşan nedbe dokuları, göz kapağı yaralanmaları, sinir hasarına bağlı gelişen yüz felci ve göz kapağında tümör oluşumu da bu göz kapağı problemlerine neden olabilir. Bazı kişilerde göz kapağı gelişimindeki kusurlar nedeniyle doğumsal entropion ya da ektropion meydana gelir.

Entropion Belirtileri Nelerdir?

Entropion, göz kapağının içe dönmesi nedeniyle kirpiklerin kronik irritasyona bağlı olarak gelişen gözde batma hissi, sulanma ile kızarıklık gibi belirtiler gösterir. Özellikle gözde batma hissi bu süreçte en sık rastlanan belirtiler arasında yer alır. Entropion belirtileri şunlardır;

• Gözde Batma ve Yabancı Cisim Hissi: İçe dönen kirpiklerin sürekli olarak göz yüzeyine sürtünmesi, gözün içerisinde yabancı cisim varmış gibi hissettirir. Bu batma hissi ise kişinin odaklanmasını zorlaştırır ve bir süre sonra gözü açık tutmak daha zor hale gelir. Kişi sürekli gözlerini ovuşturma ihtiyacı hisseder ve bu durum ise göz enfeksiyonu riskini artırır.
   
• Sulanma: Korneanın epitel tabakasının sürekli olarak uyarılması ve tahriş olması, gözyaşı bezlerini uyararak daha fazla gözyaşı salgılanmasına neden olur. Bu duruma bağlı olarak hastalarda göz sulanması yaşanır.
   
• Kızarıklık ve Tahriş: Kirpiklerin sürtünmesi ile aşınma meydana gelmesi, konjonktiva tabakasındaki kılcal damarların genişlemesine ve iltihabi reaksiyonların oluşmasına neden olur. Gözün beyaz kısmında kalıcı bir kızarıklık, yanma ve hassasiyet oluşur. 
   
• Kirpiklerin Göze Sürtünmesine Bağlı Rahatsızlık: Kirpiklerin göz küresine sürekli olarak temas etmesi, bir süre sonra kişide göz ağrısı hissine neden olur.
   
• Işığa Hassasiyet: Kornea yüzeyinde sürtünmeye bağlı olarak epitel hasarın oluşması, gözün ışığı kırma ve odaklama yeteneğini olumsuz olarak etkilemeye başlar. Bu durum fotofobi olarak adlandırılan aşırı ışık hassasiyetinin oluşmasına neden olur.

Ektropion Belirtileri Nelerdir?

Ektropion, göz kapağının dışa dönmesi nedeniyle gözün açıkta kalarak kurumasına, buna bağlı kronik göz kuruluğu ve tahrişe yol açan belirtiler gösterir. Bu süreçte gözün açıkta kalması, dokuların çevresel faktörlerden direkt olarak etkilenmesine neden olur. Göz kapağının anatomik duruşunun bozulmasıyla senkronize ilerleyen ektropion belirtileri şu şekilde sıralanabilir:

• Alt Göz Kapağında Sarkma ve Dışa Dönme: Kapak kenarının, dokuda meydana gelen gevşemenin de etkisiyle aşağıya doğru sarkması ve göz kapağının göz küresi ile temas etmemesi bu süreçte en sık rastlanan belirtiler arasında yer alır.
   
• Gözde Kuruluk ve Yanma: Göz kapağının dışa dönmesi sebebiyle gözyaşı homojen bir şekilde dağılamaz. Bu durum kronik göz kuruluğu problemine neden olur. Aynı zamanda göz kapağının sarkması halinde hava, direkt olarak göz küresine ulaşarak gözde kuruluk oluşumuna yol açar.
   
• Sulanma: Normal şartlarda gözyaşını emerek burun boşluğuna tahliye eden punktum adlı kanallar vardır. Fakat bu yapının anatomik pozisyonu, göz kapağının dışa dönmesi nedeniyle bozulur ve punktum ile göz küresinin teması kesilir. Temasın kesilmesi ise punktumun gözyaşını çekememesine neden olur. Bu durumda gözyaşı direkt olarak yanağa doğru akmaya başlar ve kişilerde göz yaşarması problemi artış gösterebilir. Göz sulanması, sürekli gözün silinmesine ve buna bağlı olarak göz kapağının tahriş olmasına yol açar.
   
• Gözde Kızarıklık ve İrritasyon: Gözün iç yüzeyinde yer alan hassas dokuların sürekli olarak dış ortamdaki toz, rüzgar ve kuru hava ile direkt olarak temasa maruz kalması kronik irritasyon oluşumuna neden olur. Bu durumda ise göz kızarıklığı ve gözde kanlanma görülür. 
   
• Göz Kapağını Tam Kapatamama: Göz kapağının yapısal gerginliğini ve formunu kaybetmesi nedeniyle özellikle geceleri uyku esnasında veya gün içindeki normal göz kırpma refleksinde göz kapağı tam olarak kapanamaz. Gözün alt kısmı sürekli açıkta kaldığı için kornea tabakası geceleri kurur ve bu durum sabahları şiddetli göz ağrısı ve batmayla uyanılmasına yol açar.
   
• Sık Göz Enfeksiyonu Gelişebilmesi: Gözyaşının koruyuculuk fonksiyonunun azalmaya başlaması bölgede mikroorganizmaların üremesi daha kolay bir hale gelir. Dışarıdan gelen toz ve bakteriler göz yüzeyinde kolayca tutunarak enfeksiyon riskini artırır.

Entropion ve Ektropion Nasıl Teşhis Edilir?

Entropion ve ektropion teşhisi, detaylı göz muayenesi sırasında biyomikroskop yardımıyla göz kapağının duruş pozisyonu, kapak tonusu ve kas gücünün değerlendirilmesiyle konur. Muayene esnasında hastanın gözünü sıkıca kapatması veya aşağıya bakması istenerek göz kapağının hareketleri gözlemlenir. Aynı zamanda da sürtünmeye bağlı korneada bir hasar oluşup oluşmadığını anlamak için göz yüzeyine flöresan içerikli özel bir damla damlatılarak biyomikroskop altında kornea boyama testi gerçekleştirilir.

Entropion Tedavisi Nasıl Yapılır?

Entropion tedavisi, kalıcı iyileşme sağlayan cerrahi müdahale ile göz kapağının eski anatomik pozisyonuna getirilmesini sağlar. Ameliyat planlanana kadar geçen geçici süreçte ise hastalara yapay gözyaşı damlaları, terapötik kontakt lensler veya medikal bantlar ile korneanın korunmasını kapsar.

Entropion oluşumunda hastalara genellikle cerrahi müdahale ile tedavi önerilir. Böylelikle göz kapak yapısı eski anatomik pozisyonuna getirilebilir. Cerrahi süreç gerçekleştirilene kadar ise entropion tedavisi için hastalara bazı yapay gözyaşı damlaları ve nemlendirici pomadlar reçete edilir. Böylelikle hem gözdeki batma hissinin azalması hem de kornea yüzeyinin korunması hedeflenir. 

Gerekli olması halinde ise kornea yüzeyindeki mekanik sürtünmeyi engellemek amacıyla terapötik kontakt lensler veya kapağı geçici olarak dışa doğru çeken özel medikal bantlar kullanılabilir. Kalıcı çözüm sunan entropion ameliyatı, lokal anestezi altında gerçekleştirilir. Operasyon esnasında gevşeyen göz kapak kasları ve bağları yeniden gerilerek kapağın içe dönmesi engellenir ve kirpiklerin göz küresine temas etmesi önlenmiş olur.

Ektropion Tedavisi Nasıl Yapılır?

Ektropion tedavisi için genellikle ameliyat önerilir. Ameliyat sürecine kadar göz yüzeyinin kurumasını önlemek ve konforu artırmak amacıyla suni gözyaşları ve nemlendirici merhemler hastalara reçete edilir.

Genellikle lokal anestezi altında uygulanan ektropion ameliyatı esnasında, gevşemiş ve sarkmış olan alt göz kapağı kenarı dış köşeden kısaltılır ve gerilir. Daha sonrasında ise göz küresine uygun olacak şekilde göz kapağının anatomik olarak yeniden dikilmesi gereklidir. Ektropion oluşumu ciddi yanık, tümör cerrahisi veya yaralanma gibi durumlara bağlı ciddi bir doku kaybı veya yaraya bağlıysa kulak arkası ya da üst göz kapağından alınan deri grefti yapılabilir.

Çocuklarda Entropion ve Ektropion

Çocuklarda bu tür göz kapağı problemlerine genellikle nadiren rastlanır. Bazı durumlarda ise doğumsal kusurlara bağlı olarak entropion ya da ektropion oluşumuna rastlanması mümkündür. Bebeklik döneminde göz kapağını tutan alt kasların yetersiz gelişimi kapakta içe veya dışa dönmeye neden olabilir. Bazı durumlarda çocuğun büyümesiyle ve yüz kemiklerinin gelişmesiyle bu durumun düzelme ihtimali vardır. Fakat erken dönemde tedaviye başlanması, ilerleyen süreçlerde göz hastalıkları oluşum riskini ortadan kaldırır.

Yaşlılarda Entropion ve Ektropion

Yaşın ilerlemesi ile birlikte kapak dokularında gevşemeler meydana gelir. Bu durumda ise entropion ve ektropion oluşum riski artış gösterir. Yaşlandıkça göz kapağını yerinde tutan tendonlar uzar ve kapak içi kaslar zayıflar. Yaşanan bu sorunlar ise kapağın içe veya dışa dönmesine yol açar. Kişinin tedavi edilmemesi halinde göz bölgesinde kalıcı yaralar oluşabilir ya da kalıcı görme kaybı meydana gelebilir.

Entropion ve Ektropion için Hangi Bölüme ve Doktora Gidilir?

Entropion ve ektropion şikayetleri yaşayan kişilerin, hastanelerin göz hastalıkları bölümü bünyesinde hizmet veren veya doğrudan bu alanda uzmanlaşmış oküloplastik cerrahi birimlerine başvurması gerekir. Bu alanda genel muayene gerçekleştirilir ve kişilere kesin tanı konulur. Tedavi aşamasında ise gerekli olması halinde göz çevresi estetiği, kapak hastalıkları ve cerrahisiyle ilgilenen oküloplastik cerrahisi uzmanları sürece dahil olur.

Entropion ve Ektropion ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Entropion ile ektropion arasındaki fark nedir?

Entropion göz kapağının ve kirpiklerin içeriye, yani göz yüzeyine doğru bükülmesidir. Ektropion ise göz kapağının gevşeyerek dışarıya doğru sarkması ve göz küresinden uzaklaşması durumudur. Aralarındaki temel fark, göz kapağının döndüğü yöndür.

Entropion kirpiklerin göze batmasına neden olur mu?

Evet, entropion hastalığında göz kapağı içe doğru katlandığı için kirpikler gözün iç kısmına doğru batmaya başlar. Kirpiklerin göze batması ise gözde sulanma ve rahatsızlık hissine neden olur. Bu durumun tedavi edilmemesi halinde ise kirpiklerin sürekli göze sürtünmesi sonucunda korneada kalıcı hasar gelişir.

Ektropion gözde sürekli sulanma yapar mı?

Evet, ektropion oluşumunda kişinin göz kapağı dışa sarktığı için gözyaşını tahliye eden kanalların göz küresi ile olan teması kesilir. Gözyaşı normal yolundan akamadığı için yanağa doğru süzülür ve bu durum sürekli olarak gözde yaşarma hissine neden olur. Göz kapağının tam kapanamaması halinde de gözde sulanma yaşanması mümkündür. 

Entropion ve ektropion kendiliğinden düzelir mi?

Hayır, kişinin göz kapağında içe ya da dışa dönme meydana gelmesi halinde cerrahi müdahale gereklidir. Göz kapağı kendiliğinden eski formunu alamaz. Özellikle göz kapağındaki kasların gevşemesi halinde bu tür durumlar meydana gelir ve göz bölgesinde bulunan kaslar, herhangi bir tıbbi müdahaleye başvurulmadan tedavi edilemez. 

Bu hastalıklar görme kaybına yol açabilir mi?

Evet, özellikle entropion nedeniyle kişilerde kalıcı görme kaybının meydana gelme ihtimali daha yüksektir. Entropion tedavisi olunmadığında, kirpikler sürekli olarak gözü çizer ve korneanın hasar görmesine neden olarak enfeksiyon riskini artırır. Ektropionda ise gözün sürekli açıkta olması, gözün çevresel faktörlere karşı korunmasız kalmasına neden olur.

Entropion ve ektropion için ameliyat şart mıdır?

Evet, göz kapağındaki bu yapısal bozulmaların düzeltilebilmesi için kişilerin ameliyat olması şarttır. Damlalar veya geçici bantlama uygulamaları sadece ameliyat sürecine kadar gözü korumak ve kişide görülen belirtilerin şiddetini azaltmak için önerilir.

*Bu içeriğin geliştirilmesine Memorial Tıbbi Yayın Kurulu katkı sağlamıştır. Sitede yer alan tüm içerikler yalnızca genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Şikayetinizle ilgili değerlendirme, tanı ve tedavi için mutlaka bir doktora başvurunuz."