Kordon Kisti ve Hidrosel (Su Fıtığı) Nedir?

Erkek çocuklarında görülen kordon kisti ve hidrosel rahatsızlıklarının temeli, bebeklerin anne karnında oldukları döneme dayanıyor. Hamilelik sürecinde, bebeğin karnında bulunan ve doğum zamanına kadar skrotum denilen torbalara inen yumurtalıkların bu yolculuğu sırasında bazen kasık kanalı çeşitli nedenlerle tam olarak kapanamıyor ve bu durum yumurtalık çevresinin su ile dolmasına sebep oluyor. Hidrosel adı verilen bu durum toplumda “Su fıtığı” olarak biliniyor.  Bazı durumlarda ise kanalda açık kalan karın zarı sonradan bazı durumlarda hem karın hem testis kesesi tarafından kapanıp, kasık bölgesinde iki taraflı kapalı kist oluşmasına neden olabiliyor. Bu oluşuma da kordon kisti deniliyor. Genellikle ağrı ve şikayete sebep olmayan bu rahatsızlıkların en önemli belirtisini ise skrotumda yani torbada meydana gelen şişlik oluşturuyor. Bazı vakalarda bu rahatsızlıklar kendiliğinden geçerken, bazı durumlarda da mutlaka cerrahi uygulanması gerekiyor. 30-60 dakika süren hidrosel ve kordon kisti cerrahileri günübirlik uygulanabiliyor. Aynı gün evlerine gidebilen çocuklar fiziksel aktivitelerine rahatlıkla devam edebiliyor.  

Kordon Kisti Nedir?

Erkek çocuklarının anne karnında oluşmaya başlayan yumurtalıklarının son durağı skrotum denilen torbalardır. Bu torbalara ulaşmak için karın içerisinde ilerleyen bu yumurtalar, kasık kanalından geçerken yanında karın içi organların üzerini kaplayan periton adı verilen karı zarını da sürüklerler. Bebeğin karın bölgesinden torbalarına doğru periton uzantısı olan kanalda açık kalan karın zarı sonradan bazı durumlarda hem karın hem testis kesesi tarafından kapanıp, kasık bölgesinde iki taraflı kapalı kist oluşmasına neden olabilir. Bu kist kordon kisti ya da kord hidroseli olarak tanımlanır. 

Hidrosel Nedir?

Hidrosel, skrotumda şişmeye neden olan sıvı dolu kesedir. Skrotum, penisin arkasındaki testisleri tutan deri kesesidir. Hidrosel, skrotumun bir tarafını ya da iki tarafını da etkileyebilmektedir. Her iki testisin etrafındaki hidrosellerin bir diğer adı da bilateral hidroseldir. Her yetişkinlerde görülebilmektedir ancak bebeklerde daha yaygındır. Yetişkinlik döneminde kendiliğinden ortaya çıkabilmektedir.

Halk arasında “Su fıtığı” olarak da bilinen bu hastalığa “Hidrosel” denir. Hidrosel yani su fıtığı yeni doğmuş bebeklerde yaygın olarak görülür.

Hidrosel Neden Olur?

Hidrosel, bebeklerde genellikle doğuştan gelişen bir süreçtir. Genellikle fetal gelişimin bir parçasıdır. Karın sıvısının skrotuma akması ile gerçekleşir. Bu karın sıvısı processus vaginalis kapanmadığında gerçekleşir. Bazen de kapansa dahi karın sıvısı skrotuma akabilir.  Testisler bebeğin karnından torbalarına hamileliğin son iki ayında prosessus vajinalis diye adlandırılan kanaldan geçerek ulaşır.

Erkek bebeğin testisleri torbaya vardıktan sonra bu kanalın normalde doğumdan birkaç gün önce kapanarak karın ile olan bağlantısı kesilir. Bazı durumlarda bu kanal kapanmaz ve dar olan bu açıklıktan batın içindeki sıvı geçerek torbaya kadar ulaşıp testis çevresinde şişliğe neden olur. Genellikle çocuk vücudu bu sıvı ilk iki yıl içinde emer.

Hidrosel gençlerde ve yetişkinlerde genel olarak skrotumun yaralanması veya iltihaplı enfeksiyon sonucunda oluşabilir.

Hidrosel ve Kordon Kisti Belirtileri

Hidroselin en belirgin belirtisi skrotumun bir veya her iki tarafında su balonu gibi hissedilen şişlik oluşumudur. Rahatsızlığa neden olabilecek kadar şişkinlik oluşmasıdır. Bu şişkinlik ağrılı şekilde oluşur. Bebeklerde yetişkinlere oranla daha yaygın görülür. Kendiliğinden geçebilir ancak geçmez ise ameliyat gerekebilir.

Skrotumda gelişen diğer belirtiler şöyledir:

• Gün içerisinde büyüklüğü değişen şişlik
• Rahatsızlık hissi
• Ağrı
• Ağırlık hissi

Kordon kistinde belirtiler genellikle:

• Karın içi basınç arttıkça, karın boşluğundaki sıvı açıklıktan geçip, kanal artığının son bölümünde toplanır.
• Muayene sırasında kasık kanalında bir kitle ele gelir.
• Ultrasonografide de fark edilen bu kitle, dışı zarla kaplı bir su kesesi gibi görünür.
• Kordon kistinin yani kord hidroselinin en yaygın semptomu skrotumda(torbada) meydana gelen şiş yapıdır.
• Kordon kistleri bazı durumlarda bebeklerde hızla huzursuzluk semptomlarına neden olurken, çoğunlukla bu kist yapıları yavaş bir şekilde ve ağrı hissi vermeyerek büyüme gösterir.

Bazı durumlarda kordon kist yapısının ağırlığından dolayı huzursuzluk duyusu oluşabilmektedir. Bu kist yapısı içinde bulunan sıvının enfeksiyon kapması durumunda ise bebekler ağrı hissedebilir. 

Hidrosel ve Kordon Kisti Çeşitleri

Testis etrafında sıvı birikmesi ile ortaya çıkan bir durumdur. Anotomik yapısına göre farklı alt tiplere ayrılır. En sık görülen testis hidroselidir:

Testis hidroseli: Hidrosel, testisi saran iç ve dış zar ile sınırlı kalmışsa buna testis hidroseli denir. Prosessus vajinalis inguinal kanalın, iç delik ağzı ile torbalar arasındaki bir lokalizasyonda kısmen kapanması sonucu kistik bir yapı halini almasına ise kordon kisti denir.

Testis hidroseli karın boşluğu ile bağlantı durumuna göre ikiye ayrılır. İletişimli (komünikan )hidroseller ve iletişimsiz (nonkomünikan) hidrosellerdir:

• İletişimli (Komünikan) Hidrosel

İletişim kuran hidrosel, karın boşluğundaki sıvı ile temas halindedir. Bu temas iletişim olarak tanımlanır. Karın boşluğu; mide, bağırsaklar, karaciğer, böbrekler ve diğer organları içeren alandır. İletişimli hidroseller fetal gelişim sürecinde ortaya çıkmaktadır.

Gelişim sırasında, fetüsteki mide zarında bulunan bazı dokular ile skrotum bezi arasında ince bir zar oluşturur. Bu zar ise processus vaginalistir. Normal durumlarda testisler, processus vaginalis aracığılı ile karın boşluğundan skrotuma doğru iner ve ordaki iletişimi kapatacak bir doku oluşturmaya başlar. Bir mühür durumu oluşmaz ise bu karın içi sıvılar skrotuma akarak hidrosel veya fıtık durumuna neden olmaktadır.

Yetişkin ve çocuklarda görülebilen iletişimli hidrosel durumunda skrotum büyük veya şişmiş görünür ve gün boyunca bile boyutu değişebilmektedir. Kommünikan hidrosel varlığında oluşan şişlik çocuk ayakta ve hareketli olduğunda artar. Çocuk uyuyup sakin yatınca azalır veya kaybolur. Sağda daha çok görülür, sıklıkla iki taraflıdır.

• İletişimsiz (Nonkkomünikan) Hidrosel

Bağlantısız olan hidroseldir. Bu durumda processus vaginalis kapanır. Skrotumdaki testislerin etrafında bir miktar fazladan karın sıvısı bulunur. İletişimsiz olan hidrosel, doğumda mevcut olabildiği gibi yıllar sonra hiçbir sebep olmaksızın gelişebilmektedir.

Yetişkinlerde ve çocuklarda iletişimsiz hisrosel görülmüş ise genellikle aynı kalır ya da çok yavaş büyümektedir. Nonkommünikan hidroselde  gün içinde ve hareketle herhangi bir değişiklik olmaz.

Nadir görülen alt tipi:

Abdominoskrotal hidrosel: Hidroselin daha nadir görülen başka şekli de skrotumdan karın boşluğuna kadar uzanan ve karın içi organlara ve böbreklere bası yapabilen abdominoskrotal hidroseldir.

Hidrosel ve Kordon Kisti Tanısı

Çocuk veya yetişkin farketmeksizin hidrosel teşhisi koyulabilir. Bu tanı için yapılacak yöntemler ve görüntüleme testleri;

• Fiziksel muayene: semptomlar hakkında sorular sorulur ve fiziksel muayene yapılır. Muayane sırasında, uzmanlar kasık bölgesine baskı uygulayabilir ve şişlik değişimini görmek için öksürme isteyebilirler. Karın sıvısını görmek için skrotuma ışık tutma da uygulanabilir. Çoğu hisrosel sadece fiziki muayene ile teşhis edilebilmektedir. . Buna transilluminasyon denir. Uygulanan bu yöntem hekimleri % 100 tanıya götüren bir yöntem olmamakla birlikte yönlendirici olabilir.
• Skrotal ultrasonografi: Hidrosel sıvısının miktarına bakılırken; arada kalınan hastalarda da kordon kisti ve inkarsere inguinal herni ayrımına gidilebilir. Bu yöntem radyasyon içermeyen bir tanı yöntemidir. Bu yöntem sayesinde kistin içinde bulunan sıvı maddeyi, sıvı maddenin ne miktarda bulunduğunu ve kist şeklindeki yapının içinde başka oluşumların olup olmadığı değerlendirilebilir.
• Pelvik ultrason: pelvik ultrason, testisler dahil pelvis bölgesinde bulunan yumuşak dokuların görüntülerini oluşturmak için yüksek frekanslı ses dalgalarından faydalanır. Hidrosel teşhisi için sağlık uzmanlarının en sık talep ettiği görüntüleme testlerinden biridir.
• BT Taraması: bilgisayarlı tomografi, testislerin 3 boyutlu görüntülerini oluşturan röntgen türüdür. BT taramasında vücudun kesitsel olarak fotoğraflarını çekilmesi gibi uygulanır. Standart röntgenlerden daha hassastır.

Kordon Kisti ve Hidrosel Tedavisi

Komünike hidroselin büyük çoğunluğu bir yaşına kadar kendiliğinden düzeldiğinden yapılacak operasyon, bir yaşına kadar takip edilip kanalı kapanmayan çocuklarda planlanmalıdır. Kordon kistinin kendiliğinden geçme durumu ise çok ender görülür. Bunun yanında kasık kanalındaki oluşumlara basınç uygulaması sonucu enfekte olma ihtimali nedeniyle cerrahi müdahale gerektirir. Bebeğin ameliyata uygun olması için ilk 6 aylık sürecini bitirmesi beklenir; ancak genellikle ameliyat için bir yaşını geçmesi de önerilir.

Kordon kisti ve hidrosel için cerrahi ameliyat;

• Kasığın üstünde, karnın altında kalan çizgiler üzerinden yaklaşık 1-2 cm’lik kesi ile vücuda girilmesiyle başlar. Burada açık olan hidrosel kanalı bulunur ve etrafı oluşumlardan serbestleştirilir.
• Testise giden sperm kanalı ve damarların ön-yan tarafından eldiven parmağı şeklindeki fıtık kesesi bulunarak içi kontrol edilir.
• Kasık kanalı, içine girdiği bölgeden emilebilen dikişlerle bağlanarak kese çıkartılır. Eğer kesenin içinde yerleşmiş organ varsa ve herhangi bir hasar görmemişse, üzerinden bağlandıktan sonra karın içine geri itilir ve kasık kanalının karın içine girdiği bölge yine emilebilir dikişlerle kapatılır.
• Bu kanal bağlanarak kasık ile karın içi sıvı akımı engellenir. Ameliyat yaklaşık 30-60 dakika sürer.
• Aynı gün süren bu ameliyat sonrasında çocuklar aynı gün evlerine gidebilmekte ve günlük aktivasyonlarına devam edebilmektedir. Şartlar uygunsa beraberinde çocukların sünnet işlemi de gerçekleştirilebilir.

Komünike olmayan ve testis etrafında oldukça gergin durumda yer alan hidrosel için ise daha erken yaşta ameliyat mümkündür.

Abdominoskrotal hidrosel ise tanı konduğu zaman ameliyat edilmelidir. Tedavide konjenital hidrosellerin iğne aspirasyonuyla boşaltılması çok tehlikeli bir yaklaşım olmakla birlikte; enfeksiyona sebep olarak bebeğin testisini kaybetmesine neden olabilmektedir.

Hidrosel ve Kordon Kisti Ameliyatı Komplikasyonları

Hidrosel ameliyatı komplikasyonları

Genellikle ameliyat olmadan kendiliğinden düzelir. Kendiliğinden düzelme olmadığında kasık fıtığı geliştirebileceğinden ameliyat edilebilir. Nadiren gerçekleşen bu durum vaginalis açıklığının geniş olması ve tedavi edilememesinden dolayı gerçekleşir. Kasık fıtığı oluşumu gerçekleşir ise bağırsağın bir kısmının ya da bağırsak yağının kasık kanalından dışarı çıkması durumudur. Ağrılı ve bazı durumlarda ciddi sonuçlara yol açabilen tehlikeli bir hal alabilir.

Bu gibi durumlarda uygulanan hidrosel ameliyatı için hidroselektomi uygulanır, bu genellikle güvenli bir işlemdir. Ancak tüm ameliyat süreçlerinde olabildiği gibi bir miktar risk taşır. Bu riskler:

• Anestezi riski
• Enfeksiyon
• Şişme
• İltihaplanma
• Yaralanma
• Morarma
• Yara izi
• Hidrosel durumunun tekrar etmesi

Kordon kisti ameliyatı komplikasyonları 

Ortaya çıkan komplikasyonlar sıklıkla çok düşüktür ve nadir gözlenir. Bu komplikasyonlar şu şekilde sıralanabilir;

• Spermatik kortta cerrahi müdahale esnasında kopma durumunun meydana gelmesi.
• Ameliyat yerinde hematom oluşması
• Skrotum (torbada) meydana gelen hematom (Damar duvarındaki hasara bağlı olarak, kanın damardan uzaklaşıp farklı bir dokuda toplanması durumu)
• Testise giden, testisin beslenmesinden ve testisin kan dolaşımından sorumlu damar yapılarında zedelenme gözlenmesi ya da kopmalar meydana gelmesi.
• Cerrahi müdahale ile bağlanan kasık kanallarının yeniden açılması ya da hekimleri bu kanalı bağlamada sorun yaşaması ve kanalı bağlayamaması
• Yapılan cerrahi müdahaleye rağmen ameliyattan sonra kordon kistinin tekrarlaması

Kordon kisti ameliyatının tam donanımlı hastanelerde ve bu konuda deneyimli cerrahi ekipler tarafından yapılması çok önemlidir.

Hidrosel ve Kordon Kisti ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Hidrosel hangi sağlık sorunlarına neden olur?

Hidrosel genellikle tehlikeli değildir ancak bazı durumlar ciddi komplikasyonlara neden olabilen sağlık sorunlarına neden olabilir. Bu sağlık problemleri enfeksiyon, tümör ya da kasık fıtığı olabilir. Enfeksiyon veya tümör oluşumu durumunda her iki testis de daha az sperm üretir veya normal çalışmama durumuna neden olabilir. Kasık fıtığı durumu ile hayatı tehtit eden sağlık sorunlarına neden olabilmektedir.

Hidrosel önlenebilir mi?

Bebeklerde hidrosel olma durumu önlenebilecek bir durum değildir. Ancak daha büyük çocuklarda, yetişkinlerde hidrosel önlenebilir. Önlemenin en iyi yolu da testis ve skrotumu yaralanmalardan korumaktır. Spor gibi yoğun aktivitelerde dikkat etmek önemlidir.

Hidrosel ne ile küçülür?

Hidrosel kendi kendine geçer ve kendiliğinden geçmezse tek yolu ameliyattır. Bu noktada hidroseli küçültecek herhangi bir ilaç yoktur.

Hidrosel ameliyatı nasıl yapılır?

Hidrosel genel olarak dışardan müdahale olmadan kendiliğinden geçer. Ancak hidrosel kendi kendine geçmediği durumda hidroselektomi yapılarak ameliyat edilir. Hidroselektomi sırasında cerrah hidroseli çıkarır ve processus vaginalis ile skrotum arasında açıklık varsa kapatılır.

Hidrosel kısırlığı etkiler mi?

Hayır, hidrosel genellikle kısırlığa neden olmaz.

Hidrosel çocuklarda hangi belirtileri gösterir?

Skrotum ve skrotum üzerinde yumru oluşumu, ağrı veya acı hissinde artış, mide bulantısı ve kusma  ya da her zamankinden daha az yemek yemesi gibi iştah azalması varsa doktora götürülmelidir.

Hidrosel ile varikosel arasındaki fark nedir?

Hidrosel, skrotumda şişmeye neden olan sıvı dolu kesedir. Varikosel ise spermatik kordondaki damarların şişmesidir. Spermatik kord, testislerin yerinde tutan bir doku şerididir.

Hidrosel tehlikeli midir?

Hidroselin kendisi tehlikeli değildir. Sadece kendiliğinden iyileşmezse ve tedavi edilmese sağlığı tehlikeye atacak sağlık sorunlarına yol açabilir.

Hidrosel ciddi bir hastalık mıdır?

Vücudun hassas bir bölgesinde şişmeye neden olması ve aniden ortaya çıkabilmesi nedeniyle endişe verici olabilmektedir. Boyutlarına bağlı olarak kişiye ağırlık ve rahatsızlıklık hissi verir. Nadiren ağrılı olan hidroseller ciddi bir hastalık değildir. Ama tedavi edilmediğinde komplikasyonlara neden olmaktadır.

Hidrosel ve kordon kisti cerrahisi ne zaman yapılmalıdır?

Komünike olmayan hidrosel ve testis hidroseli cerrahisi için bir yaşına kadar beklenir. Bu vakaların %90’ı kendiliğinden geçer. Bir yaşından sonra hidrosel düzelmemişse hidroselektomi ameliyatı yapmak gerekir.

Hidrosel ameliyatı sonrası nelere dikkat edilmelidir?

Ameliyat sonrası ilk günlerde kasık ve torbada şişlik ile hafif morluklar olabilir. Bu şişlik ve morluklar birkaç hafta içinde geçer. Ancak aşırı şişlik, kızarıklık, ağrı varsa; yaradan kan ve iltihap geliyorsa; ateş, bulantı, kusma gibi belirtiler ortaya çıkmışsa enfeksiyon gelişmiş olabilir. Böyle durumlarda mutlaka uzman hekim ile irtibata geçilmelidir.

Kordon kisti tehlikeli midir?

Kord hidroseli “Abdominoskrotal hidrosel” şeklinde meydana gelirse boyutu büyük olduğundan böbreğe baskı uygulaması sonucunda bebeğin üriner sisteminde genişlemeler olmasına neden olmaktadır. Eğer kordon kistine cerrahi müdahale yapılmaz ise bebeğin üriner sistemlerinde genişlemeler meydana gelebilmekte ve bu durum bebeğe zarar verebilmektedir.

Hidrosel kimlerde görülür?

Hidrosel durumu bebeklerde, çocuklarda çok daha yaygın olarak görülür. Bu durum çoğunlukla ve genellikle iki yıl içinde kendiliğinden düzelir. Yenidoğan bebeklerde %10 unda görülür ve genellikle ilk yıl içinde tedavi yapılmadan kendiliğinden düzelir. Yetişkinlerde %1 gibi bir oranla görülür. Genellikle tedavi gerektirmez ve kendiliğinden kaybolur.

*Bu içeriğin geliştirilmesine Memorial Tıbbi Yayın Kurulu katkı sağlamıştır. Sitede yer alan tüm içerikler yalnızca genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Şikayetinizle ilgili değerlendirme, tanı ve tedavi için mutlaka bir doktora başvurunuz."