Megaloblastik Anemi Nedir​? Megaloblastik Anemi Belirtileri​ Ve Nedenleri

Megaloblastik anemi, kırmızı kan hücrelerinin çok büyük olması ve bu hücre sayılarının azalmasıyla ortaya çıkan makrositik anemi türüdür. En yaygın nedenleri B12 vitamini ve folik asit eksikliğidir. Kırmızı kan hücreleri normal bir şekilde gelişim gösterebilmek için bu vitaminlere ihtiyaç duyar. Eksikliği durumunda ise hücreler kemik iliğinde büyüme göstererek tam olarak olgunlaşma gösteremezler. Bu da hem sayılarında azalmaya hem işlevlerin bozulmasına neden olur. Vitamin eksikliklerinin giderilmesiyle tedavi edilebilir.

Megaloblastik Anemi Nedir​?

Megaloblastik anemi, B12 vitamini ve folik asit eksikliği sonucunda kırmızı kan hücrelerinin yeterli oranda olgunlaşmaması nedeniyle görülen anemi türüdür. DNA sentezinde önemli role sahip olan bu vitaminlerin eksikliği durumunda bozukluklar meydana gelebilir. B12 ve folik asit eksikliği yaşanması sonucunda kırmızı kan hücrelerinin olgunlaşmamasına bağlı olarak dokular ve organlı yeterli miktarda oksijen alamayabilir. Megaloblastik anemi tedavi edilmediği durumda ise B12 vitamin eksikliğine bağlı olarak denge problemleri, karıncalanma ve hafıza kaybı görülebilir.

Megaloblastik Anemi Belirtileri Nelerdir?

Megaloblastik anemi belirtileri halsizlik, soluk bir görünüm, iştahsızlık ve nefes darlığı gibi belirtilerle kendini gösterir. Bunun yanında ishal ve baş dönmesi gibi durumlar da megaloblastik anemi belirtileri arasında yer alır. Megaloblastik anemi belirtileri şöyle sıralanabilir:

• Yorgunluk hali: Günlük aktivitelerin ve diğer anemi tiplerinin tamamlanamayacak kadar yorgun hissedilmesi.
• Kas güçsüzlüğü
• Soluk bir cilt: Cilt renginin normalden daha soluk ve cansız görünmesi.
• Nefes darlığı (dispne): Nefes alırken göğüste sıkışma ya da derin nefes alınamaması hislerinin olması
• Halsizlik
• Baş dönmesi veya sersemlik hissi: Bayılacak gibi hissetmek
• Eller ve ayaklarda karıncalanma
• Dil üzerinde pürüzsüzlük ya da hassasiyet
• Konsantrasyon güçlüğü: Odaklanamama ve bilgileri hafızada tutamama durumları

B12 eksikliği nedeniyle görülen megaloblastik anemi, sinirlerin etkilenmesine neden olarak his kaybı, karıncalanma ve kaslarda güçsüzlüğü sebebiyet verir.

Çocuklarda megaloblastik aneminin belirtileri nelerdir?

Megaloblastik anemi belirtileri çocukların sağlık durumuna göre farklılık gösterebilir. Genel olarak megaloblastik anemi belirtileri şöyle sıralanabilir:

• İştahın azalması durumu
• Enerji eksikliği
• Sinirlilik hali
• Ciltte solukluk
• Enerji eksikliği veya yorgunluk
• İshal veya kabızlık
• Yürümede güçlük çekme
• El ve ayaklarda uyuşma veya karıncalanma
• Ayakta dururken ya da hareket halindeyken baş dönmesi
• Konsantrasyon güçlüğü
• Nefes darlığı
• Diş eti kanaması

Megaloblastik Anemi Neden Olur?

Megaloblastik anemi, B12 vitamini ve folik asitin (B9 vitaminin )vücutta eksik olmasından dolayı ortaya çıkar. B12 vitamin eksikliği ve B9 vitamini doğal formu olan folik asit eksikliğine bağlı olarak bu anemi türü meydana gelir. Bu vitaminlerin eksikliği, kırmızı kan hücrelerinin düzgün olarak olgunlaşamamasına ve kemik iliğinde ise anormal derecede büyük, işlevsiz hücreler (megaloblastlar) oluşmasına sebep olur. İşte megaloblastik aneminin başlıca nedenleri şöyle açıklanabilir:

B12 vitamini eksikliği

B12 eksikliği, özellikle vejeteryanlarda ve veganlarda et, süt ürünleri, balık, yumurta gibi B12 açısından zengin besinlerden eksik beslenenlerde Mide ameliyatları gibi sindirim sistemi bozuklukları tedavilerinde, B12 vitamini emilimini etkileyen rahatsızlıklar nedeniyle de ortaya çıkabilir. Bu rahatsızlıklar:

• Pernisiyöz anemi: Bu otoimmün hastalık vücudun B12 vitaminini emmesini engeller.
• Gastretomi: Bu ameliyat ile midenin bir kısmı çıkarılır ve dolayısı ile B12 vitamini emilimi etkilenebilir.
• Zollinger-Ellison sendromu: Nadir olarak görülen bu sendrom B12 vitamininin emilimini engeller.
• Kör döngü sendromu: Sindirilen yiyeceklerin bağırsaklarda hareket etmeyi bırakır ve bunun sonucunda B12 vitamini tüketen bakterilerin aşırı çoğalması ile ortaya çıkar.
• Balık tenyası istilası: Enfekte olan ve az pişmiş balıkların yenmesi ile tenya enfeksiyonu veya istilası bulaşabilir ve tenyalar B12 vitamini ile beslenir.
• Panksreas yetmezliği: Pankreasın yiyecekleri parçalamak için yeterli sindirim enzimi üretme yeteneği etkilenir. Bu durum yeterli miktardaki B12 vitamini ve B9 vitamini dahil ihtiyaç olan tüm besinlerin alınamaması anlamına gelir.

Folat (B9 vitamini) eksikliği

Folat (folik asit), özellikle yeşil yapraklı sebzelerde, narenciyede ve baklagillerde bulunur. Et, ciğer veya folik asit yani B9 vitamini açısından zengin olan yiyeceklerin günlük beslenme rutinlerinde olmaması B9 vitamini (folat) eksikliğine neden olmaktadır. Diğer nedenler ise:

• Sindirim sistemi hastalıkları: Çölyak hastalığı, Crohn hastalığı gibi hastalıklar, sindirim sisteminin folik asit emilimini tam olarak sağlayamamasına neden olur.
• Aşırı alkol kullanımı: Çok fazla miktarda alkol tüketen kişiler bazı durumlarda yiyecek yerine alkol tüketebilirler. Sonuç olarak da yeterli folat alamazlar.
• Meyve ve sebzeleri fazla ısıya maruz bırakmak: Sebzelerin ve meyvelerin çok fazla ısıya maruz kalması, ısının doğal olarak oluşan folatı yok etmesine neden olur.
• Hemolitik anemi: Kırmızı kan hücrelerinin parçalanması ve kemik iliğinin kırmızı kan hücrelerini yeterince ve hızlı yenileyemediğinde ortaya çıkan bir kan bozukluğudur. Ve bu da folat eksikliğine yol açabilir.
• Diyaliz: Böbrek yetmezliği nedeniyle diyaliz gören kişilerde bazen iştahsızlık gibi etkiler görülebilir. Bu durumlar yiyeceklerden alınan B12 vitamini miktarını etkiler.
• Bazı ilaçların kullanımı: Kullanılan Antiepilektik ve ülseratif kolit ilaçların etkisi folatın doğru ve düzgün emilimini engeller.

Genetik faktörler

Genetik hastalıklar vücudun B12 vitamini veya folatı uygun şekilde kullanmasını zorlaştıran bir durum olarak bilinir. Bazı kalıtsal enzim eksiklikleri durumunda megaloblastik anemi gelişimine neden olabilir.

Bağırsak ve mide problemleri

Midenin bir kısmının alınması olarak bilinen gastrektomi, B12 vitaminin vücutta azalmasına neden olabilir. Bunun yanında ince bağırsakta emilim bozukluklarına neden olarak vitamin eksikliklerine yol açabilir.

Megaloblastik Anemi Teşhisi Nasıl Olur?

Megaloblastik anemi teşhisi, tam kan sayımı ve kemik iliği incelemesini içerebilir. Doktor, kişinin belirtileri, tıbbi geçmişini inceledikten sonra bazı testlerin uygulanmasını isteyebilir. Megaloblastik teşhisinde kullanılan yöntemler şöyle sıralanır:

• Tam kan sayımı: Doktorlar tarafından yapılan test ayesinde kırmızı kan hücresi sayısı ve işlevi değerlendirilir. Hemoglobin düzeyinin düşük olması anemiyi işaret eder.
• Periferik kan yayması (PBS): (dijital morfoloji) testi sayesinde kan hücreleri incelenmesi için kullanılan bir tekniktir. Makine ile analiz edilen bazı testlerin aksine, mikroskop altında incelenerek hücrelerin şekli ve büyüklüğü kontrol edilir.
• Retikülosit sayısı: Retikülosit sayısı, kemik iliğinde olan olgunlaşmamış kırmızı kan hücrelerinin sayısını ölçer. Doktorlar, kemik iliğinde yeterli ve sağlıklı kırmızı kan hücresi üretip üretmediğinin öğrenilmesi için yapılır.

Bu testlerin sonuçlarına dayanarak, megaloblastik anemi tanısı konulabilir. B12 vitamini veya B9 vitamini yani folat eksikliği görülmesi durumunda ise kişiye takviyelere başlanır.

Megaloblastik Anemi Tedavisi Nasıl Yapılır?

Megaloblastik anemi tedavisi, teşhisin ardında kişideki vitamin eksiklikleri belirlenerek yerine konulmasını içerir. B12 vitamini ve folik asit eksikliğini gidermeye yönelik olarak tedaviler belirlenir. Megaloblastik anemi tedavisi için şu yöntemlerden yararlanılabilir:

• Kişide B12 eksikliği görülüyorsa takviye verilebilir.
• Folik asit eksikliğine bağlı megaloblastik anemide, ise folik asit takviyesi verilir.
• Kişinin folat açısından zengin gıdalar (yeşil yapraklı sebzeler, baklagiller, narenciye) tüketilmesi önerilir.
• Pernisiyöz anemiye bağlı B12 emilim bozukluğu durumunda kişiye B12 enjeksiyonları gerekebilir.
• Çölyak veya crohn hastalığı gibi bağırsak hastalıkları varsa, bu hastalıkların tedavisi vitamin emiliminin düzelmesini sağlanabilir.
• Eksik vitaminlerin yerine konulmasının yanı sıra, dengeli bir diyet önerilir.

Tedaviye erken başlandığı durumda megaloblastik anemi tamamen tedavi edilebilir ve çoğu kişi normal sağlık durumuna döner. Ancak tedavi geciktiği durumda, özellikle B12 eksikliğine bağlı sinir sistemi hasarları kalıcı olabilir.

Megaloblastik Anemi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Megaloblastik anemi hangi vitamin eksikliğinde görülür​?

Megaloblastik anemi, B12 ve folik asit eksikliği durumunda kişiyi etkileyen bir durumdur. Bu vitaminlerin eksik olması megaloblastik anemiye neden olur.

Megaloblastik anemi sonucu ne olur?

Megaloblastik anemi, B12 vitamini ve folik asit eksikliği sonucu meydana gelen bir anemi türüdür. Bu iki vitamin DNA sentezin önemli bir role sahiptir. Bu sebep bozukluk görülmesi durumunda vücutta megaloblastik değişiklikler ortaya çıkar.

Megaloblastik anemi ciddi bir hastalık mıdır?

Megaloblastik anemi kısmen B12 ve B9 vitamini eksikliğinden kaynaklanır. Tedavi edilmediği takdirde B12 vitamini eksikliği, hafıza kaybı, denge sorunları ve kol ve bacaklarda karıncalanma veya karıncalanma hissi olan parestezi gibi nörolojik sorunlara neden olabilir. takviyelerle tedavi edilmesi kişi için en güvenli yoldur.

Megaloblastik anemi ne kadar yaygındır?

Megaloblastik anemi nadir görülen bir durum değildir. Genellikle yaşanan bir durumdur.

Megaloblastik anemiye ne sebep olur?

Megaloblastik anemi, kemik iliğinin vücut boyunca oksijen taşıyacak kadar sağlıklı kırmızı kan hücresi geliştirmesini sağlayacak yeterli B12 veya B9 vitaminine (folik asit- folat) sahip olmadığı zaman ortaya çıkar.

Megaloblastik anemi varsa ne beklenmeli?

Çoğu kişi vitamin takviyeleri aldıktan sonra megaloblastik anemiden kurtulur. Doktorlar, yeterli B12 ve B9 vitamini alıp alınmadığını doğrulamak için vitamin seviyelerini  düzenli olarak takip edecektir. Takviyelerin B12 ve/veya B9 vitamini seviyesinin ne kadar artırdığını doğrulamak için tedaviye başladıktan birkaç hafta sonra kan testleri isteyebilir.

Megaloblastik anemi geliştirme riski nasıl önlenir?

B12 vitamini ve B9 vitamini içeren besinlere ağırlık veren dengeli bir beslenme düzeni uygulamaya çalışmak, alkol tüketmemek (alkol tüketimi sindirim sistemini etkileyebilir ve vücudun B12 vitaminini emmesini engelleyebilir) Vücudun bu vitaminleri emmesini engelleyen bir rahatsızlık varsa, rahatsızlığı yönetmek için doktor önerisi ile hareket etmek.

Megaloblastik anemiye neden olan B12 eksikliği için hangi besinler yenir?

Hayvansal gıdalar; kırmızı et, balık, kümes hayvanları, yumurta, süt ve diğer ürünler ile zenginleştirilmiş gıdalardan, besleyici mayalar, bitkisel sütler, bazı ekmekler bulunmaktadır. B12 vitamini tarafından zengin olan gıdalar için besin değerlerine dikkat etmek önemlidir.

Megaloblastik anemiye neden olan B9 yani folat eksikliği için hangi besinler yenir?

Sebzelerden koyu yeşil yapraklı sebzelerin tercihi yapılmalı. Bezelye, fasulye ve baklagiller tüketilmeli. Meyve, karaciğer, deniz ürünleri, et ve kümes hayvanları gibi hayvansal gıdalar, yumurta ve süt ürünleri, zenginleştirilmiş besinlerden; ekmek, un, makarnalar, pirinçler, tahıllar tüketilebilir.

Megaloblastik anemi olan kişi kendine nasıl bakmalı?

Megaloblastik anemi hastalığı varsa, yeterli B12 vitamini ve/veya B9 (folat) vitamini alınmıyor demektir. Bu vitaminler vücudun sağlıklı kırmızı kan hücreleri üretmesine yardımcı olur. Sağlıklı kırmızı kan hücreleri hayati bir görev üstlenir ve vücudun her yerine oksijen taşırlar. Doktorlar bu vitamin eksikliğini yani B12 ve B9 vitaminlerinin seviyesini artıracak takviyelerle tedavi edebilmektedir. Vitamin açısından zengin bir beslenme düzeniyle ve takviyeleri desteklemek mümkündür. Reçelenen vitamin takviyeleri alınmalı, B12 ve B9 vitaminlerinin alındığundan emin olunması için sağlıklı beslenme ile destekleme yapılmalı ve sağlık durumu sıklıkla takip edilmelidir.  

Megaloblastik anemi vücudumu nasıl etkiler?

Vücudun akciğerlerden dokulara oksijen taşımak ve tekrar geri getirmek için belirli miktarda sağlıklı kırmızı kan hücresine ihtiyacı vardır. Tüm kan hücrelerine benzer çalışan kırmızı kan hücreleri de kemik iliğinde kök hücre olarak başlar. B12 ve B9 vitaminleri (folat) kırmızı kan hücrelerinin oluşumuna yardımcı olur ve değerleri düzenler. Yeterli B12 veya B9 vitamini olmadığında, vücut megaloblast adı verilen anormal hücreler üretir. Megaloblastlar sağlıklı hücreler gibi bölünüp çoğalmazlar, bu da kemik iliğinde daha az kırmızı kan hücresi olduğu anlamına gelir. Anormal hücreler alışılmadık derecede büyük oluşur. Büyüklükleri nedeniyle genellikle kemik iliğinden çıkıp kan dolaşımına giremezler. Kan dolaşıma girseler bile, anormal hücreler sağlıklı kırmızı kan hücrelerinden daha erken ölürler. Bu faktörler bir araya geldiğinde, kırmızı kan hücrelerinin sayısını azaltarak anemiye neden olur.

*Bu içeriğin geliştirilmesine Memorial Tıbbi Yayın Kurulu katkı sağlamıştır. Sitede yer alan tüm içerikler yalnızca genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Şikayetinizle ilgili değerlendirme, tanı ve tedavi için mutlaka bir doktora başvurunuz."