Orbital Selülit Nedir? Belirtileri ve Tedavisi

Orbital selülit, orbital septumun arkasında yer alan yumuşak dokularda bakteriyel enfeksiyon oluşmasına bağlı göz hastalığıdır. Bölgede enfeksiyon oluşmasına bağlı olarak kişilerde genellikle ödem, kızarıklık, göz hareketlerinde kısıtlılık, ağrı, gözün öne doğru çıkması, ateş ve görüşte azalma gibi bazı belirtilere rastlanır. Orbital selülit probleminde antibiyotik tedavisine başvurulması gerekli olabilir. Enfeksiyonun şiddetine bağlı olarak cerrahi müdahale gerekebilir.

Orbital Selülit Nedir?

Orbital selülit, gözü çevreleyen septum doku bariyerinin arkasında kalan orbital yağ ve kas dokularında bakteriyel enfeksiyon oluşmasıdır. Mikroorganizmaların bu alana ulaşmasıyla birlikte göz içindeki basınç, artış gösterir ve bu duruma bağlı olarak ise kişinin göz hareketlerinde kısıtlanmalar meydana gelir. Hastaların görme sinirinin baskılanması bu süreçte ortaya çıkan klinik bir durumdur. Bu nedenle de acil müdahale gerektirir. 

Orbita Nedir?

Orbita; göz küresini, gözü hareket ettiren kasları, görme sinirini, damarları, koruyucu yağ dokularını barındıran ve kemikli bir yapıya sahip olan göz çukuru olarak tanımlanır. Kafatası kemiklerinin birleşimiyle oluşan bu yapı, gözün dış etkenlerden korunmasını sağlar. Orbita içerisinde yer alan dokular, burun çevresindeki sinüslerle oldukça yakındır ve bu nedenle de sinüslerde oluşan enfeksiyonlar orbita bölgesine sıçrayarak orbital selülit oluşumuna neden olabilir.

Orbital Selülit Neden Olur?

Orbital selülit oluşumunun en sık nedeni, göz çevresindeki sinüslerin ve özellikle etmoid sinüsün enfeksiyon kapması ile ortaya çıkan akut ya da kronik sinüzit problemidir. Bölgeden sızan bakteriler, orbita içerisine geçiş yaparak selülit oluşumuna neden olur. Aynı zamanda ağır diş enfeksiyonları, orta kulak iltihapları veya yüzde gelişen derin cilt enfeksiyonlarının yayılması halinde de bu durum ortaya çıkabilir.

Göze veya orbital kemiklere alınan darbeler, yaralanmalar veya cilt bütünlüğünü bozan kazalar da orbital selülit nedenleri arasında değerlendirilir. Bunların haricinde ise şaşılık ameliyatları, katarakt cerrahisi veya göz kapağı operasyonları sonrasında gelişebilen nadir komplikasyonlar da hastalığa yol açabilecek etkenlerdir.

Orbital Selülit Tedavi Yöntemleri Nelerdir?

Hastalara orbital selülit tanısı konulduğunda direkt olarak hastaneye yatış sürecinin başlatılması ve tedavi planlamasının yapılması gereklidir. Orbital selülit tedavisi, damar içi antibiyotik uygulaması ile gerçekleştirilir. Yüksek dozda antibiyotikler, damar yolu ile hastalara enjekte edilir ve kültür sonuçlarına göre hangi antibiyotik türlerinin kullanılması gerektiği değerlendirilir.

Bu süreçte bölgede oluşan şişlik ve göz ağrısı gibi belirtileri hafifletmek için destekleyici ilaç tedavileri uygulanır. İlaç tedavisine 24 ile 48 saat içinde yanıt vermeyen, göz çukurunda veya sinüslerde apse oluşan, görüş kalitesinde ciddi azalma yaşanan hastalarda ise acil cerrahi drenaj uygulanır. Apse boşaltılarak orbital ve sinüs içi basınç düşürülür.

Orbital Selülit Belirtileri Nelerdir?

Orbital selülit oluştuğunda enfeksiyon, göz çukurunun içindeki dokularda hızlı bir şekilde ilerlemeye başlar. Bakterilerin bu alanda çoğalması; ödem, irin birikimi ve doku içi basınç artışına yol açar. Basınç artışı hem gözü öne doğru iterek mekanik bir gerilmeye neden olur hem de optik sinir üzerinde baskı oluşturur. Bu durumda kişilerde yüksek ateş, göz ağrısı ve hareket kısıtlılığı gibi belirtilere rastlanır.

Orbital selülit belirtileri şunlardır;

• Göz Kapağında Şiddetli Şişlik ve Kızarıklık: İltihap nedeniyle damarların genişlemesi ve sıvı birikimi, göz kapaklarında sert, kızarık ve hassas bir ödem oluşumuna neden olur. Göz enfeksiyonu nedeniyle meydana gelen ödem bir süre sonra şiddetlenerek göz kapağının tamamen kapanmasına yol açabilir.  
   
• Göz Hareketleri ile Ağrı: Orbita içerisinde yer alan ekstraoküler kasların iltihaplanması ve ödeme bağlı olarak sıkışması nedeniyle göz küresi her hareket ettiğinde gözde şiddetli ağrı hissi meydana gelir. Bu ağrı sıklıkla başın aynı tarafına ve şakak bölgesine doğru yayılım gösterir.
   
• Göz Hareketlerinde Kısıtlılık: İltihabi reaksiyonun göz kaslarının fonksiyonunu bozması sonucu gözün sağa, sola, yukarı veya aşağı bakma hareketlerinde kısıtlılık oluşur. Şiddetli seyreden vakalarda ise hastanın göz kasları tamamen felç olabilir.
   
• Gözde Öne Doğru Çıkıklık: Orbita kemik çukurunun kapalı bir alan olması sebebiyle içeride biriken iltihap ve şişen dokular göz küresini dışarıya ve öne doğru iter. İki göz arasındaki öne çıkıklık farkı belirgin bir şekilde fark edilir.
   
• Görme Azalması veya Çift Görme: Ödemin optik sinir üzerinde yarattığı baskı, ışık iletimini bozarak görme keskinliğinde azalmaya ve görüşte bulanıklaşmaya yol açar.
   
• Ateş, Halsizlik ve Genel Durum Bozukluğu: Bakteriyel enfeksiyonun kana karışmasıyla hastada titreme nöbetleri, yüksek ateş, aşırı halsizlik, eklem ağrıları ve iştahsızlık gözlemlenir.
   
• Çocuklarda Huzursuzluk ve Beslenme Azalması: Bebek ve küçük çocuklarda; durdurulamayan ağlama krizleri, dokunmaya karşı aşırı tepki, sürekli uyku hali, yemeği reddetme ve çevreye karşı ilgisizleşme şeklinde belirtiler görülür.

Orbital Selülit Hangi Durumlarda Acil Müdahale Gerektirir?

Gözde oluşabilecek kalıcı hasarı önleyebilmek için orbital selülit oluşumunda direkt olarak acil servislere başvurulması önerilir. Özellikle hastanın görme seviyesinde ani, hızlı ve belirgin bir azalma veya renkleri ayırt etme yeteneğinde bozulma yaşanması, göz bebeğinin ışığa yanıt vermemesi, sabit kalması veya sağlıklı göz bebeğinden farklı bir boyutta olması halinde acil müdahale gerekli olabilir. 

Kişinin göz küresini hiç hareket ettirememesi ve tek bir yönde kilitlenip kalması, artan baş ağrısı, fışkırır tarzda bulantı, kusma veya şuur bulanıklığı gibi kafa içi basınç artışı belirtilerinin gelişmesi gibi durumlarda da kişiye acil müdahale edilmesi gereklidir. Göz kapağındaki şişliğin yanaklara, burun köküne veya karşı göze doğru yayılım göstermesi de göz ardı edilmemelidir.

Orbital Selülit Nasıl Teşhis Edilir?

Teşhis aşamasında öncelikle kişinin uzman hekimler tarafından muayene edilmesi gereklidir. Aynı zamanda nörolojik değerlendirmeler de yapılmalıdır. Göz hastalıkları ile alakalı tanı konulabilmesi için biyomikroskop yardımıyla gözün ön segmenti, göz içi basıncı ve göz dibi incelemesi yapılmalıdır. Aynı zamanda optik sinir başında ödem oluşup oluşmadığı da kontrol edilir. Kesin tanı konulabilmesi için ise bilgisayarlı tomografi ve manyetik rezonans görüntüleme yöntemlerine başvurulur. Teşhis aşamasında hastaların kan tahlili, kültür testi ve mikrobiyolojik testler yaptırması da talep edilebilir.

Orbital Selülit ile Karışabilen Durumlar

Orbital selülit, klinik görünüm olarak başka göz hastalıkları ve sistemik rahatsızlıklarla karıştırılabilir. Özellikle preseptal selülit ile orbital selülit birbiri ile karıştırılabilen hastalık türleridir. Orbital selülit ile karıştırılabilecek diğer göz hastalıkları şunlardır;

• Tiroid Orbita Hastalığı (Graves)
• Göz içi ve orbital tümörler
• Kavernöz sinüs trombozu
• Üveit
• Panoftalmit
• Gözyaşı kesesi iltihabı

Orbital Selülitin Olası Komplikasyonları

Hastalığın zamanında tedavi edilmemesi halinde ya da şiddetli seyreden vakalarda orbital selülit komplikasyonları ortaya çıkabilir. Bu süreçte göz çukuru kemiği ile zarı arasında veya yağ dokusu içinde lokalize irin birikimi oluşması ve doku yıkımı görülebilir. Aynı zamanda da optik sinirin aşırı ödem, yüksek basınç veya apse nedeniyle sıkışarak oksijensiz kalması ve sinir liflerinin kalıcı olarak ölmesi nedeniyle hastalarda kalıcı görme kaybı oluşabilir. Hastalığa bağlı olarak ortaya çıkabilecek diğer komplikasyonlar şunlardır;

• Kavernöz sinüs trombozu
• Menenjit
• Beyin apsesi
• Sepsis

Orbital Selülit Sonrası İyileşme ve Takip Süreci

Damar içi antibiyotik tedavisi enfeksiyon parametreleri düşene ve ödem gerileyene kadar genellikle birkaç gün ile bir hafta boyunca devam eder. Hastada herhangi bir komplikasyon gözlemlenmemesi halinde taburcu sürecine geçilir. Doktorlar bu süreçte hastalara antibiyotik ilaçlar reçete edilir. İyileşme sürecinde göz hareketlerinin eski esnekliğine kavuşup kavuşmadığı, görme keskinliği, renkli görme ve göz içi basıncı değerlendirilmelidir. Bu nedenle de düzenli olarak doktor kontrolüne gidilmelidir. 

Orbital Selülit için Hangi Bölüme ve Doktora Başvurulmalıdır?

Orbital selülit şüphesi söz konusu ise direkt olarak hastanelerin acil servis bölümüne başvurulmalıdır. Bu hastalık türünde acil müdahalede bulunulması gereklidir. Acil serviste hastanın kontrolleri ve tedavisi; göz hastalıkları uzmanı, kulak burun boğaz uzmanı, çocuk/yetişkin enfeksiyon hastalıkları uzmanı ve gerekli olması halinde ise beyin cerrahisi uzmanı ile multidisipliner şekilde gerçekleştirilir.

Orbital Selüli ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Orbital selülit ile preseptal selülit arasındaki fark nedir?

Preseptal selülit sadece göz kapağı ve çevresindeki yüzeysel dokuları etkilerken orbital selülit, göz çukurunun derinliklerindeki kas ve yağ dokularını tutar. Preseptal selülitte göz hareketleri kısıtlanmaz, ağrısızdır ve kişinin görüşü bu süreçten etkilenmez. Orbital selülitte ise göz hareketlerinde kısıtlılık, şiddetli ağrı, gözde öne çıkıklık ve görme bozuklukları gibi problemlere rastlanır.

Orbital selülit görme kaybına neden olur mu?

Evet, orbital selülit oluşumunda hastaya acil müdahalede bulunulmazsa ya da hasta, hastaneye gitmeyi reddederse belirtiler şiddetlenmeye başlar. Göz enfeksiyonu hızlı bir şekilde yayılım göstererek kişilerde kalıcı görme kaybına neden olabilir.

Orbital selülit çocuklarda neden daha sık görülür?

Çocuklarda sinüs duvarları ve orbita kemikleri yetişkinlere göre çok daha ince, gözenekli ve tam gelişmemiş olan yapılardır. Bu nedenle çocuklarda üst solunum yolu enfeksiyonları ve akut sinüzit vakalarının meydana gelmesi halinde orbital selülit oluşur. Çocukluk döneminde bağışıklık sisteminin tam olarak güçlenmemesi de enfeksiyon hastalıklarına yakalanma riskini artırır. 

Orbital selülit tedavi edilmezse ne olur?

Tedavi edilmeyen vakalarda enfeksiyon göz çukurunda apse oluşumu, optik sinir hasarı ve enfeksiyonun beyne doğru yayılım göstermesi ile menenjit, beyin apsesi veya kavernöz sinüs trombozu gibi hayati tehlike oluşturan sağlık problemleri ortaya çıkar. Aynı zamanda orbital selülit, kalıcı görme kaybına da neden olur.

Orbital selülit ne kadar sürede iyileşir?

Erken müdahale edilen vakalarda damar içi antibiyotik tedavisiyle 24 ile 48 saat içinde hastanın klinik belirtilerinde azalmalar başlar. Dokuların tamamen eski sağlığına kavuşması ve iyileşme süreci ise 2 ile 4 haftalık bir süre içerisinde gerçekleşir.

*Bu içeriğin geliştirilmesine Memorial Tıbbi Yayın Kurulu katkı sağlamıştır. Sitede yer alan tüm içerikler yalnızca genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Şikayetinizle ilgili değerlendirme, tanı ve tedavi için mutlaka bir doktora başvurunuz."