Sarkopeni Nedir? Sarkopeni Belirtileri Nelerdir?

Sarkopeni, kas kütlesini ve kas gücünü azaltan bir tür kas hastalığı olarak tanımlanır. Genellikle yaşlanma ile ilişkilendirilir. Fakat genç yaştaki kişilerde de ortaya çıkabilir. Kas gücünün azalması ile birlikte hastalar hareket etmekte zorlanmaya başlar. İlerleyen süreçlerde hastalığın tedavi edilmemesi halinde kişinin günlük yaşantısında problemler görülür. 

Sarkopeni Nedir? 

Sarkopeni, kişilerin kas gücünün normalden daha hızlı bir şekilde azalmaya başlamasıyla görülen ve zamanla yürümede problem yaratabilen kas hastalığı türüdür. Vücudun fiziksel aktivitelerini sağlayabilmesi için kas dokusunun sağlıklı olması gerekir. Fakat kişilerde bu hastalık ortaya çıktığında, yürüme problemleri başta olmak üzere birçok kas problemi görülür.

Sarkopeni Türleri Nelerdir?

Sarkopeninin birkaç farklı türü vardır. Hastalığın ortaya çıkış nedenine ve hangi yaş aralığında ortaya çıktığına bağlı olarak farklı kategorilerde değerlendirilir. Hastalığın belirtileri de bu türlere bağlı olarak değişkenlik gösterebilir. Sarkopeni türleri şunlardır;

Primer (yaşa bağlı) sarkopeni

Yaşlanmaya bağlı olarak kişilerde sarkopeni oluşumu meydana gelebilir. Yaşın ilerlemesi, kas kütlesinin zayıflamasına neden olur. Aynı zamanda da kaslarda güçsüzlük görülür. Bu durum, kas hücrelerinin yenilenmesinin yavaşlaması nedeni ile ortaya çıkar. Özellikle 50 yaş ve üzeri kişilerde ortaya çıkan sarkopeni türüdür.

Sekonder sarkopeni (hastalık, immobilizasyon veya beslenme yetersizliğine bağlı) 

Bazı kronik hastalıklara ya da kişinin uzun süre hareketsiz kalmasına bağlı olarak kişilerde sekonder sarkopeni görülebilir. Bu durum özellikle tip 2 diyabet gibi hastalığı olan kişilerde daha sık görülür. Aynı zamanda kişinin sağlıksız ve yetersiz beslenme düzenine sahip olması da bu hastalığın tetikleyici unsurları arasında yer alır. 

Sekonder tür, yatalak hastalarda da sıklıkla görülür. Kişinin vücudu uzun süre hareketsiz kalır. Bu hareketsizlik nedeniyle de kaslar bir süre sonra güçsüzleşmeye başlar. Kalp yetmezliği görülen kişilerde ise hastalarda nefes darlığı meydana gelir. Kişi hareket ettikçe vücudun daha fazla yorulmasına neden olur. Bu gibi durumlarda hastalar mümkün oldukça hareketsiz kalmayı tercih ettiği için kalp yetmezliği olan kişilerde de sekonder tür görülür.

Sarkopenik obezite

Sarkopenik obezite, vücuttaki yağ oranının artış göstermesi ile birlikte ortaya çıkar. Yağ oranının normalden daha yüksek bir seviyeye çıkması, kas kütlesinin azalmasına neden olur. Obezite problemi olan kişilerde genellikle sarkopenik obezite olarak bilinen sarkopeni türüne rastlanır. 

Sarkopeni, frailty (kırılganlık) ve kakeksi arasındaki farklar

Sarkopeni, kırılganlık ve kakeksi genellikle birbiri ile karıştırılan kas problemleri olsalar da oldukça farklı hastalık türleri olarak değerlendirilirler. Sarkopeni özellikle yaşlanmaya bağlı olarak ortaya çıkar. Bazı nedenlere bağlı olarak genç ve orta yaşlardaki kişilerde de görülür. Kas kütlesinin ve kas gücünün zayıflaması olarak bilinir. Kas ağrısı gibi belirtiler, bu sağlık probleminde sıklıkla görülür. 

Frailty yani kırılganlık probleminde ise kas kaybı ve güçsüzlük meydana gelir. Hastaların enerji seviyesinde de yüksek oranda azalmalar meydana gelir. Kırılganlık problemi, kronik yorgunluk gibi bazı belirtiler ile ortaya çıkar. Günlük aktiviteleri gerçekleştirmek hem fiziksel hem de ruhsal açıdan zorlaşır. 

Kakeksi, kanser türleri ile alakalı olduğu bilinen bir kas problemidir. Kişilerde sadece kas kaybı değil aynı zamanda gözle görülür derecede kilo kaybı da meydana gelir. Hastalık nedeni ile hem yağ hem kas kaybı görülür. Bu sağlık problemine ise genellikle KOAH hastalarında rastlanır.

Sarkopeni Neden Olur? 

Sarkopeni oluşumu genellikle yaşlanma ile ortaya çıkar. Kas kütlesinin azalmasına neden olan bu kas hastalığı, kronik hastalıklara bağlı olarak erken yaşlarda görülebilir. Kişilerin hareketsiz bir yaşam tarzına sahip olması, kasların güçsüzleşmesine yol açar. Özellikle yatalak hastalarda bu durum ortaya çıkabilir. D vitamini eksikliği bulunan kişilerde de bu problemin görülme ihtimali vardır. Hastalığın diğer nedenleri ise şunlardır;

• Kronik hastalıklar
• Hormonal dengesizlikler (özellikle yaşlanma ile birlikte testosteron hormonunda oluşan değişimler)
• Metabolik bozukluklar
• Bazı ilaçların uzun süreli kullanımı
• Beslenme yetersizlikleri

Sarkopeni için Risk Faktörleri Nelerdir?

Sarkopeni hastalığının en önemli risk faktörü yaşlanma olarak değerlendirilir. Fakat bu doğal bir süreçtir ve yaşlanmanın herhangi bir tedavisi yoktur. Bunun haricinde ise kronik hastalık türleri, hastalığın risk faktörleri arasında değerlendirilir. Diğer risk faktörleri ise hareketsizlik, sağlıksız beslenme ve obezite olarak değerlendirilebilir.

Sarkopeni Belirtileri Nelerdir?

Sarkopeni hastalığında en yaygın görülen belirtiler arasında kas ağrısı yer alır. Kaslar zayıflamaya başladığı için kişi hareket halinde olmasa dahi kaslarda ağrı hissi oluşur. İlerleyen süreçlerde ise kişinin tedavi olmaması halinde, kaslardaki ağrı şiddetlenmeye başlar. Sarkopeni belirtileri arasında aynı zamanda kronik yorgunluk sendromu da yer alır. 

Sarkopeni Tedavi Yöntemleri Nelerdir? 

Sarkopeni tedavi yöntemleri genellikle belirtilerin hafifletilmesini sağlar. Aynı zamanda hastalığın ilerlemesinin de önüne geçilir. Sarkopeni tedavisi, fiziksel aktivitelerin gerçekleştirilmesi ile uygulanır. Bu nedenle de fizik tedavi ve rehabilitasyon gereklidir. Hastaların medikal pilates yapması önerilir. Tedavi yönteminin en önemli aşaması ise beslenme düzeninde değişikliklerin yapılmasıdır. Hastalar, alanında uzman diyetisyenlere yönlendirilir. Böylelikle hem hastanın genel sağlık durumuna hem de sarkopeniye uygun bir beslenme listesi hazırlanır. Gerekli durumlarda ise destekleyici tedavi yöntemlerine başvurulur.

Sarkopeninin Günlük Hayata Etkileri Nelerdir? 

Sarkopeni kişinin kaslarında ağrı hissine neden olur ve düşme problemleri artış gösterir. Bu nedenle de hastaların yürüme problemleri ortaya çıkar. Sürekli olarak düşmeler ve düşmelere bağlı olarak kırıklar görülür. Yaşanan bu durum ise hem sosyal hayattan uzaklaşmaya hem de hareketsiz bir yaşam tarzına geçilmesine yol açar. Bu durum, hastaları psikolojik olarak da etkiler. Hastanın günlük yaşamının daha kolay bir hale getirilebilmesi için tedavi sürecine başlanması gereklidir. Bu süreçte hastaların psikolojik destek alması da sürecin daha olumlu bir şekilde ilerlemesine katkı sağlar.

Sarkopeni Nasıl Teşhis Edilir? 

Hastalarda ortaya çıkan sık düşme ve kas ağrısı gibi problemler, teşhis için ilk adım olarak değerlendirilir. Dahiliye alanına randevu alınarak fiziki muayenenin gerçekleştirilmesi gereklidir. Fiziki muayene esnasında hastanın semptomları, aile öyküsü, sağlık geçmişi, yaşam tarzı ve varsa kronik hastalıkları ile alakalı bilgi alınır. 

Aynı zamanda kişinin kas gücü ve kavrama gücü de bu aşamada test edilir. Hastanın bir nesneyi tutması ya da oturup kalkması gibi hareketleri yapması talep edilir. Daha sonrasında ise hastalardan bazı testler ve tahliller talep edilir. Özellikle kreatin kinaz, tanı koyma sürecinde oldukça önemlidir. Bu kan testi ile hastaların kaslarında herhangi bir hasar olup olmadığı ve kas metabolizması hakkında bilgi edinilebilir.

Kesin tanı konulabilmesi için ise kemik dansitometri yöntemine başvurularak kas ve kemik yapısı değerlendirilir. Böylelikle kas kütlesinde azalma olup olmadığı da belirlenir. Yapılan kontroller sonrasında ise hastalara sarkopeni teşhisi konulur ve tedavi planlamasına başlanır.

Sarkopeni ile İlişkili Komplikasyonlar Nelerdir?

Sarkopeni nedeni ile ortaya çıkan kas problemleri, ilerleyen süreçte hastaların denge merkezine de zarar verir. Hastalık nedeni ile meydana gelen sık düşmeler, genellikle denge merkezinin hastalıktan etkilenmesi ile alakalıdır. Kas kütlesinin azalması ve ortaya çıkan kas ağrıları ise hareketsizliğe neden olur. Hareketsizlik kemikleri etkiler ve kemik dokusunda azalmalara yol açar. 

Sarkopenide Egzersiz ve Fizik Tedavinin Önemi Nedir?

Hastalık sürecinde egzersiz yapmak ve fizik tedavi uygulamaları, kas kütlesinde tekrar artış sağlanmasına yardımcı olur. Kişinin kaslarının güçlenmesi için bazı sarkopeni egzersizleri uygulanmalıdır. Böylelikle kasların daha fazla hasar almasının önüne geçilir ve kişinin yaşam kalitesinin artması hedeflenir.

Sarkopenide Beslenme Tedavisi 

Kas kütlesinin korunabilmesi ve güçlenmesi içim sağlıklı beslenmek gerekir. Özellikle D vitamini eksikliği olan kişilerin vitamin ve mineral açısından zengin besinler tüketmesi önerilir. Protein içeriği yüksek olan besinlerin tüketilmesi de kaslar için fayda sağlar. Genellikle et, balık, süt ve yumurta gibi besinler, sarkopeni beslenme listesinde yer alır.

Sarkopeni ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular 

Sarkopeni nedir, normal yaşlanmadan nasıl ayırt edilir? 

Sarkopeni, kişinin kas kütlesinin ve kas gücünün normalden daha hızlı bir şekilde azalmasıdır. Normal yaşlanma sürecinde kişilerin kas gücü ve kas kütlesi azalmaya başlar. Fakat bu hastalık türünde görülen azalma, daha hızlı ve daha belirgin şekilde ortaya çıkar. Kas kütlesinin azalma hızının yüksek olması, hastalık ile yaşlanmanın birbirinden ayırt edilebilmesini sağlar.

Sarkopeni sadece yaşlılarda mı görülür? 

Hayır, sarkopeni sadece yaşlılarda görülen bir sağlık problemi değildir. Genellikle yaşlılarda daha yaygın bir şekilde ortaya çıkar, fakat genç ve orta yaştaki kişilerde de bu sağlık probleminin ortaya çıkma ihtimali bulunur. Özellikle kronik hastalığı bulunan kişilerde bu durumun görülme ihtimali daha yüksektir. 

Sarkopeni tamamen tedavi edilebilir mi? 

Sarkopeni tamamen tedavi edilebilen bir sağlık problemi değildir. Fakat doğru tedavi yaklaşımlarıyla hastalığın ilerlemesi önlenir. Aynı zamanda kas gücünün artırılması da mümkün hale gelir. Tedavi sürecinde hastalara uygun beslenme listeleri hazırlanarak süreç desteklenir.

Sarkopeni için hangi egzersizler en faydalıdır? 

Direnç egzersizleri, bu hastalık türü için oldukça faydalıdır. Elastik bantlar kullanarak yapılan egzersiz türleri ya da ağırlık kaldırma içeren sarkopeni egzersizleri, kişinin kas kütlesinin ve kas gücünün artış göstermesine yardımcı olur. Bu süreçte medikal pilates uygulamaları da sağlık açısından fayda sağlar.

Sarkopeni tanısı konan biri günlük yaşamına nasıl devam edebilir? 

Sarkopeni tanısı konan kişiler, yaşam tarzında bazı değişiklikler yaparak günlük yaşantısına devam edebilir. Daha sağlıklı beslenmek, egzersiz yapmak ve düzenli doktor kontrolleri gereklidir. Böylelikle süreç daha kolay bir şekilde atlatılır.

Sarkopeni düşme ve kırık riskini artırır mı?

Evet, kas kütlesinin azalması ve kasların güçsüzleşmesi nedeni ile düşme probleminde artış görülür. Kaslar yeterince güçlü bir yapıya sahip olmadığı için ise düşmelere bağlı olarak kişilerde kemik kırılmaları riski de artış gösterir. 

Sarkopeni için ilaç tedavisi var mıdır? 

Bu sağlık probleminin tedavisi için kesin bir ilaç tedavisi söz konusu değildir. Fakat kişide vitamin ya da mineral eksikliği söz konusu ise bazı ilaçlar reçete edilir. Böylelikle tedavi süreci ilaçlar ile desteklenmiş olur.

Sarkopeni şüphesi olan biri hangi bölüme başvurmalıdır? 

Kişilerde sarkopeni şüphesi söz konusu ise dahiliye bölümünden randevu alınması mümkündür. 65 yaş üzerindeki kişilerin ise dahiliye bölümüne ya da geriatri uzmanına başvurması gerekir. Hastaların ilk kontrolleri gerçekleştikten sonrasında ise gerekli olması halinde, farklı alanlarda uzmanlaşmış doktorlara yönlendirme sağlanabilir.

Sarkopeni ilerlemesini yavaşlatmak için beslenmede nelere dikkat etmeliyim? 

Hastalığın ilerlemesini yavaşlatmak için dengeli ve sağlıklı beslenilmelidir. Özellikle mineral açısından zengin sebze ve meyvelerin tüketimine ağırlık verilmesi gerekir. Gün içerisinde ortalama 2 ila 2 buçuk litre su tüketimi de oldukça önemlidir. Kişinin hastalığına ve genel sağlık durumuna bağlı olarak diyetisyenler tarafından özel beslenme listeleri hazırlanabilir.

Sarkopeni tanısı olan yakınımı evde nasıl destekleyebilirim?

Evde sarkopeni hastası bir birey yaşıyorsa evin daha güvenli bir hale getirilmesi gerekir. Kişinin düşme riski yüksek olduğu için yaralanmasını önleyecek düzenlemeler yapılabilir. Kişinin dengeli beslenme sürecinde yardımcı olmak ve doktor kontrollerini aksatmasını önlemek, bu süreçte destekleyicidir.

*Bu içeriğin geliştirilmesine Memorial Tıbbi Yayın Kurulu katkı sağlamıştır. Sitede yer alan tüm içerikler yalnızca genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Şikayetinizle ilgili değerlendirme, tanı ve tedavi için mutlaka bir doktora başvurunuz."