Gaz Sıkışması Belirtileri Nelerdir? Gaz Sıkışmasına Ne İyi Gelir?

Gaz Sıkışması Nedir?

Gaz sıkışması, sindirimin bir parçası olan gazın karında birikerek şişkinliğe neden olduğu bir durumdur. Kişiler günde ortalama olarak 20 defa ağızdan ya da rektumdan gaz çıkarabilir. Özellikle yemekten sonra ortaya çıkan bağırsaktaki gaz üretimi, sindirim sistemindeki bozukluklar karında şişkinlik yaratır.

Oluşan gaz dışarı atılmadığında ise sancı ve gaz sıkışması meydana gelir. Bazı durumlarda ise yemek düzensizliği, besinlere bağlı olarak görülen bu durum hastalık habercisi olarak da görülebilir. Gaz sıkışması nedeniyle ortaya çıkan şişkinlik karında gözle görülür büyümeyle spazm ve karın ağrısına neden olduğu için yaşam konforunu ciddi oranda bozar. Ayrıca gaz sıkışması, midede dolgunluk hissine yol açar.

Gaz Sıkışması Neden Olur?

Gaz sıkışmasının nedeni besinleri hızlı ve yeterince çiğnemeden tüketmek, sakız çiğnemek, şeker emmek ve çiğneme esnasında konuşmak gibi hava yutulmasına sebep olan durumlar, gazlı içeceklerin tüketimi ve gaz yapan lifli gıdalarla beslenme ve çölyak hastalığı gibi sindirim sorunlarıdır.

Gaz sıkışmasına neden olan bağırsak gazı şu nedenlerle ortaya çıkar:

Besin sindirimi

İnce bağırsaklar içerisindeki enzim yoksunluğu nedeniyle lifli, nişastalı ve tatlılardaki karbonhidratların sindirilmesi zor hale gelebilir. Bu nedenle sindirilemeyen besin, kalın bağırsağa geçer. Buradaki zararsız bakteriler, besinleri parçalayarak hidrojen ve karbondioksit gazlarını meydana getirir. Dışarıya atılamayan bu gazlar da gaz sıkışmasına neden olur.

Hava yutmak

Yemek yerken, bir şeyler içerken ya da sakız çiğnerken farkında olmadan hava yutarız. Çoğu kişi yutulan havayı geğirme yoluyla ağızdan dışarı atar. Fakat bağırsaklar, rektumdan çıkan havanın bir kısmını emebilir.

Gaz Sıkışması Belirtileri Nelerdir?

Gaz sıkışması yaşandığında, karında sertlik ve şişkinlik, kramp şeklinde karın ağrısı, geğirme yolu ile ağızdan ya da alttan gaz çıkarma, şişkinlik sebebiyle sırta vuran ağrı ve rahatsızlık hissi gaz sıkışması kaynaklı yaşanan belirtilerdir. Geğirdikçe veya alttan gaz çıkardıkça belirtilerde azalma görülür.

Gaz sıkışmasında ortaya çıkan belirtiler şunlardır:

• Geğirme (ağızdan gaz çıkarma)
• Rektumdan gaz çıkarma
• Karında bölgesinde kramp şeklinde ağrı
• Karında sertlik, baskı ve şişkinlik
• Karnın fiziksel olarak dışa doğru büyümesi
• Karın ağrısı

Gaz Sıkışmasına Ne İyi Gelir?

Yürüyüş ya da yoga gibi fiziksel aktivite ve egzersizler yapmak, karın bölgesine sıcak kompres ve masaj uygulamak, zencefil, rezene ve nane gibi gaz atmayı kolaylaştıran bitki çayları içmek ve derin nefes alıp vermek gaz sıkışmasını geçirebilir.

Gaz sancısı olarak da bilinen gaz sıkışmasına iyi gelen yöntemler şunlardır:

• Yürüyüş gibi egzersizler yapmak
• Karın bölgesine hafifçe masaj uygulamak
• Sıcak kompres uygulamak
• Nane, zencefil, rezene veya papatya çayı içmek
• Derin nefes alıp vermek
• Su ile seyreltilmiş elma sirkesi içmek
• Yoga gibi fiziksel aktivitelerle ilgilenmek
• Takviye veya doğal yoldan probiyotik almak
• Brokoli, karnabahar, kuru fasulye gibi lifli ve gaz arttıran gıdaları azaltmak
• Gazlı içecekleri azaltmak
• Yemekleri yavaşça yemek, sakız çiğnemeyi bırakmak

Sürekli Gaz Çıkarmak Neyin Belirtisidir?

Sürekli gaz çıkarmak; çoğunlukla beslenme alışkanlıkları, hızlı yemek yeme veya huzursuz bağırsak sendromu (IBS) gibi fonksiyonel sindirim sistemi hassasiyetlerinin belirtisidir. Sindirim sisteminde biriken fazla havanın ya da bağırsak bakterilerinin besinleri fermente etmesi sonucu oluşan gazların vücuttan sıkça uzaklaştırılması durumudur. Sağlıklı bir insan gün içinde farkında olarak ya da olmayarak belirli bir sayıda gaz çıkarsa da, bu durumun günlük yaşamı konforunu bozacak düzeyde artması altta yatan farklı tablolara işaret edebilir.

Aşırı gaz çıkarma ve buna eşlik eden gaz sancısı, vücudunuzda şu durumların bir göstergesi olabilir:

• Fonksiyonel Bağırsak Hastalıkları (IBS): Bağırsak hareketlerinin düzensizleştiği Huzursuz Bağırsak Sendromu gibi durumlarda, gazın bağırsak içinde ilerlemesi zorlaşır ve bu durum kronik bir şekilde sürekli gaz çıkarmak veya şiddetli gaz sancısı ile kendini gösterebilir.
   
• Besin İntoleransları (Laktoz ve Gluten Duyarlılığı): Vücudun süt ürünlerindeki laktozu veya tahıllardaki gluteni tam olarak sindirememesi, ince bağırsakta emilemeyen besinlerin kalın bağırsağa geçerek buradaki bakteriler tarafından hızla fermente edilmesine yol açar. Bu süreç, midede gaz hissiyle başlayıp yoğun bir gaz üretimiyle sonuçlanır.
   
• Hava Yutma (Aerofaji): Çok hızlı yemek yemek, sakız çiğnemek, pipet kullanmak veya konuşarak bir şeyler tüketmek farkında olmadan yüksek miktarda hava yutmanıza neden olur. Yutulan bu hava, midede gaz birikimine ve ardından sık tekrarlayan gaz salınımına sebebiyet verir.
   
• İnce Bağırsakta Aşırı Bakteri Çoğalması: Normal şartlarda kalın bağırsakta bulunması gereken yararlı bakterilerin ince bağırsağa doğru yer değiştirmesi ve burada çoğalmasıdır. Bu bakteriler, aldığınız besinleri çok daha erken fermente ederek aşırı gaz çıkarma ihtiyacı doğurur.
   
• Yanlış ve Lif Odaklı Beslenme: Baklagiller, lahana, karnabahar gibi yüksek lifli gıdaların ya da karbonhidratlı ve asitli içeceklerin porsiyon kontrolü olmadan yoğun tüketilmesi, sindirim sisteminin kapasitesini zorlayarak belirgin gaz sancısı belirtileri (şişkinlik, kramp, dolgunluk) eşliğinde sürekli gaz çıkışına yol açar.
   
• Yavaşlayan Bağırsak Motilitesi (Kabızlık): Dışkının bağırsakta uzun süre kalması, içerideki fermantasyon süresini uzatır. Bu durum hem gazın hacmini artırır hem de bağırsak duvarına baskı yaparak kişide yoğun bir gaz sancısı hissi uyandırır.

Bebek ve Yetişkin Gaz Sancısı Arasındaki Farklar Nelerdir?

Klinik Özellik	Bebeklerde Gaz Sancısı	Yetişkinlerde Gaz Sancısı
Temel Neden	Sindirim sisteminin ve bağırsak kaslarının henüz olgunlaşmaması.	Beslenme hataları, enzim eksikliği veya mikrobiyota bozulması (fonksiyonel sorunlar).
Dışa Vurum	Ağlama krizleri, bacakları karna çekme, yumruk sıkma ve yüz kızarması.	Karında gerginlik, şişkinlik ve midede gaz baskısının sözel ifadesi.
Ağrının Yeri	Yaygın bağırsak krampları şeklinde tüm karın bölgesindedir.	Genellikle bağırsak kıvrımlarında lokalize, keskin sızılar şeklindedir.
Gazı Tahliye Etme	Anal kasları gevşetme koordinasyonu zayıftır; dış desteğe (masaj/pozisyon) ihtiyaç duyar.	Aşırı gaz çıkarma veya geğirme refleksiyle vücut gazı kendi kendine tahliye eder.
Klinik Yaklaşım	Genellikle 4. aydan sonra kendiliğinden geçen geçici bir gelişim evresidir.	Kronikleştiğinde sürekli gaz çıkarmak bir sindirim sistemi hastalığının habercisidir.

Gaz Sıkışmasının Tanısı Nasıl Konulur?

Gaz sıkışmasının tanısı genelde kişinin şikayetleri doğrultusunda konulur. Gaz sıkışmasını karın bölgesindeki diğer sorunlardan ayırt edebilmek için batın bölgesi röntgen ve ultrasonla görüntülenir.

Gaz Sıkışmasının Tedavisi Nasıldır?

İnsanların yaklaşık % 16-30'unda düzenli olarak şişkinlik ve gaz sıkışması yaşadıkları belirlenmiştir. Birçok nedene bağlı olarak ortaya çıkan gaz sıkışması ciddi bir hastalığın belirtisi değilse basit tedbirlerle sorun olmaktan çıkar.

• Şişkinlik ve gaz sıkışması sorunu yaşayan kişiler, genellikle midede yiyeceklere karşı artan hassasiyete sahiptir. Bu nedenle, daha küçük ve az öğünler halinde yemek çok faydalı olabilir.
   
• Besinleri iyi çiğnemek çok önemlidir. Besinlerin küçük parçalar halinde iyice çiğnenmesi yutulan hava miktarını da azaltacaktır.
   
• Bazı yiyecekler diğerlerinden daha fazla gaza veya şişkinliğe neden olduğunu anlamak için bir yiyecek günlüğü tutulmalıdır.
   
• Sakız çiğnemek, pipetle içmek ve konuşurken veya acele yemek de artan miktarda hava yutulmasına neden olduğu için gaz sıkışmasına neden olduğu için dikkat edilmelidir.
   
• Gaz sıkışmasına neden olan ksilitol, sorbitol ve mannitol gibi tatlandırıcılardan uzak durulmalıdır.
   
• Kabızlık, şişkinliği ve gaz sıkışmasını arttırır. Su alımının ve fiziksel aktivitenin artırılması kabızlığa karşı etkili olabilir.
   
• Şişkinlik ve gaz sıkışması ayrıca sindirim sistemindeki kasların işlevinin değişmesinden de kaynaklanabilir. Kas spazmlarını azaltmaya yardımcı olabilecek ‘antispazmolitik’ adı verilen ilaçların yararlı olduğu belirlenmiştir. Nane yağı, benzer şekilde işlev gördüğüne inanılan doğal bir maddedir. Nane yağının, en azından IBS hastalarında şişkinlik ve diğer sindirim semptomlarına karşı etkili olduğu bilinmektedir.

Gaz Sıkışması Nasıl Geçer?

Probiyotik takviyeleri, bağırsaktaki bakteri ortamını iyileştirdiği için gaz sıkışmasına iyi gelerek gaz ve şişkinlik semptomlarının azalmasına yardımcı olur. Gaz sıkışmasına iyi gelen yöntemler şöyle açıklanır:

• En etkili gaz giderici ‘simetikon’ etken maddeli ilaçlar; şişkinlik ve gerilmeyi azaltır.
   
• Lubiproston ve linaklotide etken maddeli ilaçlar ise kabızlık sorunu yaşayan irritabl bağırsak sendromundaki şişkinliğin azalmasını sağlar.
   
• Bir hastalığa bağlı olmayan gaz sıkışması sorunu yaşayanlara yüzyıllardır tavsiye edilen bazı bitkiler ve çayları yararlı olabilmektedir. Her evde bulunan kimyon, zencefil, nane ve papatya çayları ile bal kabağı, kimyon çok fazla tüketememek kaydıyla gaz oluşumunu engelleyebilir.
   
• Ayrıca halk arasında mandalina kabuğu ve elma sirkesi de gaz sıkışmasına çare olabilir.

Gaz Sıkışması için Hangi Bölümeve Doktora Gidilir?

Geçmeyen, günlük hayatı kısıtlayan veya kronikleşen gaz sıkışması şikayetleri için hastanelerin Gastroenteroloji bölümüne başvurulması gerekir. Gastroenteroloji, sindirim sistemi hastalıkları üzerinde uzmanlaşmış ana bilim dalıdır. Eğer bulunulan sağlık kuruluşunda bu branş yer almıyorsa, ilk değerlendirme, tetkik ve sevk süreci için İç Hastalıkları (Dahiliye) uzmanına gidilmelidir.

Gaz Sıkışması ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular

En kuvvetli gaz gidericiler nelerdir?

Rezene çayı, nane çayı, papatya çayı, limon otu, limonlu su, zencefil, kimyon, karabiber, kişniş, tarçın ve kakule gibi bitki çayları ve yiyecekler etkili doğal gaz gidericilerdir. Egzersiz ve yürüyüş yapmak, hafif masaj uygulamak ve bol sıvı tüketmek gaz giderici etki gösterir.

Gaz nasıl çıkarılır? Karnımda gaz var nasıl çıkarabilirim?

Bağırsak hareketlerini uyarmak için egzersiz ve yürüyüş yapmak, gazın biriktiği ağrı gelişen bölgeye hafif masaj uygulamak, daha fazla sıvı tüketmek, ılık su veya nane, rezene, kimyon veya zencefil gibi bitki çayları içmek gaz çıkarmayı kolaylaştırır.

Stres gaz sıkışmasına ve sancısına neden olur mu?

Birçok hastalığın nedeni olan stresinin, sindirim sistemi üzerinde olumsuz etkileri olabilmektedir. Stres, sinir sistemini ve hormonları olumsuz etkileyebilmektedir. Çok akla gelmese de bazen aşırı strese bağlı gaz sıkışması ve sancı ortaya çıkabilir.

Gaz sıkışmasına neden olan besinler nelerdir?

• Gazlı ve fermente içecekler de (kola ve maden suyu gibi) fazladan hava yutulmasına neden olduğu için gaz sıkışmasına yol açar.
• Başlıca fasulye, nohut ile mercimek gibi baklagiller ve bazı tam tahıllar gaza neden olabilir. Yağlı yiyecekler sindirimi ve midenin boşalmasını yavaşlatabilir.
• Sarımsak ve soğan gibi sebzeler gaza neden olan besinler arasındadır.
• Sindirimi zor olan brokoli ve lahana gibi yeşil sebzeler gaz sıkışmasına sebep olabilmektedir.
• Süt ve peynir ve yoğurt gibi süt ürünlerinin içeriğindeki laktoz şişkinlik hissine ve gaza neden olur.
• Bazı meyveler (portakal, kayısı gibi) ile yüksek oranda lif içeren tam tahıllı gıdalarda gaz sıkışmasının nedenleri arasındadır. Glüten ve buğdaya karşı intoleransları olanlarda gaz sıkışması problemi ortaya çıkmaktadır.
• Artık her mevsim market ve manav tezgahlarında bulunabilin elma, aslında sağlıklı bir besindir. Birçok insanda ise şişkinliğe ve gaza neden olur. Yüksek lif oranı nedeniyle sindirimi zordur.  
• İçeriğinde yüksek miktarda früktoz olan kurutulmuş meyveler gaz sıkışmasına yol açmaktadır. Çünkü früktozun, sindirilmesi zordur.
• Tatlandırıcılar genellikle şekere alternatif olarak kabul edilir. Ancak yüksek miktarlarda sindirim sorunlarına neden olabilirler. Kalın bağırsağınızdaki bakteriler tatlandırıcıları sindirirken gaz da üretebilir.

Gaz sıkışmasına neden olan hastalıklar ve sorunlar nelerdir?

• Asitli mide salgısının yemek borusuna geri kaçmasıyla ortaya çıkan reflü de gaz sıkışmasına neden olan başka bir nedendir. Halk arasında mide ekşimesi olarak bilinen reflü hastalığı, asitli mide özsuyunun yemek borusuna geri kaçmasıyla ortaya çıkmaktadır. Yemeğin ağza gelme hissiyle beraber gaz sıkışması hali reflü hastalarında çok sık görülmektedir.  
• İrritabl bağırsak sendromu (IBS) nedeniyle bağırsakta hareketlilik ortaya çıkmaktadır. Hastaların çoğu şişkinlik yaşar ve bunların yaklaşık % 60'ı şişkinliği en kötü belirti olarak bildirir. FODMAP adı verilen karbonhidratlar, özellikle irritabl bağırsak sendromu olan kişilerde şişkinlik ve diğer sindirim semptomlarına neden olabilir.  Bunun için yüksek FODMAP içeren (buğday, soğan, sarımsak, brokoli, lahana, karnabahar, enginar, fasulye, elma, armut ve karpuz) uzak durulması önerilir. Bu gruptaki hastalarda gaz sıkışması sorunu sıkça ortaya çıkmaktadır.
• Bağırsak hareketlerinin yavaşlaması özellikle ince bağırsakta bakterilerin artmasına neden olabilir. Bakteriler ise gaz oluşumuna yol açabilir.
• Çölyak hastalığı da nedenler arasındadır. Gluten içeren besinleri tüketildiğinde bu gruptaki hastaların bağışıklık sistemi, bağırsak hücrelerine zarar verebilir. Bağırsak yapısındaki bozulma gaz sıkışmasının nedenidir.
• Bağırsak fıtıkları, kabızlık, kolon kanseri, peptik ülser de gaz sıkışmasının nedenleri arasındadır. Ayrıca pankreasın iltihaplandığı ‘pankreatit’ durumunda da gaz sıkışması görülebilir.
• Gıda alerjileri ve enzim eksikliği ya da gıdanın içindeki maddenin sindirilememesi nedeniyle yaşanan gıda intoleransları gaz oluşumunda etkilidir. Mesela laktoz intoleransı, fruktoz intoleransı, yumurta alerjisi ve buğday alerjisi gibi.

Gaz sıkışması ve sancısı bel ağrısı yapar mı?

Gaz sıkışması az da olsa bel ağrısı ya da vücudun başka bölgelerinde ağrıya neden olabilir. Özellikle gaz sıkışmasına bağlı olarak ortaya çıkan durum bel, sırt, kasık ve göğüs ağrısına yol açabilir. Bu bölgelerdeki ağrıların asıl nedenini bulabilmek için uzman doktor muayenesi ve ayrıntılı tetkik ve tahlil yapılmalıdır.

Gaz nasıl çıkar?

Özellikle yürüyüş yapma gibi fiziksel aktiviteler, karın bölgesine masaj yapmak, rezene çayı, nane çayı, papatya çayı veya karanfil suyu ya da çayı içmek gazın ağız veya anüs yoluyla çıkışını kolaylaştırır.

Gaz sancısı nerelere vurur?

Gaz sancısı genellikle karın bölgesini vurur ancak gaz kolonun solunda birikirse göğüs ve kalp ağrısına, kolonun sağında toplanırsa safra kesesi veya apandisit ağrısına benzer ağrılara neden olabilir. Karın bölgesinde şişkinlik, bazen gözle görülür şekilde daha büyük veya gergin görünür, ayrıca bıçak saplanır gibi bir ağrı hissine neden olur.

Sürekli gaz çıkarmak neyin belirtisidir?

Sürekli gaz çıkarmak; sindirim sistemindeki motor fonksiyonların yavaşladığının, mide asidi veya safra salgılarındaki dengesizliklerin ve vücudun sindirim enzim kapasitesinin sınırına dayandığının net bir belirtisidir. Karında gerginlik, gurultu ve batma gibi belirgin gaz sancısı belirtileri ile birleştiğinde bu durum, mikrobiyota çeşitliliğinin azalmasıyla olan bağırsak disbiyozisine işaret eder.

Sürekli gaz çıkarmak neden olur?

Bu durum, tam sindirilemeyen makro besinlerin kalın bağırsakta normalden daha uzun süre kalıp moleküler düzeyde çürümesi ve bu esnada hidrojen, metan veya karbondioksit gazlarını açığa çıkarması nedeniyle olur. Özellikle pankreas enzimlerinin yetersizliği veya ince bağırsak mukozasındaki mikroskopik hasarlar, gıdaların emilmeden alt sindirim yoluna geçmesine yol açarak midede gaz basıncına ve kronikleşen bir gaz salınımına sebebiyet verir.

Sürekli gaz çıkarmak normal mi?

Günün her saatine yayılan ve kokusuyla, sıklığıyla kişiyi sosyal olarak kısıtlayan bir aşırı gaz çıkarma tablosu fizyolojik olarak normal değildir. Sağlıklı bir sindirimde gaz üretimi sadece belirli besinlerin tüketimi sonrasında pik yaparken, durumun süreklilik kazanması ve hafifletilemeyen bir gaz sancısı ile seyretmesi, bağırsak duvarındaki geçirgenliğin artmış olabileceğini gösteren ve klinik olarak incelenmesi gereken bir anomalidir.

Sürekli gaz çıkarmak hamilelik belirtisi mi?

Gebeliğin ilk haftalarından itibaren salgılanan beta-HCG ve progesteron hormonlarının, gastrointestinal sistemdeki düz kas reseptörlerini bloke ederek tüm sindirim ritmini yavaşlatması nedeniyle bu durum güçlü bir hamilelik belirtisidir. Embriyonun rahme tutunma evresinde metabolizmanın sıvı tutması ve bağırsak içi pelvik basıncın değişmesi, henüz rahim büyümeden bile midede gaz birikmesine ve erken dönemde kendini gösteren aşırı gaz çıkarma refleksine yol açar.

*Bu içeriğin geliştirilmesine Memorial Tıbbi Yayın Kurulu katkı sağlamıştır. Sitede yer alan tüm içerikler yalnızca genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Şikayetinizle ilgili değerlendirme, tanı ve tedavi için mutlaka bir doktora başvurunuz."