Nörolojik Göz Hastalıkları Nelerdir?

Nörolojik Göz Hastalıkları Nedir?

Nörolojik göz hastalıkları; göz yapısında sorun olmaksızın, beyin veya görme sinirlerindeki hasarlar nedeniyle beyin-göz iletişiminin bozulmasıyla ortaya çıkan rahatsızlıklardır. Nörolojik bir hasarın oluşması halinde göz yapısı tamamen sağlıklı olsa da görme kaybı, şaşılık, çift görme ve göz hareketlerinde kısıtlılık ortaya çıkabilir. Bu tabloya ayrıca göz kapağı düşüklüğü, görme alanında daralma, renk algısında bozulma ve göz bebeklerinde boyut farkı gibi belirtiler de eşlik edebilir.

Sinir sistemi göz sağlığını nasıl etkiler?

Sinir sistemi göz sağlığını, görsel verilerin optik sinir aracılığıyla beyindeki görme merkezine iletilmesi ve kafa sinirlerinin göz kaslarını yönetmesi aracılığıyla etkiler. Beyin damarlarında oluşan tıkanıklıklar, tümörler, iltihabi süreçler veya sinir kılıfı hasarları ise direkt olarak görme fonksiyonunun bozulmasına yol açabilir. Aynı zamanda göz kaslarını hareket ettiren kafa sinirlerindeki herhangi bir baskı, gözlerin senkronizasyonunu bozar; bu durum şaşılık, çift görme ve görme kaybına neden olabilir.

En sık görülen nörolojik göz hastalıkları

En sık görülen nörolojik göz hastalıkları, optik sinir, beyin dokusu ve kafa sinirlerindeki iletim bozuklukları nedeniyle oluşan, görme kaybı ve göz hareket kısıtlılığı ile seyreden durumlardır. En sık karşılaşılan nörolojik göz hastalıkları şunlardır;

• Göz siniri iltihabı
• Multiple Skleroz'a (MS) bağlı gelişen sinir kılıfı hasarları
• Beyin damar tıkanıklıklarına bağlı gelişen görme alanı kayıpları
• Kafa içi basınç artışı sendromları
• İskemik ve toksik optik nöropatiler
• Göz kaslarını etkileyen kafa sinirlerinin felçleri
• Göz kası-sinir kavşağı hastalıkları

Nörolojik Göz Hastalıklarının Belirtileri Nelerdir?

Nörolojik göz hastalıklarının belirtileri, sinir sistemindeki ve kafa sinirlerindeki hasarın oluştuğu bölgeye göre farklılık gösterir. Beyin ve göz arasındaki iletişimin bozulması ilk olarak algısal farklılıklar, odaklanmakta zorluk ve göz çevresinde baskı hissi gibi belirtilere neden olur. Hasar gören sinirin işlevine bağlı olarak görme alanında daralmalar, renk algısında bozulmalar ve çift görme ya da tek göz kayması gözlemlenebilir. Özellikle göz hareketleriyle artış gösteren ağrılar, optik nörit, kafa içi basınç artışı ve göz kapağı düşüklüğü gibi durumlar bu süreçte ortaya çıkabilir.

Nörolojik göz ağrısı nasıl anlaşılır?

Nörolojik göz ağrısı, göz küresinin arkasında hissedilen, göz hareketleriyle şiddetlenen ve batma hissi ile kendini gösteren semptomlarla anlaşılır. Bu tablo sıklıkla nörolojik göz ağrısı olarak tanımlanır. Göz yorgunluğu veya kırma kusuru ağrılarından farklı olarak, optik nörite bağlı ağrılar gözü hareket ettirirken belirginleşir. Ağrıya ise renk algısında bozulma ve bulanık görme gibi bazı nörolojik belirtiler eşlik eder.

Çift görme, görme kaybı ve diğer bulgular

Çift görme, görme kaybı ve diğer bulgular, genellikle kafa sinir felçlerine bağlı nörolojik göz kayması belirtileri arasında kabul edilir. Özellikle bir gözün veya her iki gözün odak noktasından kayması, nesnelerin iki tane görünmesi ve görme alanında daralmalar, nörolojik göz hastalıkları ile alakalı olarak ortaya çıkar. Renklerin soluk görünmesi, ani başlayan lekeli görme, göz kapağında düşüklük ve ışığa karşı aşırı duyarlılık gibi belirtiler de bu sürece eşlik eder.

Hangi belirtiler acil müdahale gerektirir?

Acil tıbbi müdahale gerektiren durumlar, aniden gelişen ve hızlı ilerleyen tek taraflı görme kaybı, çift görme ile birlikte ortaya çıkan şiddetli baş ağrısı, göz bebeği boyutlarında dengesizlik ve ani göz kapağı düşüklükleridir. Bu semptomlar genellikle beyin anevrizmasının, inmenin veya akut kafa içi basınç artışının belirtileri olarak değerlendirildiği için hastaya hızlı bir şekilde nörolojik ve oftalmoloji olarak müdahale edilmesi gerekir.

Göz Kayması Neden Olur? Nörolojik Bir Hastalığın Habercisi Olabilir mi?

Göz kayması; göz küresini hareket ettiren dış kasların arasındaki uyumun bozulması ya da bu kaslara iletişimi sağlayan kafa sinirlerinin hasar görmesi sonucunda meydana gelir ve aniden ortaya çıktığında nörolojik bir hastalığın habercisi olabilir. Her iki gözün aynı noktaya odaklanamaması durumu tıbbi olarak şaşılık olarak adlandırılır ve sadece bir göz bozukluğu değildir. Sonradan ve aniden ortaya çıkan göz kaymaları; beyin damar tıkanıklıkları, tümörler veya kafa travmaları gibi nörolojik hastalıkların belirtisi olarak değerlendirilebilir.

Tek bir gözü etkileyen veya hafif seyreden göz kayması dahi merkezi sinir sisteminde gelişen biyolojik bir problemin belirtisi olarak kabul edilebilir. Yalancı göz kayması durumunda ise gözlerde gerçek bir aks sapması yoktur ancak algısal farklılık oluşumu ile aksta sapma olduğu düşünülür.

Ani göz kayması neden olur?

Ani göz kayması, beyin damar tıkanıklıkları, hipertansiyona bağlı sinir bozuklukları, kafa travmaları, tümörler veya enfeksiyonlar nedeniyle gelişen kafa siniri felçleri sonucunda olur. Yetişkinlerde sonradan ve ani bir şekilde gelişen göz kayması problemleri, genellikle nörolojik hastalıklardan kaynaklanır.

Tek göz kayması ve hafif göz kayması ne anlama gelir?

Tek göz kayması, tek bir gözün içe, dışa, yukarı veya aşağı kayması ile beliren ve kayma olan gözü hareket ettiren bölgede bulunan kasın ya da kafa sinirinin hasar gördüğünü gösteren bir durum anlamına gelir. Hafif göz kayması ise başlangıç seviyesindeki bir sinir hasarının ya da göz kaslarındaki kuvvet kaybının belirtisi anlamına gelir.

Yalancı göz kayması ile gerçek göz kayması arasındaki farklar

Yalancı göz kayması, özellikle bebeklerde burun kökünün geniş olması veya göz kapağı kıvrımlarının yapısı nedeniyle gözlerin kayıyor gibi görünmesidir. Gerçek göz kaymasında göz kürelerinin aksı bozukken, yalancı göz kaymasında yapılan detaylı muayenede göz akslarının ve kırma derecelerinin sağlıklı olduğu teşhis edilir.

Bebeklerde ve Çocuklarda Göz Kayması Neden Görülür?

Bebeklerde ve çocuklarda göz kayması, göz kaslarının koordinasyon eksikliği, gözde kırma kusurları ya da doğuştan gelen nörolojik bozukluklar nedeniyle görülür. Yenidoğan döneminde bebeklerin göz kasları ve beynin görme merkezi henüz tam gelişimini tamamlamadığı için ilk haftalarda görülen göz kaymaları normal kabul edilebilir ancak bu durumun sürekli olarak tekrarlanması halinde göz hastalıkları oluşabilir.

Çocukluk çağında aniden başlayan göz kaymaları ise beyin tümörü, hidrosefali veya nörolojik gelişim bozuklukları ile alakalı olabileceği için çocuk nöroloji uzmanları tarafından detaylı muayene önerilir. Erken teşhis edilemeyen çocukluk çağı göz kaymaları ilerleyen süreçlerde göz tembelliği gibi kalıcı görme kaybına yol açabilir. Bu süreçlerde evde göz kayması testi ile gözde kayma gibi problemlerin değerlendirilmesi de mümkündür.

Bebeklerde göz kayması ne zaman normaldir?

Bebeklerde göz kayması, ilk 4 ile 6 ay arasındaki süreçte normal kabul edilir; bu dönemde göz kasları ve beynin odaklama mekanizması henüz tam gelişmemiştir. Bu nedenle de gözde ara sıra oluşan hafif kaymalar bu gelişim evresinde olağan bir durum olarak kabul edilir. Ancak 6. aydan sonra devam eden, sürekli hale gelen veya tek bir gözde sabitlenen kaymalar söz konusu olduğunda alanında uzman hekimlere danışılması gerekir.

Çocuklarda göz kaymasının nedenleri

Çocuklarda göz kaymasının nedenleri; yüksek kırma kusurlarına bağlı gelişebileceği gibi doğumsal katarakt, göz içi tümörleri ya da kafa içi basınç artışı gibi nörolojik rahatsızlıklardan da kaynaklanabilir. Erken dönemde müdahale edilmeyen kaymalar çocuklarda kalıcı göz tembelliğine ve ilerleyen görme kayıplarına neden olabilir.

Göz Merceği Kayması ile Nörolojik Göz Hastalıkları Aynı Şey midir?

Göz merceği kayması ile nörolojik göz hastalıkları aynı şey değildir. Göz merceği kayması, gözün kendi iç merceğinin yer değiştirmesi olarak tanımlanırken nöroloji bağlantılı göz hastalıkları ise beyin ve sinir yollarındaki hasar ile ilgilidir. Mercek kayması genellikle göz travmaları, miyop veya Marfan sendromu gibi bağ dokusu hastalıklarına bağlı olarak bölgede bulunan lif yapılarının kopması sonucu gelişir.

Nörolojik göz rahatsızlıklarında ise gözün merceğinde veya mercek liflerinde fiziksel bir bozulmaya rastlanmaz. Bu hastalık türlerinde temel sorun beynin göz kaslarına yanlış komut vermesidir. Her iki durumda da görme kalitesinde bozulmalar meydana gelir fakat bu hastalık türlerinde uygulanan tedavi yaklaşımları ve tanı yöntemleri birbirinden farklıdır. Mercek kayması cerrahi müdahale ile düzeltilebilirken nörolojik vakalarda öncelikle beyindeki temel neden tedavi edilmelidir.

Nörolojik Göz Hastalıklarında Tanı Nasıl Konulur?

Nörolojik göz hastalıklarında tanı, ayrıntılı göz muayenesi, nörogörüntüleme yöntemleri ve nörolojik değerlendirmeler sonucunda konulur. Tanı sürecinde öncelikli olarak kişinin; görme keskinliği, göz kaslarının hareket kabiliyeti, göz bebeği refleksleri ve ışık reaksiyonları detaylı bir şekilde incelenir. Ardından kişinin göz içi basıncı ölçülerek göz tansiyonu veya optik sinir başı ödemi olup olmadığı değerlendirilir.

Sinir kanallarını ve beyin dokusunu kesitsel olarak görüntülemek amacıyla bazı görüntüleme yöntemlerine başvurulması gereklidir. Bu süreçte genellikle hastalardan MR çekimi ve VEP testi talep edilir. VEP testi ile optik sinirin iletim hızı ölçülerek sinirdeki iletim blokları net bir şekilde haritalandırılır ve multidisipliner yaklaşım ile tanı süreci gerçekleştirilir.

Göz muayenesi ve nörolojik değerlendirme

Tanı süreci detaylı göz muayenesi, görme keskinliği testi, renkli görme testleri ve ışık reflekslerinin incelenmesi ile gerçekleştirilir. Daha sonrasında ise kişinin göz hareketlerinin detaylı bir şekilde taranması gerekir. Böylelikle hangi sinirin süreçten etkilendiği teşhis edilebilir. Aynı zamanda hastanın reflekslerinin değerlendirilmesi ve nörolojik incelemelerin yapılması da oldukça önemlidir.

MR, BT ve diğer tanı yöntemleri

Sinir liflerindeki iltihaplanmaları ve beyindeki doku hasarlarını görüntülemek için kişilerden manyetik rezonans MR çekimi talep edilir. Bu süreçte optik MR çekimine de başvurulması gerekli olabilir. Kişinin kafa bölgesinin ve bölgede oluşabilecek kanamaların değerlendirilebilmesi için ise bilgisayarlı tomografi BT çekimine başvurulur. Optik sinir iletim hızının ölçülebilmesi için VEP testi ve retina sinir lifi kalınlığının ölçülmesi için de OCT yöntemine başvurulur.

Evde Göz Kayması Testi Yapılabilir mi?

Evde göz kayması testi yapılabilir ancak yapılan testler kesin tanı için yeterli değildir. Sadece kişilerin durumu değerlendirmesine yardımcı olur. Özellikle çocuklarda ve bebeklerde göz kayması şüphesi söz konusu ise bu testin evde, ebeveynler tarafından uygulanması mümkündür. Kişi kendisi için de bu testi uygulayabilir. Bu test genellikle şiddetli göz kaymalarının fark edilmesine yardımcıdır. Hafif göz kayması gibi durumlar bu test ile fark edilemez.

Kişiler, çocuklarının göz hizasını kontrol etmek için düz bir ışık kaynağına baktırarak kornea üzerindeki ışık yansımasını inceleyebilir. Sağlıklı bir gözde ışık yansıması her iki göz bebeğinin tam ortasında yer alırken, kayma olan gözde ışık yansıması merkezin dışına doğru kayma yapabilir. Evde uygulanabilecek bir diğer yöntem ise sırayla bir gözü kapatıp açarak odaklanma sırasında göz küresinde bir düzeltme hareketi olup olmadığını izlemektir.

Nörolojik Göz Hastalıklarında Tedavi Nasıl Planlanır?

Nörolojik göz hastalıklarında tedavi; hastalığa yol açan nörolojik problemin ortadan kaldırılması ve hastanın yaşam kalitesinin artırılmasına yönelik olarak planlanır. Eğer kişilerde şaşılık veya çift görme gibi problemler nörolojik bir sinir hasarından kaynaklanıyorsa tedavide öncelikli olarak beyindeki ödem, tümör veya damar hastalığı tedavi edilir. Bu süreçte hastanın konforunu sağlamak ve çift görme sorununu engellemek için özel prizmatik camlı gözlükler reçete edilebilir. Göz kaslarını güçlendirmek ve beyin ile göz koordinasyonunu yeniden sağlamak için ise göz kayması egzersizleri önerilir.

Göz kayması tedavisi nasıl yapılır?

Göz kaymasının tedavisi, öncelikle altta yatan nörolojik problemin teşhisi ve tedavisi ile yapılır. Daha sonrasında ise gözdeki kırma kusurları için gözlük kullanımı ile tedavi sürecine devam edilebilir. Göz tembelliğini önlemek için ise kapama tedavisi veya özel prizmatik camlı gözlükler hastalara önerilebilir. Sinir felçlerine bağlı gelişen kaymalarda ise cerrahi müdahaleye başvurulabilir.

Göz kayması egzersizleri ne kadar etkilidir?

Göz kayması egzersizler, özellikle iki gözün birlikte odaklanma yeteneğini geliştirmek için faydalıdır. Ancak direkt olarak nörolojik problemlerin tedavisi için tek başına yeterli değildir. Bu egzersizler tedavi sürecinde destekleyici olarak uygulandığında daha fazla fayda sağlar.

Göz kayması ameliyatı kimler için uygundur?

Göz kayması ameliyatı; gözlük veya prizma kullanımına rağmen düzelmeyen, sinirlerin iyileşme süreci tamamlandığı halde kalıcı kayma probleminin ortaya çıkması ve çift görme probleminin devam etmesi halinde ameliyata başvurulması gerekli olan hastalar için uygundur.

Nörolojik Göz Hastalıkları için Hangi Bölüme ve Doktora Gidilmeli?

Nörolojik göz hastalıkları şüphesi olan kişilerin öncelikle nöroöftalmoloji veya nöroloji bölümlerinden randevu alarak muayene olması gereklidir. Nöroöftalmoloji hem göz hem de sinir sistemini kapsayan hastalıkların teşhis ve tedavisiyle ilgilenir. Nörolojik göz hastalıkları söz konusu ise nöroöftalmoloji, öftalmoloji ve nöroloji uzmanları kişinin tıbbi sürecine dahil olur.

Nörolojik Göz Hastalıkları ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Nörolojik göz hastalıkları tamamen iyileşebilir mi?

Nörolojik göz hastalıklarının tamamen iyileşebilmesi, altta yatan nörolojik hasarın türüne ve şiddetine bağlı olarak değişkenlik gösteren bir durumdur. Erken dönemde tespit edilen sinir hasarları, enfeksiyonlar veya vitamin eksikliklerine bağlı vakalar, uygulanan tedaviler ile tamamen düzelebilir. Ancak geri dönüşümsüz sinir hücresi kayıplarında veya geç kalınmış vakalarda tamamen iyileşme görülmeyebilir.

Ani göz kayması hangi hastalıkların belirtisi olabilir?

Ani gelişen göz kayması; beyin damar tıkanıklığı, beyin kanaması, beyin tümörleri, multiple skleroz (MS) ve kafa içi basınç artışı gibi ciddi hastalıkların belirtisi olabilir. Beyinden göz kaslarına giden kafa sinirlerinin ani bir şekilde felç olması, gözün aniden içe veya dışa kaymasına neden olur. 

Bebeklerde göz kayması ne zaman doktora gösterilmelidir?

Bebeklerde göz kayması 4. aydan sonra da sürekli olarak tekrarlıyorsa veya ilk aylarda bile kayma sürekli aynı gözde sabit kalıyorsa doktor muayenesi gereklidir.

Göz kayması her zaman ameliyat gerektirir mi?

Göz kayması ameliyatı her zaman gerekli olmayabilir. Ameliyat; kaymanın sebebine bağlı olarak gözlük kullanımı, kapama tedavileri veya egzersizlerle de tedavi edilebilir. Kırma kusurlarına bağlı gelişen şaşılıklar doğru gözlük kullanımıyla düzelebilir. Ancak sinir felçlerine bağlı kalıcı kaymalarda, medikal tedaviye yanıt vermeyen vakalarda ve yüksek dereceli şaşılıklarda ameliyat gereklidir.

Evde göz kayması testi güvenilir midir?

Evde yapılan göz kayması testleri sadece ön kontrol sağlar ve gizli kaymaları tespit edemez. Bu nedenle de tamamen güvenli bir yöntem olarak kabul edilmez.

Göz kayması egzersizleri gerçekten işe yarar mı?

Göz kayması egzersizleri, özellikle gizli ya da hafif göz kayması problemlerinde göz kaslarını güçlendirerek fayda sağlamaktadır. Ancak bu egzersizler nörolojik bir sinir felcine veya yüksek kırma kusuruna bağlı gelişen göz kaymalarını direkt olarak iyileştirmez.

Tek göz kayması ciddi bir nörolojik hastalığın belirtisi olabilir mi?

Evet, tek göz kayması; beyin sapı lezyonları, kafa siniri felçleri, beyin anevrizmaları veya tümör gibi ciddi nörolojik hastalıkların ilk belirtisi olabilir. Özellikle daha önce gözünde hiçbir sorun olmayan kişilerde aniden ve tek taraflı kayma başlaması, kafa içi bir patolojik problem ile alakalı olabilir.

*Bu içeriğin geliştirilmesine Memorial Tıbbi Yayın Kurulu katkı sağlamıştır. Sitede yer alan tüm içerikler yalnızca genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Şikayetinizle ilgili değerlendirme, tanı ve tedavi için mutlaka bir doktora başvurunuz."