OCT Nedir? Göz Tomografisi Nasıl Yapılır?

OCT (Optik Koherens Tomografi) Nedir?

Optik Koherens Tomografi (OCT); gözün arka kısmında yer alan ağ tabakasını (retina), görme merkezini (makula) ve optik sinirleri hücresel boyutta inceleyen ileri teknoloji bir göz tomografisidir. Göze herhangi bir cihaz teması olmadan, sadece zararsız ışık yansımalarıyla saniyeler içinde gerçekleştirilen bu yöntem, göz arkasındaki doku hasarlarını ve mikroskobik değişiklikleri teşhis etmeyi sağlar.

OCT (Optik Koherens Tomografi) Nasıl Çalışır?

Optik koherens tomografi özellikle gözdeki retina bölgesinin detaylı bir şekilde incelenmesi için kullanılan bir tür görüntüleme yöntemidir ve ışık dalgaları kullanılarak işlem gerçekleştirilir. Kişinin gözüne kızılötesi ışık verilir ve bu ışığın yansıması ile birlikte gözdeki problemlerin incelenmesi mümkün hale gelir.

Işık dalgaları ile retina görüntüleme

OCT cihazı yardımı ile kişinin gözüne zarar vermeyecek ışık dalgaları gönderilir. Bu ışık dalgaları ise retina dokularında yansıma yaparak cihaza iletilir. Cihaz, bu yansımaları analiz ederek bilgisayarlı sistemlerde görüntüye dönüştürür. Sisteme iletilen görüntü sayesinde hastanın retina bölgesinde herhangi bir sorun olup olmadığı detaylı bir şekilde incelenebilir.

Retina tabakalarının kesitsel analizi

Retina bölgesi çok katmanlı bir yapıdan oluşur ve OCT göz tomografisi sayesinde retinanın her katmanının detaylı bir şekilde görüntülenmesi mümkün hale gelir. Tabakaların detaylı analiz edilebilmesi sayesinde retinada ödem ya da doku hasarı olup olmadığı belirlenebilir. Retina yırtığı gibi problemler de yine bu görüntüleme yöntemi ile teşhis edilebilir.

Radyasyon içermeyen güvenli teknoloji

OCT göz röntgeni çekilirken radyasyon içermeyen cihazların kullanımından faydalanır. Böylelikle kişilerin göz yapısına herhangi bir zarar vermeden tanı süreci gerçekleşmiş olur. İşlem esnasında cihazın göz ile herhangi bir teması yoktur. Kişilerde, işlemde ve işlem sonrasında ağrı ya da acı yaşanmaz.

Göz Tomografisi (OCT) Neden Çekilir?

Göz tomografisi (OCT), göz hastalıklarının teşhis ve takip süreci için çekilir. Optik sinir ve retina bölgelerinde meydana gelen hasarlar, göz tomografisi ile teşhis edilebilir. Özellikle erken dönemde hastalıkların teşhis edilmesi, OCT sayesinde mümkün hale gelir ve gerekli tedavi sürecine başlanır.

Erken dönemde göz hastalıklarını tespit etme

Diyabete bağlı olarak hastaların görme problemleri meydana gelebilir. Özellikle diyabetik retinopati gibi görme problemleri, göz tomografisi çekimi ile erken dönemde teşhis edilebilir. Bu nedenle tip 1 ve tip 2 diyabet hastalarının belirli aralıklarla göz muayenesine gitmesi gereklidir. 

Görme kaybı riskini belirleme

Retinada meydana gelen hasara bağlı kişide ciddi görme sorunlarının oluşma riski vardır. Özellikle tip 2 ve tip 1 diyabet hastalığına bağlı olarak kişilerde görme kaybı meydana gelebilir. Farklı görme problemleri de ilerleyen süreçte geçici ya da kalıcı görme kaybına yol açabilir. Kişide hastalıklara bağlı olarak görme kaybı riskinin belirlenebilmesi için göz taraması yapılması gerekir.

Tedavi sürecini ve hastalık ilerlemesini takip etme

Hastaların tedavi sürecinin planlanabilmesi için göz tetkikleri uygulanır ve öncelikle kişideki problem teşhis edilir. Tedavi sürecine başlandıktan sonra ise iyileşme sürecinin nasıl ilerlediğinin takip edilmesi gereklidir. Bu nedenle hastalık ilerlemesinin değerlendirilebilmesi için düzenli aralıklarla kontrole gidilmelidir.

OCT Hangi Hastalıkların Tanısında Kullanılır?

OCT, retina ve optik sinir hastalıklarının tanı sürecinde kullanılan bir yöntemdir. Makula dejenerasyonu, diyabetik retinopati, makula ödemi ve glokom gibi birçok göz hastalığı, bu yöntemle teşhis edilebilir. Retina tabakalarının ayrıntılı bir şekilde incelenmesine imkan sunan OCT yöntemi sayesinde retinada oluşan problemlere dair tanı konulabilir.

Glokom (göz tansiyonu)

Göz tansiyonu (glokom), göz içerisindeki basıncın artması ile birlikte optik sinirin zarar görmesine bağlı olarak kişilerde geçici ya da kalıcı görme kaybına neden olabilen bir sağlık problemidir. Kronik göz hastalıkları arasında yer alır ve ilerleyiciliği bulunur. Bazı kişilerde ise gece körlüğü gibi problemlere neden olabilir. Erken dönemde teşhis edilmesi ile ilerleme süreci yavaşlatılabilir.

Sarı nokta hastalığı (makula dejenerasyonu)

Sarı nokta hastalığı, gözün retina bölgesinin merkezinde yer alan makulanın dejenerasyona uğraması olarak bilinir. Özellikle yaşın ilerlemesi ile birlikte ortaya çıkar ve görüş alanında sarı noktaların görülmesi gibi belirtileri bulunur. Bölgede yer alan hücrelerin hasar görmesi, görmede bulanıklığa ve eğri görünüme neden olabilir. Sarı nokta hastalığı teşhisi için OCT yöntemine başvurulması mümkündür.

Diyabetik retinopati (gözde şeker hastalığı)

Diyabetik retinopati, diyabet hastalığı nedeni ile retina bölgesinde bulunan damarların zamanla hasar görmesidir. Retinadaki damar yapılarının incelenebilmesi için göz tomografisi çekilmesi gereklidir. OCT, retina katmanlarının incelenmesini sağladığı için bölgede oluşan hasarların değerlendirilmesi de mümkün hale gelir.

Makula ödemi ve retina problemleri

Makula bölgesinde ödem oluşumu ve retina problemleri meydana geldiğinde kişilere tanı konulabilmesi için OCT yöntemi ile göz, detaylı bir şekilde incelenir. Retinanın katmanlarının kesitsel olarak görüntülenebilmesi sayesinde hem retinadaki problemler teşhis edilebilir hem de makula ödemi görülür. Makuladaki ödemin ne kadar şiddetli olarak oluşum gösterdiği de bu yöntem ile anlaşılabilir.

OCT Göz Tomografisi Nasıl Yapılır?

OCT göz tomografisi, hastanın göz bebeğinin büyütülebilmesi için damla damlatılarak gerçekleştirilir. Damla işlemi her hasta için gerekli olmayabilir. Damla damlatıldıktan sonra ise hasta oturur ve çenesini OCT cihazına yerleştirir. Böylelikle uzman hekimler cihazdan kızılötesi ışıkları retinaya yansıtarak detaylı incelemeyi yapar.

Hasta pozisyonu ve cihaza yerleşim

Hasta genellikle bir sandalyeye oturur ve çenesini tomografi cihazına yerleştirir. Gözlerin kırpılmaması ve cihazda sabit bir noktaya bakılması gereklidir. Bunun için alın kısmı da cihazın üst kısmına dayanır. Baş bölgesinin sabit tutulması, işlem esnasında oluşacak hareketlerin engellenmesine yardımcıdır. 

Göz bebeği büyütme (gerekli durumlarda)

İşlemden önce kişinin gözüne, göz bebeğinin büyütülmesine yardımcı bir damla damlatılır. Damlaların etki göstermesi için ortalama 10 dakika beklenmesi gerekli olabilir. Göz bebeğinin büyütülmesi, retinanın daha detaylı incelenmesine yardımcıdır. Fakat damla kullanımı her hasta için gerekli değildir.

Temassız ve ağrısız tarama süreci

İşlem esnasında göze temas eden hiçbir işlem yapılmaz. Bu nedenle de hastalarda ağrı ya da acı hissi meydana gelmez. Görüntüleme yönteminde kullanılan kızılötesi ışıklar ise düşük güçte olduğu için kişinin göz yapısına zarar vermez. Bu nedenle OCT güvenli bir işlem türü olarak kabul edilir. 

İşlem süresi ve sonrası süreç

İşlem süresi ortalama olarak 10 - 15 dakika olarak değerlendirilir. Kişiye damla damlatıldıysa işlem 15 dakika sürebilir ancak damlasız işlem yapılacaksa bu süre 5 dakikaya kadar düşebilir. İşlem sonrasında ise kişi günlük yaşantısına devam edebilir. Damla nedeni ile gözde hafif sulanma olabilir.

OCT Sonuçları Nasıl Değerlendirilir?

Optik koherens tomografi işlemi sonrasında sonuçların değerlendirilebilmesi için retinanın kesitsel görüntülerinin incelenmesi gereklidir. Retina tabakaları ve tabakaların kalınlığı, bu görüntüler sayesinde değerlendirilir. Retinada ve optik sinirde anormal bulguların olup olmadığı da yine kesit görüntülerine bakılarak anlaşılabilir.

Retina kalınlığı ve katman analizi

Retina çok katmanlı bir yapıya sahip olduğu için her katmanın detaylı bir şekilde analiz edilmesi gereklidir. Optik koherens tomografi her katmanın değerlendirilmesine imkan sunar. Böylelikle retinanın kalınlığı da incelenebilir. Bölgede ödem ya da sıvı birikimi meydana geldiğinde, retinada kalınlaşma ortaya çıkabilir. İlerleyen süreçlerde ise retina kalınlaşması, kişilerde görme kaybına yol açabilir. 

Normal ve anormal bulgular

Retina tabakalarının görüntüsü genellikle simetriktir. Bölgede asimetrik bir görüntüye rastlanması ise anormal bulgu olarak değerlendirilir. Anormal bulgulara rastlanması aynı zamanda; glokom, sarı nokta oluşumu ve diyabetik retinopati hastalıklarının belirtisi olabilir.

Uzman doktor yorumu

Göz hastalıkları uzmanları, kişiyi muayene ettikten ve optik koherens tomografi çekimini gerçekleştirdikten sonra görüntüleri inceler. Yapılan inceleme sonucunda anormal bulguların olup olmadığı değerlendirir ve kişide ortaya çıkan klinik bulguları da göz önüne alarak hastaya tanı koyar. Tanı konulan hastalığa bağlı olarak gözlük ya da lens kullanımı önerilebilir. Bazı durumlardaysa cerrahi müdahaleye başvurulması gerekli olabilir. 

OCT ile Göz Röntgeni Aynı mı?

OCT ile göz röntgeni aynı işlem türleri değildir. Optik koherens tomografi, ışık dalgalarının kullanımına başvurularak retinanın ve optik sinirin incelenmesini sağlar. Göz röntgeni ise rutin retina kontrollerinde tercih edilen bir yöntem değildir ve genellikle X ışınlarının kullanımı ile işlem gerçekleştirilir.

OCT (Göz Taraması) Zararlı mı?

OCT (göz taraması) zararlı bir işlem türü değildir. İşlem esnasında kullanılan ışık dalgalarının göze zarar vermemesi için düşük ışık gücü uygulanır. Aynı zamanda direkt olarak göz ile temas olmadığı için riskli bir durum yoktur. Bu süreçte işlem yaptıran kişilerde herhangi bir yan etkiye de rastlanmadığı bilinir.

Işık bazlı teknoloji ve güvenlik

OCT cihazı, düşük güçte ışık dalgalarının kullanılması ile göz taramasını gerçekleştirir. Işık bazlı teknoloji sayesinde işlemin güvenli bir şekilde uygulanması mümkün hale gelir. Çocuklarda ve ileri yaştaki kişilerde de güvenli bir şekilde optik koherens tomografi işleminin yapılması mümkündür.

Yan etki ve risk durumu

İşlem esnasında riskli herhangi bir durum yoktur ve işlem sonrasında da hastalarda yan etki oluşumu gözlemlenmemiştir. Göz bebeği büyütücü damla kullanımı sonrasında ise bazı belirtiler ortaya çıkabilir. Özellikle gözde bulanıklık ya da ışığa karşı hassasiyet oluşumu gibi belirtiler, kullanılan damlaya bağlı olarak görülebilir. Bu belirtiler ise kısa süre içerisinde geçer.

OCT Öncesi ve Sonrası Nelere Dikkat Edilmeli?

OCT işleminden önce kişi kontakt lens kullanıyorsa lensi çıkarmalıdır. Göz hastalıkları nedeni ile kullanılan damla ya da ilaç türleri varsa bunların doktora bildirilmesi gerekir. İşlem sonrasında damla kullanılmış ise bir süre araç kullanılmaması önerilir. Gözdeki bulanıklık ya da ışık hassasiyeti geçene kadar güneş gözlüğü takılabilir.

OCT Göz Tomografisi Kimlere Yapılır?

OCT göz tomografisi, görme problemi yaşayan kişilere yapılır. Böylelikle görme probleminin temel nedeni teşhis edilir ve hastalara tanı konularak gerekli tedavi yöntemlerine başvurulabilir. Glokom problemi yaşayan kişilerde ve diyabet hastalarında ise düzenli olarak OCT uygulamasının gerçekleştirilmesi gereklidir. 

Görme problemi yaşayanlar

Görme problemi yaşayan kişilere optik koherens tomografi uygulanması gerekir. Görmede azalma, bulanık görme, görme alanında leke oluşumu vb. belirtiler söz konusu ise kişide ortaya çıkan görme probleminin ve bu probleminin temel nedeninin belirlenmesi için OCT yöntemine başvurulabilir.

Diyabet ve glokom hastaları

Diyabet hastalarında ilerleyen süreçte görme problemlerinin yaşanma riski göz önüne alınarak optik koherens tomografi işlemi gerçekleştirilir. Glokom hastalarında da göz içerisindeki basıncın artması, ilerleyen dönemde körlüğe neden olabileceği için düzenli olarak OCT gerekli olabilir.

Düzenli göz kontrolü gereken kişiler

Özellikle diyabet hastalarının düzenli olarak göz kontrolüne gitmesi gereklidir. Yüksek kan şekeri seviyesi zaman içinde retinadaki damar yapılarına zarar verebilir. Bu duruma bağlı olarak ise diyabetik retinopati gibi bazı hastalık türlerinin ortaya çıkma riski de artış gösterir. Erken dönemde bu tür hastalıkların fark edilebilmesi için düzenli takip gerekir.

OCT ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular

OCT kaç dakika sürer?

Optik koherens tomografi işlemi yaklaşık olarak 10 ile 15 dakikalık bir süre içerisinde gerçekleştirilir. Göz bölgesinin rahat görüntülenmesi için damla damlatılır ve daha sonrasında tomografi çekimi yapılır. Böylelikle işlem tamamlanmış olur ve kişi günlük yaşantısına devam edebilir.

Göz tomografisi acı verir mi?

Hayır, göz tomografisi acı verici bir işlem değildir. İşlem esnasında kişinin gözüne hiçbir şekilde temas edilmez. Fakat göze damla damlatılma işlemi kişide rahatsızlık hissine neden olabilir. Damla gözü yakmaz, ağrıya ya da acı hissine yol açmaz.

OCT sonuçları hemen çıkar mı?

OCT sonuçları genellikle aynı gün içerisinde çıkar ve uzman hekimler tarafından gerekli değerlendirmeler gerçekleştirilir. Göz tomografisi çeken hastaneler, sonuçlar çıktıktan ve değerlendirmeler yapıldıktan sonra hastaya kesin tanı koyarak tedavi planlamasını gerçekleştirir.

*Bu içeriğin geliştirilmesine Memorial Tıbbi Yayın Kurulu katkı sağlamıştır. Sitede yer alan tüm içerikler yalnızca genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Şikayetinizle ilgili değerlendirme, tanı ve tedavi için mutlaka bir doktora başvurunuz."