Omurga Kırıkları Nedir? Omurga Kırığı Tedavisi Nasıl Yapılır?

Omurga Yapısı ve Temel Anatomisi 

Omurga yapısı, vertebra adı verilen kemiklerin diziliminden oluşur. Vücudun dik bir şekilde durabilmesi ve omuriliğin korunması için bu kemik türlerine ihtiyaç duyulur. Omurga sayesinde vücut hareketlerinin gerçekleştirilmesi sağlanır. Omurga, 33 omurdan oluşur ve vücudun farklı bölgelerine kadar uzanır. Her omur arasında diskler yer alır. Bu diskler, omurganın esnekliğini sağlarken aynı zamanda da bölgeye alınan darbelerin şiddetini azaltmaya yardımcıdır. Diskler sayesinde omurların birbirine sürtmesi de önlenmiş olur.

Omurga Kırığı Nedir? 

Omurga kırığı, vertebra kemiklerinin bazı nedenlere bağlı olarak kırılması ve iskelet sisteminin hasar almasıdır. Hafif kırılmalar, kemik yapısına zarar verebilir. Fakat şiddetli kırık oluşumları direkt olarak omuriliğe ve bölgede bulunan sinir dokularına hasar verir. Bu durum, ciddi omurga problemlerinin oluşmasına yol açar.

Omurga Kırığı Nasıl Oluşur? 

Omurga kırığı genellikle trafik kazalarına ve yüksekten düşmeye bağlı olarak ortaya çıkar. Bölgeye şiddetli darbelerin alınması halinde kırılmalar meydana gelebilir.

Stabil ve instabil omurga kırıkları arasındaki fark 

Stabil omurga kırıklarında omurganın genel sağlığı korunur ve omurilik hasarı azdır. İnstabil kırıklarda ise omurganın denge mekanizması hasar görür. Bu durum, omuriliğe ve bölgedeki sinir dokularına zarar verir. Stabil kırıklarda ilaç tedavisi ve fizik tedavi ile kişinin semptomları hafifletilebilir. İnstabil omurga kırığı tedavisi için ise cerrahi müdahale gereklidir.

Kompresyon kırığı, patlama (burst) kırığı ve diğer kırık tipleri 

Omurga bölgesinde meydana gelen kırıkların farklı türleri bulunur. Kompresyon kırıkları, vertebra kemiklerinin ön kısmının hasar almasıdır. Özellikle kemik erimesi problemi olan kişilerde bu duruma daha sık rastlanır. Patlama yani burst kırığı, şiddetli travmalara bağlı olarak ortaya çıkar. Omur kemiği bu nedenle parçalanabilir. Kırılan kemik parçaları sinir dokularına baskı yapar. 

Bilinen diğer bir kırık tipi ise disk yapısının zarar görmesine bağlı olarak ortaya çıkan kırılmalardır. Bu durum genellikle intervertebral disk bozukluğu gibi durumlarda ortaya çıkar. Diskler hasar gördüğünde kemikler arasında sürtünme artış gösterir ve sürtünme bir süre sonra kemiklerin güçsüzleşmesine yol açar. Kemikler güçsüzleştiğinde ise kırılma riski artar.

Omurga Kırıklarının Nedenleri Nelerdir?

Omurga kırıklarının temel nedenleri, şiddetli spor yaralanmaları ve trafik kazalarıdır. Özellikle yüksekten düşme nedeni ile bölgede kırık oluşumu gözlemlenir. Omurga kemiği kırığı nedenleri arasında şu maddeler yer alır:

Yüksek enerjili travmalar

Omurgaya şiddetli bir darbe alınması, bölgede kırık oluşumuna yol açar. Özellikle trafik kazalarında bu duruma daha sık rastlandığı bilinir. Yoğun performans gerektiren ve ağırlık kullanımına ihtiyaç duyulan spor türlerinde omurgaya sert darbeler alınabilir. Bu gibi durumlarda da bölgede kırılmalar meydana gelebilir. Yüksek bir yerden aşağı düşülmesine bağlı olarak da kişilerde omurga kemiği kırığı görülebilir.

Osteoporoza bağlı omurga kırıkları 

Osteoporoz genellikle ilerleyen yaşlarda ortaya çıkar. Kemik erimesi olarak da bilinen bir sağlık problemidir. Kişinin kemiklerinde erime meydana geldiğinde, kemik yoğunluğu azalır. Bu nedenle de bölgeye hafif darbeler alınması dahi şiddetli sonuçlara yol açar ve kırık riskini artırır.

Tümör, metastaz ve enfeksiyona bağlı patolojik kırıklar 

Bazı hastalık türlerine bağlı olarak kişilerin kemik yapısında zayıflamalar meydana gelebilir. Bu durum ise omurgada patolojik kırıkların oluşmasına yol açar. Özellikle omurilik tümörü gibi tümör türleri, kırık oluşumuna yol açabilir. Farklı tümör türlerinin metastaz yaparak omurgayı etkilemesi de mümkündür.

Spor yaralanmaları ve iş kazalarına bağlı omurga kırıkları 

Ağır işlerde çalışan kişilerde omurga kırıkları görülebilir. Özellikle bölgeye fazla yük binmesi, omurgada yer alan kemiklerin güçsüzleşmesine ve kırılmasına neden olur. Yüksekten düşme riski bulunan iş kollarında da işçilerin güvenlik kurallarına uyması gereklidir. Düşmelere bağlı olarak bölgede kırıklar oluşabilir. İş kazaları haricinde ise spor yaralanmaları nedeniyle omurga kemiğinde kırık oluşma riski söz konusudur. Özellikle dövüş sporlarında bu duruma daha sık rastlanır.

Risk faktörleri: yaş, cinsiyet, kemik erimesi, kronik hastalıklar 

Omurga bölgesinde kırılmaların meydana gelmesindeki en büyük risk faktörü yaştır. Özellikle 50 yaş ve üzeri kadınlarda kemik erimesi riski yüksek olduğu için kemikler daha kolay bir şekilde kırılabilir. Aynı zamanda bazı kronik hastalık türleri de bu kırılmaların risk faktörü olarak değerlendirilir. Kronik hastalığı olan kişiler genellikle uzun süre boyunca ilaç kullanır. Kullanılan ilaçlardan bazıları ise kemiklerin zayıflamasına ve güçsüzleşmesine yol açar. 

Omurga Kırığı Belirtileri Nelerdir? 

Omurga kırığı genellikle bölgesel ağrı gibi belirtiler ile ortaya çıkar. Şiddetli kırılmalarda ise hareket kısıtlılığı görülebilir. Bazı kişilerde nörolojik belirtiler görülür ya da ödem oluşumu meydana gelir. Omurga kırığı belirtileri şunlardır;

• Ani sırt, bel veya boyun ağrısı
• Hareket halinde artan ağrı
• Günlük hareket kısıtlılığı
• Güç kaybı
• Uyuşma ve karıncalanma
• Vücut duruşunda bozulma

Ani gelişen sırt, bel veya boyun ağrısı 

Omurgada kırık meydana geldiğinde en sık görülen belirtiler arasında ağrı hissi yer alır. Özellikle bel ve boyun bölgelerinde ani ağrı oluşumu gözlemlenir. Omurga kırığına bağlı olarak sırt ağrısı da görülebilir. 

Hareketle artan ağrı ve günlük aktivite kısıtlılığı 

Omurga bölgesinde kırık oluşumu söz konusu ise kişiler hareket ettiklerinde sırt, bel ve boyun ağrıları daha da şiddetli hale gelir. Bu durum, hastaların günlük yaşantısını zorlaştırır. Gün içerisinde hareket kısıtlılığı görülür.

Uyuşma, karıncalanma ve güç kaybı 

Omurilik ve sinir sistemi kırıklar nedeni ile hasar görebilir. Özellikle sinir köklerinin hasar almasına bağlı olarak vücudun bazı bölgelerinde uyuşma ya da karıncalanma hissi ortaya çıkar. Aynı zamanda kişilerde kas güçsüzlüğü de görülür.

İdrar ve gaita kontrolünde değişiklikler 

Ciddi omurilik hasarına bağlı olarak kişilerde idrar kaçırma problemleri meydana gelir. Bu durum, bağırsakları da direkt olarak etkileyeceği için gaita kontrolünde de problemlerin meydana gelme riski yüksektir. Sık tuvalete çıkma ya da bağırsakların ve mesanenin tam olarak boşaltılamaması gibi belirtiler bu süreçte görülebilir.

Boy kısalması ve vücut duruşunda bozulma

Omurga kemiklerinin hasar alması, bölgede çökmeye neden olabilir. Alınan bu hasar nedeniyle bir süre sonra omurga eğrileşmeye başlar ve vücut duruşunda bozulmalar görülür. Oluşan bu duruş bozulmaları ve kemik hasarı ise boy kısalmasına yol açabilir. 

Hangi Durumlarda Acil Olarak Hastaneye Başvurulmalı? 

Omurga kırığı şüphesi söz konusu ise acil olarak hastaneye başvurulmalıdır. Bu tür kırılmalarda erken dönemde tedaviye başlanması, omurga sağlığının korunmasına yardımcıdır. Özellikle ani bel, sırt ve boyun ağrıları, uyuşma, karıncalanma, kas güçsüzlüğü, ödem oluşumu gibi belirtiler ortaya çıkmışsa en kısa sürede hastaneye gidilmesi gerekir.

Omurga Kırıklarında Tanı Nasıl Konur? 

Omurga bölgesinde kırık oluşumu meydana geldiğinde, hastalara tanı konulabilmesi için öncelikle fiziki muayene gereklidir. Daha sonrasında ise bölgedeki kemiklerin incelenmesi için bilgisayarlı görüntüleme tekniklerine başvurulur. Tanı aşamaları şunlardır;

Ayrıntılı öykü alma ve fizik muayene 

Kırık şüphesi olan hastalarda hangi semptomların ortaya çıktığı öğrenilir. Bölgeye darbe alınıp alınmadığı ve belirtilerin ne zaman ortaya çıktığı hakkında bilgi alınır. Ağrının hangi bölgelerde olduğu kontrol edilir. 

Röntgen (düz grafiler) ile ilk değerlendirme

Fiziki muayene sonrasında hastalardan röntgen çekimi talep edilir. Röntgen sonuçları ve semptomlar ile ilk değerlendirme gerçekleştirilir. Birçok kırık türü röntgende görülür ve hastalara tanı konulur. 

Bilgisayarlı tomografi (BT) ile kırığın detaylandırılması 

Röntgen sonrasında kırığın hangi bölgede ve ne kadar şiddetli meydana geldiğinin incelenmesi gereklidir. Bu nedenle de BT yani bilgisayarlı tomografi ile bölge detaylıca incelenir. Bölgede oluşan hasarın şiddeti böylelikle değerlendirilmiş olur. 

Manyetik rezonans görüntüleme (MRG) 

Kırıklar nedeni ile omuriliğin ve bölgedeki yumuşak dokuların zarar görüp görmediğinin belirlenmesi gereklidir. Bunun için ise genellikle manyetik rezonans görüntüleme yani MRG çekimi talep edilir. 

Kemik yoğunluğu ölçümü 

Kişilerde kemik erimesi şüphesi varsa kemik yoğunluğunun ölçülmesi gerekir. Böylelikle oluşan kırığın kemik erimesine bağlı olarak ortaya çıkıp çıkmadığı da belirlenir. Kişilerde kırık söz konusu değilse, yine kemik yoğunluğu ölçümü ile kırık riskinin bu ölçüm ile değerlendirilmesi mümkündür.

Omurga Kırığı Tedavi Yöntemleri Nelerdir?

Omurga kırığı hafif şekilde seyrettiğinde ilaç tedavisi ile süreç kontrol altına alınabilir. Fakat şiddetli kırılmalarda genellikle cerrahi müdahale gerekir. Kırıkların hangi bölgede meydana geldiğine göre de uygulanacak tedavi yöntemleri değişiklik gösterir. Servikal vertebra bölgesindeki yapılarda hasar oluşumu söz konusu olup olmadığına bakılmalıdır. 

Hafif ve yüzeysel kırıklarda istirahat gereklidir. Omurganın stabil tutulması için korse kullanımı önerilebilir. Ağrıların hafifletilmesi için ise hastalara bazı ilaçlar reçete edilir. Gerekli olması halinde kas gevşetici kremler önerilir. Hastanın iyileşme sürecinin hızlandırılması için ise fizik tedavi ve rehabilitasyon sürecine başlanır. İnstabil kırıklarda ise ameliyat gereklidir.

Omurga Kırığı Ameliyatı Türleri Nelerdir?

Omurgada kırık oluşumunda ameliyat gerekli ise genellikle vertebroplasti ve kifoplasti yöntemlerine başvurulur. Böylelikle omurganın desteklenmesi sağlanır ve ağrılar hafifletilir. Omurga sabitleme ameliyatı da bu süreçte tercih edilebilir. Gerekli durumlarda omurga vidalama işleminin gerçekleştirilmesi gerekli olabilir. Omurganın sabit kalmasını sağlamak için bölgeye implant uygulaması yapılır.

Omurga Kırıklarının Olası Komplikasyonları Nelerdir?

Omurga bölgesinde meydana gelen kırıklar, tedavi edilmediği takdirde hareket kısıtlılığı gibi bazı komplikasyonlara neden olur. Kişinin ağrıları kronik hale gelebilir ve duruş bozuklukları oluşur. Omurga kemiği kırıklarının olası komplikasyonları şöyle ortaya çıkabilir:

Kalıcı ağrı ve hareket kısıtlılığı 

Kişiler tedavi olmadıklarında ortaya çıkan bel, sırt ve boyun ağrıları kronikleşmeye başlar. Tedavi olan kişilerde de nadiren kronik ağrı oluşumuna rastlandığı bilinir. Tedavi olmayan kişilerde hareket kısıtlılığı ortaya çıkar ve kişinin yaşam kalitesinde düşüş meydana gelir.

Nörolojik kayıplar ve felç riskleri 

Omurilikte hasar meydana geldiğinde nörolojik belirtiler ortaya çıkabilir. Sinir sisteminin bu süreçten etkilenmesi halinde kişinin kol ve bacak bölgelerinde his kaybı görülebilir. Aynı zamanda kişinin felç geçirme riski de artış gösterir.

Kifoz (öne eğik duruş) ve boy kısalması 

Omurilik hasarına bağlı olarak duruş bozuklukları oluşur. Omurga kemikleri çöker ve omurga ön tarafa doğru eğilmeye başlar. Bu durumda kifoz yani kamburluk gibi problemler görülür. Kemiklerin eğilmesi ve çökmesi aynı zamanda boyda kısalmaya da neden olabilir.

Tekrarlayan kırıklar ve omurga dengesizliği 

Özellikle kemik erimesi problemi olan kişilerde kırılmalar tekrarlayabilir. Kişinin kemik yoğunluğu düşük olduğu için kırık riski yüksektir. Bazı kişilerin ise omurga dengesinde bozulmalar ortaya çıkabilir. 

Omurga Kırıklarından Korunma Yolları Nelerdir?

Omurga kırıklarından korunabilmek için kemik sağlığının korunması gereklidir. Dengeli ve sağlıklı beslenmek, düzenli olarak egzersiz yapmak, alkol ve sigara gibi zararlı maddelerin kullanımından kaçınmak oldukça önemlidir. Riskli spor aktivitelerinde ve tehlikeli iş kollarında ise gerekli güvenlik önlemleri alınmalı, koruyucu ekipmanlar giyilmelidir.

Omurga Kırıkları ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Omurga kırıklarına ne iyi gelir? 

Omurga kırıklarında kişilerin istirahat etmesi ve omurgayı zorlayacak hareketlerden kaçınması gerekir. Doktorların önerdiği korse gibi medikal destek ürünleri söz konusu ise ürünlerin kullanması gerekir. Bu süreçte ani hareketlerden de kaçınılmalıdır. Ağrıların azaltılması için reçete edilen ağrı kesici ilaçlar varsa bu ilaçların da düzenli olarak kullanılması önerilir. 

Omurga kırığı her zaman ameliyat gerektirir mi? 

Hayır, her omurga kırığında ameliyat gerekli değildir. Bazı kırık türlerinde korse kullanımı ile süreç desteklenir. Ağrıların hafifletilmesi sağlanır ve bazı aktivitelerin kısıtlanması gerekir. Böylelikle bir süre sonra kırıklar kendiliğinden kaynar. Fakat omurganın yapısında ciddi hasarlar söz konusu ise ya da sinir dokusu hasar almışsa omurga kırığı ameliyatı gerekli olabilir.

Omurga kırığı iyileşme süresi ne kadardır? 

Omurga kırıkları genellikle birkaç aylık süre içerisinde iyileşir. Bu süreçte oluşan kırığın türü ve hastanın genel sağlık durumu da iyileşme sürecini doğrudan etkiler. Kırık sonrası süreçte bölgenin zorlanmaması, iyileşme sürecinin kısalmasına yardımcı olur. 

Osteoporoza bağlı omurga kırıkları tekrarlar mı? 

Osteoporoz nedeni ile omurgalarda kırık oluşumu görülebilir ve bu durum genellikle tekrarlar. Kemik yoğunluğunun azalması, kırılma riskinin artmasına neden olur. Özellikle ilerleyen yaşlarda kemik erimesi meydana geldiğinde, düşmelere bağlı olarak omurga kırıklarının oluşması mümkündür. Kemik yapısı sağlam olmadığı için kırık oluşumu daha kolay hale gelir.

Omurga kırığı sonrası kalıcı felç riski nedir? 

Omurga kırıklarının omuriliği etkilemesi halinde felç riski söz konusudur. Her omurga kırığı felç oluşumuna neden olmaz. Fakat omurilik hasar aldığında nörolojik problemler görülebilir.

Omurga kırığı olan bir kişi ne zaman yürüyebilir? 

Ciddi kırıklarda kişinin yürümesi birkaç ayı bulabilir. Bu süreçte fizik tedavi desteğinin alınması önerilir. Fakat hafif kırık türlerinde kişiler, bir ay içerisinde yürüyebilir. Bu durum tamamen kırığın türüne ve şiddetine bağlıdır. 

Vertebroplasti ve kifoplasti güvenli yöntemler midir? 

Evet, bu tedavi yöntemleri güvenli olarak kabul edilir. Minimal invaziv cerrahi tedavi yöntemleri olarak bilinirler. Vertebroplasti ve kifoplasti gibi cerrahi müdahaleler sayesinde kişinin ağrıları hafifler ve omurganın stabilitesi korunmuş olur.

Omurga kırığı geçiren hastalar hangi durumlarda tekrar doktora başvurmalıdır? 

Hastaların ağrılarının şiddetlenmesi halinde tekrar doktora başvurması gerekir. Bu süreçte nörolojik belirtiler ortaya çıkabilir ya da hareket kısıtlaması görülebilir. Aynı zamanda bölgesel uyuşmaların ve idrar kaçırma gibi problemlerin ortaya çıkması da mümkündür. Ortaya çıkan bu belirtiler doğrultusunda hastaların doktora başvurması gereklidir.

Omurga kırığı sonrası spor yapmaya geri dönmek mümkün müdür? 

Omurga kırığı sonrasında spor hayatına geri dönmek mümkündür. Fakat bunun için omurga kırığı kaynama süresi tamamlanmış olmalıdır. Kemikler kaynamadan spor yapılması önerilmez. İlk dönemlerde istirahat etmek önemlidir. İlerleyen süreçlerde ise hafif egzersizler ile spora başlanabilir. Yoğun spor programlarına geçiş yapılmadan önce ise doktor muayenesi ve onayı gereklidir. 

Uzun süreli ağrım devam ederse ne yapmalıyım? 

Kırık sonrasında uzun süreli ağrıların meydana gelmesi halinde doktora bilgi verilmesi gereklidir. Omurgada bazı yapısal farklılıklar oluşabilir. Kırık sonrasında bazı kişilerde duruş bozukluğu ya da kifoz gibi omurga problemleri meydana gelebilir. Bu nedenle hastaların tekrar muayene olması gereklidir.

Hangi durumda omurga kırığı için acil servise gitmek gerekir?

Omurga bölgesinde şiddetli ağrıların oluşması halinde acil servise gitmek mümkündür. Özellikle bu sürece; hareket kısıtlılığı, sırt ağrısı, boyun ağrısı, bölgesel uyuşma, güçsüzlük ve yorgunluk gibi belirtilerin eşlik etmesi halinde acil servise gidilmelidir. Bu belirtiler, omurgada ciddi bir problem olduğunu gösterir.

Omurga kırığı için hangi bölüme gidilir? Hangi doktora gidilir?

Omurga kırığı şüphesi taşıyan hastaların hastanelerin Ortopedi ve Travmatoloji veya Beyin ve Sinir Cerrahisi (Nöroşirürji) bölümlerine başvurmaları gerekir. Eğer kırık, yüksek enerjili bir travma (kaza, düşme vb.) sonucu ani bir şekilde meydana gelmişse, vakit kaybetmeden Acil Servis birimine gidilmelidir. Omurga kırıkları hem kemik yapısını hem de merkezi sinir sistemini (omurilik) ilgilendirdiği için, tedavinin planlanmasında uzman hekimler multidisipliner bir yaklaşım sergileyerek kırığın cerrahi mi yoksa konservatif (ilaç, korse, fizik tedavi) yöntemlerle mi iyileştirileceğine karar verirler.

*Bu içeriğin geliştirilmesine Memorial Tıbbi Yayın Kurulu katkı sağlamıştır. Sitede yer alan tüm içerikler yalnızca genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Şikayetinizle ilgili değerlendirme, tanı ve tedavi için mutlaka bir doktora başvurunuz."