Palyatif bakım nedir? Kimler ihtiyaç duyar?

Palyatif Bakım Nedir?

Palyatif bakım, ciddi ve kronik hastalıklar yaşayan kişilerde semptom giderimi ve rahatlık sağlayan özel bir bakım biçimidir. Bakım verenler ve sevdiklerimin rahatsızlığından etkilenenlere de destek sağlar. En basit ifadeyle yaşam kalitesini iyileştirir.

Palyatif bakım, halihazırda alınan bakımlara ek bir destektir. Değerlere uyumlu ve kişiye özgü bakım hedeflerine odaklanır. Palyatif bakım her yaştan ve ciddi bir hastalığın herhangi bir aşamasındaki insanlara fayda sağlayabilir. Palyatif bakım kişiyi hastalıkla ilişkili zararlardan koruyan ekstra bir konfor ve koruma katmanı olarak düşünülebilir.

Palyatif bakımdan kimler yararlanabilir?

Palyatif bakımdan, demans, parkinson hastalığı, kalp yetmezliği, kanser, akciğer hastalıkları ve diğer ciddi hastalığı olan kişiler faydalanmaktadır. Palyatif bakım, hastalık sürecinde herhangi bir aşamada destek olabilir, bu süreç hastalığın teşhisinden hemen sonra sağlanmaktadır. Hastaların semptomlarının azalmasını ve yaşam kalitesini artırmayı hedefleyen palyatif bakım, kişilerin tıbbi tedavi seçeneklerini anlamalarına da yardımcı olmaktadır. İleri yaş sağlığı bakımı aynı zamanda genel rahatsızlık yaşayan yaşlı kişilere de destek olabilir.

Palyatif bakım ekibini kim oluşturur?

Palyatif bakım ekipleri, semptomların yönetilmesine yardımcı olabilecek sağlık çalışanları ve diğer uzmanlardan oluşur. Ayrıca, ciddi hastalıklarda sıklıkla eşlik eden ek stres ve sorumlulukları yönetmek için de yardımcı olabilirler.

Palyatif bakım ekipleri:

• Doktorlar
• Hemşireler
• Doktor asistanları
• Sosyal hizmet uzmanları

Palyatif bakım şartları nelerdir?

Palyatif bakım, destekleyici bakım olarak da tanımlanarak ciddi hastalığa sahip olanların ihtiyacına göre belirlenebilir. İleri yaşta kronik hastalığı olan bireyler palyatif bakıma ihtiyaç duyabilir. Palyatif bakım, hastanede, sağlık kuruluşların ya da bakım evlerinde uygulanabilir. Yatağa bağımlı ve kendi besinini tüketemeyen, idrar tutamama, yatak yaraları sorunlarının olması palyatif bakımda öncelikli hastalar arasında yer almaktadır. Bunun yanında kanser hastaları, demans, nörolojik hastalıklar ve kas hastaları da palyatif bakımdan yaralanabilir. Ciddi sağlık sorunu yaşayan her yaştan bireye de palyatif bakım hizmeti sunulabilir.

Palyatif bakım hangi hastalıklara bakar?

Palyatif bakım, ciddi hastalığa sahip olanların yaşam kalitesini artırmayı amaçlamaktadır. Yetişkin, çocuk, yaşlı kişiler palyatif bakım desteği alabilmektedir. Palyatif bakım uygulanan hastalık türleri şu şekilde sıralanabilir:

• Kanser
• Kalp hastalıkları
• Böbrek yetmezliği
• Felç (inme)
• Kas ve sinir hastalıkları
• Kök hücre nakli gerektiren kan ve kemik iliği hastalıkları
• Kronik akciğer ve karaciğer hastalıkları
• Alzheimer hastalığı ve demans
• Parkinson hastalığı
• Doğumsal hastalıklar
• HIV & AIDS
• KOAH ve amfizem
• MS (multipl skleroz)

Palyatif Bakım Türleri Nelerdir?

Palyatif bakım, bulunulan bölgedeki kaynaklara bağlı olarak aşağıda bulunan yerlerde alınabilir. Palyatif bakım türleri şöyledir:

Klinikte palyatif bakım

Muayenehane alınabilen bir palyatif bakım türüdür. Faydalanmak için muayenehanede palyatif bakım yapan bir uzmanla görüşmek gerekmektedir.

Hastanede palyatif bakım

Palyatif bakım doktorları, hastanede kişiyi gözlem altında tutar ve bakım sürecinde genellikle ağrı veya diğer semptomların tedavisine yardımcı olurlar.

Evde palyatif bakım

Palyatif bakımı ev rahatlığında bir palyatif bakım uzmanı tarafından birebir alınmasını sağlar.

Destekli yaşam tesislerinde yatılı palyatif bakım

Birçok huzurevi ve destekli yaşam tesisinde palyatif bakım sunabilen sağlık hizmeti sağlayıcıları bulunmaktadır.

Palyatif Bakım ile Giderilen Semptomlar 

Palyatif bakım; fiziksel, zihinsel ve duygusal sağlığı etkileyen semptomların iyileştirilmesine yardımcı olabilir. Palyatif bakım kişinin kendini daha iyi hissetmesi için her gün kullanılabilecek stratejiler de öğretmeye yardımcı olur.

Palyatif bakımın giderilmesini sağladığı semptomlar:

• Kaygı
• Depresyon
• Kabızlık
• Tükenmişlik
• İştahsızlık
• Bulantı
• Ağrı ve rahatsızlık
• Nefes darlığı
• Stres
• Uyku sorunu

Palyatif bakım ekibinin semptomları gidermek içn uyguladığı yöntemler;

• Nefes egzersizleri
• Bilişsel egzersizler
• İlaç tedavisi
• Rahatlama egzersizleri
• Uykuyu iyileştirmeye yönelik ipuçları verebilirler.

Palyatif Bakımın Kapsadığı Tedavi ve Destekler

Kronik hastalıkları sebebiyle tam olarak iyileşemeyen ya da yaşam sonunda desteğe ihtiyacı olan hastalara yardım etmeyi amaçlayan bir tıp alanı olan palyatif bakım şu tedavi ve destekleri kapsamaktadır:

• Hastada, hastalığından kaynaklı istenmeyen yan etkilerinin giderilmesi
• Ağrıların hafifletilmesi
• Solunumun rahatlatılması
• Mide bulantısı, ishal, kilo kaybı, uykusuzluk, depresyon gibi semptomların kontrol altına alınması
• Beslenme desteğinin sağlanması
• Hastanın psiko-sosyal ve manevi gereksinimlerinin karşılanması
• Hasta ve ailesinin eğitilmesi
• Hastanın son dönem bakımı

Palyatif Bakım İle İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Palyatif bakım ne zaman yapılmalı?

Bir kişiye palyatif bakımın ne zaman sunulması gerektiği konusunda kesin bir zaman yoktur. Birçok kişi ciddi bir teşhis konulduktan sonra palyatif bakımı tercih eder.Erken dönemde başlanılması tedavi için önemli olabilir.

Palyatif bakım ne kadar sürer?

Palyatif bakım uzman ile çalışmak istenilen süre boyunca çalışılabilir. Belirli bir süresi yoktur.

Palyatif bakımda ne yapılır?

Palyatif bakım, sağlık profesyonelleri tarafından hastanın sağlık durumu ve ihtiyacına uygun olarak yapılmaktadır. Hastanın belirtileri doğrultusunda, tedavi planı oluşturularak uygulanmaktadır. Bu tedavi planıyla birlikte hastanın yaşam kalitesinin artırılması hedeflenir. Palyatif bakımda ağrılar, depresyon, mide bulantısı, uyku problemleri, yorgunluk gibi semptomların hafifletilmesi amaçlanmaktadır. Hastanın tedavi sürecinde, ciddi hastalığa sahipse ya da yaşamın sonuna doğru yaklaşılan bir dönemdeyse palyatif bakım ekibi, aile tarafından verilen kararla destek oluşturur. Aynı zamanda rehabilitasyon, nefes teknikleri, psikolojik terapiler de palyatif bakım içerisinde yer almaktadır. Palyatif bakım ekibi gerekli gördüğü durumlarda tıbbi birimlerle konsültasyon yaparak, bu birimlerle koordineli olarak ilerleyebilir.

*Bu içeriğin geliştirilmesine Memorial Tıbbi Yayın Kurulu katkı sağlamıştır. Sitede yer alan tüm içerikler yalnızca genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Şikayetinizle ilgili değerlendirme, tanı ve tedavi için mutlaka bir doktora başvurunuz."