Plasenta Nedir? Plasenta Ne Zaman Oluşur?

Plasenta Nedir?

Plasenta, hamilelik sırasında rahimde gelişerek, anne rahmini göbek kordonuna bağlayan, aynı zamanda fetüse besin ve oksijen ileten dokudur. Cenin organı olan plasenta, gebe olduktan kısa bir süre sonra gelişip, bebeğe göbek kordonu ile bağlanarak fetalin gelişiminde kritik rol üstlenir. Plasenta şunları sağlar:

• Bebeğe oksijen ve besin sağlar
• Bebeği zararlı atıklarından ve karbondioksitten uzaklaştırır
• Bebeğin büyümesine yardımcı olan hormonları üretiminde rol oynar
• Annenin bağışıklığını bebeğe geçirir
• Bebeğin gelişmesine ve korumasına yardımcı olur

Plasenta Ne Yapar?

Hamilelik döneminde oluşan plasenta, göbek kordonuyla bebeğe bağlanarak oksijen ve besin akışını sağlar. Böylelikle bebeğin sağlıklı ve canlı kalmasında önemli rol oynar. Aynı zamanda plasenta bebeğin kanındaki zararlı atıkları ve karbondioksiti de filtreler. Anne ve bebeğin kan dolaşımı arasındaki oksijen ve besin alışverişini hiç karıştırmadan sağlar. Doğum gerçekleşene kadar bebeğin akciğer, böbrek ve karaciğeri gibi davranır. Bebeğin doğmasına yakın zamanda bağışıklığı için antikorların üremesine destek olur.

Bebeği beslenmesinin dışında plasenta, hamilelik döneminde laktojen, östrojen ve progesteron gibi önemli hormonlar üretir. Bu hormonlar hem anne hem de bebek için oldukça faydalıdır. Plasenta hamilelik sıraısnda süt üretimini baskılayan bir hormon üretir. 

Plasenta Ne Zaman Oluşur?

Plasenta, hamilelik oluşmaya başladıktan 7-10 gün sonra, yumurtanın rahimde döllenmesini takiben oluşmaya başlar. Bebeğin gelişmesi ve büyümesi için hamilelik boyunca plasenta da gelişir. Böylelikle plasenta hücre olarak başlar ve hamileliğin sonlarına doğru birkaç santim uzunluğuna kadar ulaşabilir.

Plasenta, ilk trimester yani gebeliğin 12. haftasının sonunda hormon üretimini devralır.Bu süreye kadar gebenin yaşadığı mide bulantısı ve yorgunluk belirtileri ikinci trimesterda plasentanın devreye girmesiyle ortadan kalkar. 

Plasenta Nerede Oluşur?

Plasenta, rahmin herhangi bir yerinde oluşabilir. Döllenmiş yumurtanın rahim duvarına yerleştiği her yerde gelişebilir. Plasentanın bazı pozisyonları şunlardır:

• Posterior Plasenta: plasentanın rahmin arka duvarında büyümesidir.
• Ön Plasenta: plasentanın karına en yakın olan rahmin ön duvarında büyümesidir. 
• Fundal Plasenta: plasentanın rahmin en ğst kısımda büyümesidir.
• Lateral Plasenta: plasentanın rahmin sağ ve sol duvarında büyümesidir.

Plasenta, hamileliğin yaklaşık 32. haftasına kadar yukarı doğru hareket edebilir. Bebek büyüdükçe plasentanın rahim ağzından yukarı ve uzağa doğru hareket etmesi yaygındır. 

Plasenta Sağlığını Neler Etkiler?

Gebelik esnasında plasentayı etkileyen faktörler bulunur. Bunlar şöyle sıralanabilir:

• Annenin yaşı: 40 yaş ve üstü kişilerde plasentada bazı problemler görülebilir
• Yüksek tansiyon: Plasenta sağlığını etkileyen faktörlerden biri de yüksek tansiyondur.
• İkiz ya da çoğul gebelik: İkiz bebek ya da çoğul gebelik durumlarında plasenta sağlığı etkilenebilir ve risk artar.
• Kan pıhtılaşma bozuklukları: Kanda pıhtılaşma sorunlarına neden olan hastalıklar plasenta sağlığını etkileyebilir.
• Rahim sağlığı: Rahimde daha öncesinde yapılan ameliyatlar ve alınan miyomlar plasenta sağlığı riskini artırabilir.

Plasenta Neye Benzer?

Plasenta, yoğun kan damarı barındıran inişli ve çıkışlı olabilecek bir dokudur. Plasenta çoğunlukla "villus" adı verilen yapıların içinde bulunan kan damarlarını içermektedir. Kan damarları, göbek kordonu aracılığıyla bebeğin kan dolaşımına bağlanır. Plasentanın geri kalan dokuları ise villus göbek kordonuna bağlanır ve kanın villusları yıkaması ile bebeğe oksijen ve besin sağlamasına olanak tanır. Doğum esnasında koyu kırmızı bir görüntüdedir. Yaklaşık 25 cm uzunluğunda ve merkezi 2,5 cm kalınlığındadır. Bebek doğduğunda ağırlığı yaklaşık 450 gramdır. 

Plasentanın iki tarafı bulunmaktadır. Rahme bağlı taraf ve bebeğe yakın taraf. Rahim duvarına bağlı olan taraf koyu kırmızımsı mavi renk olurken, bebeğe bakan taraf gri renktir.

Göbek kordonu aracılığı ile bebeğe bağlanır ve plasenta diski boyunca bir ağacın dalları gibi dallanırlar. Doğumdan sonra isteğe bağlı bu yaşam ağacına benzeyen görüntü için plasenta baskısı kağıt üzerine alınarak saklanabilmektedir. 

Plasenta Bozuklukları Nelerdir?

Plasenta sağlığı ile ilgili oluşabilecek herhangi bir durum hem bebek hem de anne için tehlikeli olabilmektedir. Plasentaya bağlı olarak gelişen komplikasyonlar şöyle sıralanır::

• Plasenta previa: Plasenta previa, plasentanın rahim ağzı ve doğum yolunun tamamını veya bir kısmını kaplamasıdır. Bazı durumlarda alçak plasenta olarak da adlandırılır.
• Plasenta akreata: Plasenta akreata ile plasentanın bir kısmı veya tamamı uterusa yapışmasıdır.
• Plasenta dekolmanı(ayrılması): Fetüsün doğumundan önce plasentanın uterustan çok erken ya da tamamen ayrıldığı bir durumdur.
• Plasenta yetmezliği: Plasenta bebeğinize yeterli besin veya oksijen sağlamadığında ortaya çıkar.
• Alıkonmuş plasenta: Hamilelikten sonra plasentanın bir kısmı rahminizin içinde kaldığı durumlarda yaşanır.

Plasenta Bozukluğu En Yaygın Belirtileri Nelerdir?

Plasenta ile ilgili bir problem olması durumunda başta vajina kanaması olmak üzere, karın ve sırt bölgesinde ağrı ve rahim kasılmaları en tipik belirtileridir. Her anne adayında kanama yaşanmayabilir. Bazı durumlarda bebeğin doğum için çok küçük olması plasenta da sorun olduğunu gösterebilir.

Plasenta Sorunları Nasıl Tedavi Edilir?

Plasentada ki problemin tedavi edilmesi kişinin durumun ciddiyetine ve hamileliğin ilerlemesine bağlı olarak değişir. Bebeğin durumu yakından takip edilerek şu durumlarla tedavi edilebilir:

• Sık ultrason görüntülemeleri
• Doğum öncesi sıkı takip
• Erken doğum
• Doğum indüksiyonu
• Kanamaya neden olabilecek egzersizlerden kaçınmak
• Yatak istirahati ve dinlenme
• Sezaryen doğum

Plasenta Hakkında Sık Sorulan Sorular

Doğumdan sonra plasentaya ne olur?

Plasenta doğumdan sonra vücutta atılır ve bazı kişiler bu dokuyu saklamayı tercih eder. Kök hücre bankasıyla saklanan plasenta dokusu kök hücre açısında zengindir.

Plasenta ne renk?

Plasentanın iki tarafı bulunur. Rahim duvarına bağlı olan taraf koyu kırmızı, mavi renkken, bebeğe bağlı olan taraf gri olmaktadır.

Plasenta için zararlı maddeler nelerdir?

Doktor önerisi olmadan kullanılan ilaçlar, nikotin, yasaklı maddeler, alkol gibi ürünler plasenta yoluyla kan dolaşımından bebeğe geçebilir. Bu dönemde dikkatli olmak önemlidir. 

Plasenta büyüklüğü nedir?

Yaklaşık 25 cm uzunluğunda 2,5 cm kalınlığında olabilir.

*Bu içeriğin geliştirilmesine Memorial Tıbbi Yayın Kurulu katkı sağlamıştır. Sitede yer alan tüm içerikler yalnızca genel bilgilendirme amacı taşımaktadır. Şikayetinizle ilgili değerlendirme, tanı ve tedavi için mutlaka bir doktora başvurunuz."